Władysław Czermak

Władysław Czermak, właśc. Čermak[1][a] ps. „Czarny” (ur. 13 grudnia 1881 w Žehrovie, zm. 17 stycznia 1945 w KL Stutthof) – podpułkownik taborów Wojska Polskiego.

Władysław Czermak
„Czarny”
podpułkownik taborów podpułkownik taborów
Data i miejsce urodzenia 13 grudnia 1881
Žehrov
Data i miejsce śmierci 17 stycznia 1945
KL Stutthof
Przebieg służby
Siły zbrojne c. i k. Armia
Wojsko Polskie
Jednostki PKU Modlin
Stanowiska dowódca dywizjonu
komendant PKU
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa (kampania wrześniowa)
Odznaczenia
Medal Zwycięstwa (międzyaliancki) Medal Zasługi Wojskowej „Signum Laudis” (w czasie wojny) Medal Zasługi Wojskowej „Signum Laudis” (w czasie wojny) Krzyż Jubileuszowy Wojskowy Krzyż Pamiątkowy Mobilizacji 1912–1913

ŻyciorysEdytuj

Urodził się 13 grudnia 1881 w miejscowości Žehrov na ziemi czeskiej[2][3]. Był synem Józefa i Anny z domu Reiter[2][3].

W 1905 został powołany do zawodowej służby wojskowej w cesarskiej i królewskiej Armii. Jego oddziałem macierzystym był 3 Pułk Taborów, a po jego likwidacji w 1910, 11 Dywizjon Taborów we Lwowie[4]. W latach 1910–1913 pełnił obowiązki referenta samochodowego 11 Korpusu. W latach 1912–1913 wziął udział w mobilizacji sił zbrojnych Monarchii Austro-Węgierskiej, wprowadzonej w związku z wojną na Bałkanach[5], a w latach 1914–1918 walczył na frontach I wojny światowej. W czasie służby w c. i k. Armii awansował na kolejne stopnie w korpusie oficerów taborowych: porucznika rezerwy (1 stycznia 1904)[6], porucznika (1 listopada 1905)[7], nadporucznika (1 listopada 1911)[8] i rotmistrza (1 listopada 1915)[9].

7 lipca 1919 został przyjęty do Wojska Polskiego z byłej armii austro-węgierskiej, z zatwierdzeniem posiadanego stopnia rotmistrza ze starszeństwem z 1 listopada 1915, zaliczony do I Rezerwy armii, z równoczesnym powołaniem do służby czynnej na czas wojny, i przydzielony do warsztatów taborowych w Kielcach[10].

W czasie wojny z bolszewikami, do 30 marca 1920 służył w 6 Szwadronie Zapasowym Taborów, a następnie kierował Referatem Taborowym Frontu Podolskiego[11]. 30 lipca 1920 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu majora, w Korpusie Wojsk Taborowych, w grupie oficerów byłej armii austro-węgierskiej. Był wówczas referentem taborowym 6 Armii[12].

W kwietniu 1923 został przeniesiony z Wojskowej Wytwórni Materiałów Taborowych w Krakowie do 3 Dywizjonu Taborów w Sokółce na stanowisko dowódcy dywizjonu[13]. 1 października 1925 został przeniesiony do kadry oficerów taborów z równoczesnym przeniesieniem służbowym do Centralnej Składnicy Taborowej na stanowisko kierownika[14]. W kwietniu 1928 został zwolniony z zajmowanego stanowiska z równoczesnym przeniesieniem służbowym do Powiatowej Komendy Uzupełnień Warszawa Miasto I na okres sześciu miesięcy w celu odbycia praktyki poborowej[15][16]. W listopadzie 1928 został przeniesiony do Powiatowej Komendy Uzupełnień Modlin na stanowisko komendanta[17]. W lutym 1929 został zwolniony z zajmowanego stanowiska i oddany do dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr I, a z dniem 31 grudnia tego roku przeniesiony w stan spoczynku[18].

