Otwórz menu główne

Władysław Spychaj-Sobczyński

funkcjonariusz PRL-owskich organów bezpieczeństwa

Władysław Spychaj-Sobczyński, ps. „Spychaj” lub Jurand (ur. 10 marca 1904 w Ostrowcu Świętokrzyskim, zm. 2 października 1986 w Warszawie) – działacz Komunistycznej Partii Polski, osadzony w obozie w Berezie Kartuskiej, funkcjonariusz organów bezpieczeństwa PRL, m.in. szef WUBP w Rzeszowie i w Kielcach, dyrektor Biura Paszportów Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego[1].

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Syn Wincentego i Katarzyny. Skończył siedem klas szkoły powszechnej. Od 1924 należał do Związku Młodzieży Komunistycznej (ZMK), a od 1925 do KPP. Przed II wojną światową więziony za działalność komunistyczną w Sandomierzu, Radomiu, Łomży i Wronkach. Na początku lat czterdziestych ukończył kurs wywiadowczy przy Ludowym Komisariacie Spraw Wewnętrznych (NKWD) w Smoleńsku, gdzie został zorganizowany szkolny batalion NKWD, określany wówczas jako Aleksandrowskaja Szkoła. Kształciło się tam ok. 200 staranie dobranych przez NKWD reprezentantów narodowości zamieszkujących Kresy Wschodnie, m.in. Polaków, Ukraińców, Żydów i Białorusinów. Przeszkolenie jakie przeszedł Sobczyński obejmowało zajęcia wojskowe, wywiadowcze i polityczne. W listopadzie 1941 został funkcjonariuszem NKWD. Następnie został skierowany na kurs do Gorki i później został (od 1943) szefem bezpieczeństwa Obwodu II Armii Ludowej.

Na przełomie października i listopada 1944 roku przerzucony został samolotem przez linię frontu do Lublina, gdzie otrzymał rozkaz objęcia stanowiska zastępcy kierownika Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego organizowanego dla województwa kieleckiego na przyczółku baranowsko-sandomierskim z tymczasową siedziba w Rytwianach[2][3]. Następnie od 28 czerwca 1945 roku kierownik WUBP w Rzeszowie, a później w Kielcach, którą to funkcję pełnił w czasie pogromu kieleckiego.

Od 1 lutego 1947 do 29 września 1950 pełnił służbę w Zarządzie Informacji Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Wojsk Ochrony Pogranicza, między innymi na stanowiskach zastępcy szefa zarządu i szefa zarządu.

We wrześniu 1950 skierowany do pracy w centrali Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego w Warszawie, jako dyrektor Biura Paszportów Zagranicznych MBP. Z pracy w organach bezpieczeństwa został zwolniony 20 stycznia 1952 po zarzucie Biura Specjalnego współuczestnictwa w mordowaniu Żydów podczas walk partyzanckich w AL[4].

Od 15 czerwca 1960 do 5 listopada 1962 był attaché wojskowym, morskim i lotniczym w Ludowej Republice Bułgarii (przydział służbowy do Oddziału Attachatów Wojskowych Zarządu II Sztabu Generalnego WP).

Odznaczony Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy i Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Został pochowany na Cmentarzu Komunalnym Północnym w Warszawie[5].

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Twarze bezpieki w Polsce południowo-wschodniej. Informator personalny Instytut Pamięci Narodowej, Rzeszów 2007.
  • Rok pierwszy. Powstanie i działalność aparatu bezpieczeństwa publicznego w Rzeszowie (sierpień 1944-lipiec 1945), oprac. Dariusz Iwaneczko, Zbigniew Nawrocki, Instytut Pamięci Narodowej, Rzeszów 2004.
  • Aleksander Mazur, Order Krzyża Grunwaldu 1943-1989, Warszawa 1988.
  • Stefan Skwarek: Na wysuniętych posterunkach. W walce o władzę ludową na Kielecczyźnie 1944-1954. Warszawa: 1977.
  • Jan Naumiuk: Początki władzy ludowej na Kielecczyźnie. Lublin: 1969.

Linki zewnętrzneEdytuj