Otwórz menu główne

Władysław Winawer

polski adwokat cywilista
Grób adwokata Władysława Winawera (1899-1973) na Cmentarzu ewangelicko-reformowanym w Warszawie

Władysław Marcin Winawer (ur. 26 stycznia 1899 w Warszawie, zm. 10 lipca 1973 tamże) – polski adwokat cywilista pochodzenia żydowskiego. Po II wojnie światowej obrońca w procesach politycznych działaczy Polskiego Państwa Podziemnego, a po 1956 roku w procesach rehabilitacyjnych osób bezprawnie skazanych przez władze komunistyczne.

ŻyciorysEdytuj

MłodośćEdytuj

Urodził się jako syn Adolfa Edwarda Winawera i Dory (Doroty) z domu Czamańskiej. W 1918 zdał egzamin maturalny w Gimnazjum Filologicznym im. Jana Kreczmara w Warszawie. Od stycznia 1915 należał do Polskiej Organizacji Wojskowej, wstąpił do Legionów 12 listopada 1915, przydzielony do 5 pułku piechoty I Brygady Legionów[1]. Uczestniczył w walkach na Wołyniu, m.in. pod Koszczycami i Stowygorożem. Uczestniczył także w wojnie polsko-bolszewickiej, w bitwie pod Warszawą i nad Niemnem. W grudniu 1920 w stopniu plutonowego został zdemobilizowany.

Przed II wojną światowąEdytuj

Po ukończeniu studiów prawniczych na Uniwersytecie Warszawskim i odbyciu aplikacji adwokackiej (jego patronem był adwokat Adolf Finkelhaus), w latach 1928–1939 prowadził kancelarię adwokacką przy ul. Kapucyńskiej 5 w Warszawie. Prowadził sprawy cywilne, głównie hipoteczne. Był patronem Stanisława Gajewskiego, który w 1942 wyprowadził z getta warszawskiego jego pięcioletnią córkę Janinę.

II wojna światowaEdytuj

We wrześniu 1939 jako podoficer rezerwy został zmobilizowany do Centrum Wyszkolenia Sanitarnego i wziął udział w wojnie 1939. Schwytany przez żołnierzy Armii Czerwonej, został przez szoferów polskich ukryty między szeregowcami. Dzięki temu 31 stycznia 1940 powrócił do Warszawy. Od listopada 1941 przebywał z rodziną w getcie warszawskim, Od jesieni 1942 ukrywał się w Milanówku, korzystając z pomocy m.in. Marii i Lecha Sokołowskich[2] oraz Ewy i Janusza Sipayłłów.

Czasy komunizmuEdytuj

Od 1946 był członkiem Rady Adwokackiej w Warszawie, a w latach 1951–1957 Naczelnej Rady Adwokackiej. W tym czasie bronił działaczy Polskiego Państwa Podziemnego, a po 1956 reprezentował pokrzywdzonych w procesach rehabilitacyjnych. Był pełnomocnikiem Kazimierza Moczarskiego, który 22 lutego 1955 skierował do niego list o historycznym znaczeniu, opisujący czterdzieści metod tortur, jakie stosowali wobec niego w śledztwie stalinowscy oprawcy. Do obrony Kazimierza Moczarskiego przybrał adwokat Anielę Steinsbergową. Był także pełnomocnikiem przedstawicieli tajnych władz adwokatury i konspiracyjnego sądownictwa: Eugeniusza Ernsta, Stanisława Koziołkiewicza i Ludomira Sakowicza oraz pracownicy kontrwywiadu Komendy Warszawa AK Anny Rószkiewicz-Litwinowiczowej.

Jest pochowany na cmentarzu ewangelicko-reformowanym w Warszawie przy ul. Żytniej.

Życie prywatneEdytuj

Wnuk szachisty Szymona Winawera (1838–1919). Dziadek dziennikarki Kazimiery Szczuki (ur. 1966)[3].

PrzypisyEdytuj

  1. Marek Gałęzowski, Na wzór Berka Joselewicza. Żołnierze i oficerowie pochodzenia żydowskiego w Legionach Polskich". Z przedmową Richarda Pipesa. Warszawa 2010, s. 677.
  2. The Righteous Among The Nations, db.yadvashem.org [dostęp 2019-08-09].
  3. Marek Jerzy Minakowski: Kazimiera Szczuka h. Grabie (pol.). W: Wielka Genealogia Minakowskiego [on-line]. sejm-wielki.pl, 2018-01-06. [dostęp 2018-01-06].

BibliografiaEdytuj

  • Marek Gałęzowski, Na wzór Berka Joselewicza. Żołnierze i oficerowie pochodzenia żydowskiego w Legionach Polskich, Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2010
  • Andrzej Bąkowski, Recenzje, Palestra Nr 5-6, 2008