Władysław Chciuk

Oficer Wojska Polskiego, polski pilot myśliwski

Władysław Chciuk (ur. 6 czerwca 1915 w Oświęcimiu[1], zm. 6 października 2007 w San Francisco) – polski pilot wojskowy, kawaler Krzyża Srebrnego Orderu Wojennego Virtuti Militari.

Władysław Chciuk
2 zwycięstwa
kapitan pilot kapitan pilot
Data i miejsce urodzenia 6 czerwca 1915
Oświęcim, Polska
Data i miejsce śmierci 6 października 2006
San Francisco Stany Zjednoczone
Przebieg służby
Lata służby 1938 – 1946
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie,
Poland badge.jpg Polskie Siły Zbrojne
Formacja Roundel of Poland (1921-1993).svg Lotnictwo Wojska Polskiego,
Roundel of France.svg Armée de l’air,
RAF roundel.svg RAF
Jednostki 308 dywizjon myśliwski
Główne wojny i bitwy II wojna światowa,
kampania wrześniowa,
kampania francuska
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (od 1941, dwukrotnie) Medal Lotniczy

ŻyciorysEdytuj

Był synem Michała i Marii zd. Śpiewak, był starszym bratem Tadeusza i Andrzeja Chciuków. W 1934 ukończył Państwowe Liceum i Gimnazjum im. Króla Władysława Jagiełły w Drohobyczu, gdzie należał do harcerstwa.

Ukończył w 1939 roku Szkołę Podchorążych Lotnictwa w Dęblinie z lokatą 100 i w stopniu podchorążego skierowany do III/2 dywizjon myśliwski w Krakowie[2]. W momencie wybuchu II wojny światowej awansowany do stopnia podporucznika.

W kampanii wrześniowej brał udział jako pilot myśliwski w składzie 121 eskadry myśliwskiej.

W dniu 17 września otrzymał rozkaz ewakuacji do Rumunii i samolotem PZL P.11c przeleciał na lotnisko Czerniowiec, skąd odleciał do Jassy, a potem Galati. Tam wraz z pozostałymi pilotami został zatrzymany i umieszczony w obozie. Z obozu zbiegł w październiku 1939 roku i przez Jugosławię i Grecję dotarł do Pireusu, skąd statkiem „Pułaski” dotarł do Marsylii[3].

Po dotarciu do Francji został przydzielony do tzw. grupy „Montpellier” i wszedł w skład 4 klucza[2]. W dniu 29 marca 1940 roku klucz został przydzielony do Groupe de Chasse III/1 w Toul Croix de Metz. Po rozpoczęciu kampanii francuskiej, dywizjon brał udział w walkach na terenem Belgii, Holandii i Luksemburga. W czasie tych walk Chciuk zestrzelił niemiecki samolot. W tym czasie dwukrotnie był zestrzelony, lecz wracał do swojej jednostki[3].

Po upadku Francji wraz ze swoimi mechanikami przez Afrykę Północną, Gibraltar udaje się do Wielkiej Brytanii, gdzie wstępuje do RAF i otrzymuje numer służobowy P-0548[4]. Zostaje przydzielony do tworzącego się 308 Krakowskiego dywizjonu myśliwskiego[2]. W składzie tego dywizjonu w ramach tzw. operacji „Circus” w 1941 roku rozpoczął loty nad Francję. W dniu 24 lipca 1941 roku w czasie takiego lotu nad Francję, zestrzelił swój kolejny samolot[5], lecz sam został również zestrzelony i uległ poparzeniu, po wyleczeniu trafił do obozu jenieckiego, gdzie przebywał do końca wojny. Przebywał m.in. w obozach: Oflag X C Lübeck, Oflag VI B Warburg i Stalagu Luft III w Żaganiu, gdzie uczestniczył w budowie tunelu przy pomocy którego w nocy z 23/24 marca 1944 roku uciekło 76 jeńców wojennych[3].

Po zakończeniu wojny powrócił do Wielkiej Brytanii i kontynuował służbę w lotnictwie. Został zdemobilizowany w stopniu kapitana.

Początkowo przebywał w Wielkiej Brytanii, gdzie ożenił się z uczestniczką powstania warszawskiego, a wobec niemożliwości powrotu do Polski, w tym czasie jego bracia wyjechali z Polski zagrożeni aresztowaniem, w 1951 roku wyjechał do Stanów Zjednoczonych. Początkowo mieszkał w Milwaukee, gdzie pracował jako tokarz i malarz. W 1965 roku wyjechał wraz z rodziną do San Francisco, gdzie mieszkał do śmierci i gdzie został pochowany[6].

Ordery i odznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Tadeusz Krzystka podaje jako miejsce urodzenia Drohobycz.
  2. a b c Pawlak 2009 ↓, s. 197.
  3. a b c Chciuk 2007 ↓, s. 44.
  4. a b Krzystek 2012 ↓, s. 125.
  5. Squadron 308 "City of Krakow" (fr.). Ciel de Gloire.com. [dostęp 2017-09-03].
  6. Władysław Chciuk (pol.). niebieskaeskadra.pl. [dostęp 2020-01-23].
  7. a b Chciuk Władysław (pol.). listakrzystka.pl. [dostęp 2020-01-23].

BibliografiaEdytuj

  • Adam Chciuk. Kapitan pilot Władysław Chciuk 1915-2006. „Lotnictwo z szachownicą”. 21, s. 44, 2007. Wrocław: Wydawnictwo Sanko. ISSN 1643-5702. 
  • Tadeusz Jerzy Krzystek, [Anna Krzystek]: Polskie Siły Powietrzne w Wielkiej Brytanii w latach 1940-1947 łącznie z Pomocniczą Lotniczą Służbą Kobiet (PLSK-WAAF). Sandomierz: Stratus, 2012. ISBN 978-83-61421-59-7. OCLC 276981965.
  • Jerzy Pawlak: Absolwenci Szkoły Orląt: 1925-1939. Warszawa: Retro-Art, 2009. ISBN 83-87992-22-4. OCLC 69472829.