Władysław Ekielski

polski architekt

Władysław Ekielski (ur. 17 lutego 1855 w Krakowie, zm. 23 czerwca 1927 tamże) – polski architekt aktywny w Krakowie, tworzący głównie w nurcie eklektyzmu i modernizmu, przedsiębiorca budowlany, wydawca.

Władysław Ekielski
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

17 lutego 1855
Kraków

Data i miejsce śmierci

23 czerwca 1927
Kraków

Narodowość

polska

Dziedzina sztuki

architektura

Epoka

eklektyzm
modernizm

Ważne dzieła
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski

ŻyciorysEdytuj

Był synem Eustachego Ekielskiego, notariusza wywodzącego się z mieszczańskiej rodziny krakowskiej, i Elżbiety z Sieradzkich[1].

Ukończył Gimnazjum św. Anny. W latach 1872–1876 studiował w Instytucie Technicznym w Krakowie, a w latach 1876–1880 na Wydziale Budownictwa Politechniki w Wiedniu. Po ukończeniu nauki pracował u profesora Heinricha von Ferstela.

W 1882 roku powrócił do Krakowa i znalazł zatrudnienie w biurze projektowo-budowlanym Tadeusza Stryjeńskiego; początkowo jako pracownik, później jako jego wspólnik. Wraz ze Stryjeńskim wykonał szereg projektów konkursowych, z których realizacji doczekały się m.in. Pałac Wołodkowiczów, Pałac Pusłowskich oraz neorenesansowy gmach Schroniska Fundacji im. Aleksandra Lubomirskiego przy ulicy Rakowickiej[2].

W 1886 roku Ekielski uzyskał uprawnienia budowlane i rozpoczął działalność dydaktyczną jako wykładowca w Miejskiej Szkole Przemysłu Artystycznego. Prowadził również zajęcia z rysunku w Wyższej Szkole Przemysłowej[1].

Stworzył projekt domu przy ulicy Piłsudskiego 14. Zaprojektował kamienice przy ulicy Karmelickiej 42, Studenckiej 14, Szpitalnej 4, Grodzkiej 26 i dom własny przy ulicy Piłsudskiego 40 zwany domem o dwóch frontonach. Jego autorstwa jest również wzniesiona w 1903 roku willa Julia.

Prowadził prace architektoniczne przy budowie pomnika Adama Mickiewicza na krakowskim Rynku. Dokończył budowę Nowej Synagogi w Tarnowie, zaprojektowanej w stylu mauretańskim[3]. W trakcie prowadzonych od 1895 prac renowacyjnych przy prezbiterium i nawie krzyżowej kościoła oo. Franciszkanów w Krakowie dokonał odkryć pierwotnego planu budowli[1]. Wykonanie polichromii wnętrza świątyni zaproponował Stanisławowi Wyspiańskiemu[4].

W 1900 współtworzył czasopismo Architekt, którego został głównym redaktorem[1]. W latach 1904–1906 opracował wraz z Wyspiańskim projekt zagospodarowania Wzgórza Wawelskiego znany jako Akropolis[5], który jednak nigdy nie został wcielony w życie. W 1902 wraz z Antonim Tuchem założył zakład witraży, który z czasem przekształcił się w Krakowski Zakład Witrażów S.G. Żeleński[6].

Po 1918 był wykładowcą na Wydziale Architektury krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych.

2 maja 1922 został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski[7].

Zmarł w 1927 roku. Został pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie[8].

W 1896 zawarł małżeństwo z Zofią Stiasny. Mieli trzech synów i dwie córki[1], w tym inżyniera Rafała Ekielskiego[9].

Realizacje (wybór)Edytuj

PublikacjeEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e Stefan Świszczowski: Ekielski Władysław (1855–1927). W: Polski Słownik Biograficzny. T. VI. s. 221–223.
  2. Władysław Ekielski. dziejekrakowa.pl. [dostęp 2019-06-20].
  3. Mikołaj Gliński: Krajobraz z synagogą: Zagubiona tradycja polskiej architektury. Culture.pl, 5 sierpnia 2020. [dostęp 2022-03-14]. Cytat: Jak wskazuje Eleonora Bergman, znawczyni tematu, większość z najciekawszych realizacji stylu mauretańskiego w Polsce to synagogi w (...) Tarnowie (1909) (...).
  4. Bogusław Krasnowolski. Stanisław Wyspiański a zabytki Krakowa. „Alma Mater” 97/2007, s. 26–28.
  5. Władysław Ekielski, Stanisław Wyspiański. Akropolis. Pomysł zabudowania Wawelu. „Architekt” 9/1908, z. 5–6, s. 49–57.
  6. Kazimierz Karolczak: Właściciele domów w Krakowie na przełomie XIX i XX wieku. Z badań nad dziejami Krakowa. Wydawnictwo Naukowe WSP, 1987, s. 160.
  7. Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 23.
  8. Karolina Grodziska: Zaduszne ścieżki – przewodnik po Cmentarzu Rakowickim. Kraków: 2003, s. 133.
  9. Andrzej Eligiusz Paszkiewicz: Słownik Biograficzny Techników Polskich. T. 21. Warszawa: Muzeum Techniki, 2010, s. 27–29. ISBN 83-85001-37-8.

Linki zewnętrzneEdytuj