Mieszkał w Toruniu. W 1934, jako oficer stanu spoczynku pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Toruń. Posiadał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr VIII. Był wówczas „przewidziany do użycia w czasie wojny”[19]. W 1938 został przewodniczącym obwodowej Komisji Wyborczej w Toruniu przed wyborami do rady miejskiej[20]

Wziął udział w kampanii wrześniowej. W grudniu 1939 został zaprzysiężony przez majora Marcelego Cerklewicza jako członek organizacji konspiracyjnej „Grunwald” i przyjął pseudonim „Czarny”[21]. Według oświadczenia majora Czesława Majewskiego ps. „Wincenty Ochota” dowodził oddziałem dywersyjno-sabotażowym i wywiadu węzła kolejowego PKP Toruń Główny[22]. 21 listopada 1944 został aresztowany i osadzony w toruńskim więzieniu[3]. 21 grudnia 1944 został wywieziony do obozu koncentracyjnego Stutthof, gdzie jako więzień polityczny otrzymał numer więźniarski 04612[23]. Zmarł w obozie 17 stycznia 1945[23].

25 listopada w Sanoku poślubił pochodzącą z tamtejszych Olchowiec Różę Anielę Iwańską (ur. 1890, zm. 1956 w Cieszynie), a świadkami na ich ślubie byli Antoni Woliński i Adolf Domański (ojciec Stanisława)[2]. Czermakowie mieli córkę Ludmiłę (po mężu Skorwider) i syna Władysława Eugeniusza (ur. 23 września 1917), podporucznika ze starszeństwem z 1 października 1938 i 134. lokatą w korpusie oficerów artylerii, oficera 8. baterii 5 Pułku Artylerii Ciężkiej w Krakowie[24][25], przebywającego w latach 1939-1945 w niemieckiej niewoli (od 15 maja 1942 w Oflagu II D Gross-Born), a po uwolnieniu na emigracji[23].

OdznaczeniaEdytuj

austro-węgierskie

UwagiEdytuj

  1. Zarówno w ewidencji kościelnej w języku łacińskim (1916), jak i w ewidencji wojskowych C. K. Armii w języku niemieckim (do 1918) był określany jako „Ladislaus Čermak”.

PrzypisyEdytuj

  1. Schematismus 1905 ↓, s. 964, 981.
  2. a b c Księga małżeństw (1912–1924). Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku. s. 40 (poz. 26).
  3. a b c Fundacja ↓, s. 1.
  4. Schematismus 1906 ↓, s. 993.
  5. Schematismus 1914 ↓, s. 1006.
  6. Schematismus 1905 ↓, s. 964.
  7. Schematismus 1906 ↓, s. 962.
  8. Schematismus 1914 ↓, s. 977.
  9. Ranglisten 1918 ↓, s. 1503.
  10. Dz. Rozk. Wojsk. Nr 77 z 16 lipca 1919 roku, poz. 2494, 2527.
  11. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 10 kwietnia 1920 roku, s. 251.
  12. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 30 z 11 sierpnia 1920 roku, s. 692.
  13. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 22 z 18 kwietnia 1923 roku, s. 256.
  14. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 109 z 21 października 1925 roku, s. 585-586.
  15. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 26 kwietnia 1928 roku, s. 130.
  16. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 518, 521.
  17. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 listopada 1928 roku, s. 358.
  18. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 4 z 14 lutego 1929 roku, s. 73, 83.
  19. Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 357, 1016.
  20. Obwieszczenie. „Ogłoszenia Zarządu Miejskiego w Toruniu”. Nr 47, s. 11, 18 listopada 1938. 
  21. Fundacja ↓, s. 1, 8.
  22. Fundacja ↓, s. 8.
  23. a b c Fundacja ↓, s. 2.
  24. Rybka i Stepan 2003 ↓, s. 40.
  25. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 204, 752.
  26. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 518.
  27. Ranglisten 1918 ↓, s. 1556.

BibliografiaEdytuj