Otwórz menu główne

Wacław Czerwiński

polski konstruktor lotniczy, pilot

Wacław Czerwiński (ur. 16 listopada 1900 w Czortkowie, zm. 17 czerwca 1988 w Toronto) – polski konstruktor lotniczy, pilot, jeden z prekursorów polskiego szybownictwa.

Wacław Czerwiński
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 16 listopada 1900
Czortków
Data i miejsce śmierci 17 czerwca 1988
Toronto
Zawód, zajęcie konstruktor lotniczy, pilot
Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi

Sławę zyskał jako twórca wielu polskich szybowców przedwojennych m.in. Salamandra (1936), WWS-2 Żaba (1938), WWS-3 Delfin, oraz we współpracy: PWS-33 Wyżeł i PWS-101.

W 1928 roku w Warsztatach Szybowcowych ZASPL skonstruował CW-I, na którym został wykonany pierwszy w Polsce lot żaglowy przez Szczepana Grzeszczyka w okolicach Złoczowa. W 1929 roku powstały jednoosobowe CW-II, CW-III, dwumiejscowy CW-IV, oraz wspólnie z konstruktorem Władysławem Jaworskim zaprojektowali jednomiejscowy szybowiec CWJ, CWJ bis Skaut, CWJ-2. W dalszych latach powstały szybowce CW-5 bis, akrobacyjny CW-7 i szkolny CW-8. W 1935 r. Wacław Czerwiński w 1935 roku otrzymał Złoty Krzyżem Zasługi za zasługi dla lotnictwa sportowego[1]. Wacław Czerwiński jest autorem podręczników do budowy amatorskiej szybowców. Wydane podręczniki to : „Opis Budowy Szybowca Szkolnego Typu CWJ” (1932), „Opis budowy szybowca szkolnego” (1937)[2] Podręczniki posłużyły do budowy szybowców budowanych przez Koła Lotnicze Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej.

W 1935 roku wycofał swój udział z Warsztatów Szybowcowych ZASPL i przeniósł się do Wojskowych Warsztatów Szybowcowych w Krakowie.

We wrześniu 1939 r. przedostał się do Francji, gdzie pracował w fabryce samolotów w Tuluzie. Następnie znalazł się w Anglii gdzie opracował projekty wstępne szybowców transportowych czterech wielkości, których jednak nie zostały zakwalifikowane do produkcji.

W 1941 r. wyjechał do Kanady gdzie rozpoczął pracę w zakładach lotniczych De Havilland Aircraft of Canada w Toronto. W 1942 r. przeniósł się do zakładów lotniczych Canadian Wooden Aircraft, gdzie objął stanowisko głównego inżyniera. W 1942 r. odtworzył dokumentację szybowców Salamandra i Żaba, które zostały zbudowane pod oznaczeniami DH Sparrow i CWA Wren oraz opracował dalsze rozwinięcie Salamandry pod oznaczeniem CWA Robin. Wraz z prof. B.S. Shenstonem zaprojektował dwa szybowce: treningowy Loudon i dwumiejscowy Harbinger, zbudowane w pojedynczych egzemplarzach. Zajmował się też problematyką konstruowania mięśniolotów. Za konstrukcje szybowców Kanadyjskie Stowarzyszenie Szybowcowe nadało mu w 1951 r. specjalny dyplom i godność członka honorowego.

W 1946 r. rozpoczął pracę w zakładach Avro Canada, gdzie był najpierw kierownikiem grupy w biurze technicznym, później samodzielnym konstruktorem, a w końcu szefem biura projektów wstępnych. Pracując w tych zakładach do 1959 r., uczestniczył w konstruowaniu takich samolotów kanadyjskich jak: Avro Canada C-102 Jetliner, Avro Canada CF-100 Canuck i myśliwiec dalekiego zasięgu Avro Canada CF-105 Arrow, a także doświadczalnego ”latającego spodka” - Avro Canada VZ-9-AV Avrocar.

Kolejnym miejscem jego pracy, na stanowisku kierownika biura projektów Sekcji Aerodynamiki Ponaddźwiękowej, była Narodowa Rada Badań w Ottawie. Pracował tam do 1966 r., kiedy to został wykładowcą specjalnym jako inżynier-badacz w Instytucie Studiów Aero i Astronautyki Uniwersytetu w Toronto. Zajmował się między innymi projektowaniem wyposażenia laboratoryjnego do prowadzenia badań aerodynamicznych w zakresie prędkości ponaddźwiękowych.

Przechodząc w 1969 r. na emeryturę nie zaprzestał pracy naukowo-badawczej i na pół etatu związał się z wytwórnią konstrukcji aluminiowych DAF-INDAL Corp. Jako konsultant w dziedzinie projektowania turbin powietrznych i studiów nad zagadnieniami związanymi z lądowaniem śmigłowców na statkach pływających.

Wacław Czerwiński zajmował się także malarstwem artystycznym. Swe obrazy prezentował na wielu wystawach. Zaprojektował również witraże nad głównym ołtarzem kościoła St. Hyacinth w Ottawie.

Zmarł w dn. 17.06.1988 r. w Toronto i tam też został pochowany.

Opracowane konstrukcjeEdytuj

Lp Nazwa Data Typ
1 CW-I 1928 szybowiec
2 CW-II 1929 szybowiec przejściowy
3 CW-III 1929 szybowiec szkolny
4 CW-IV 1930 szybowiec wyczynowy
5 CWJ 1931 szybowiec szkolny
6 ITS-II (CWJ-2) 1932 szybowiec treningowy
7 CWJ bis Skaut 1933 szybowiec szkolny i przejściowy
8 CW-5 bis (WOS, WOS-37) 1933 szybowiec wyczynowy
9 CW-7 1934 szybowiec akrobacyjny
10 CW-8 1934 szybowiec szkolny, motoszybowiec
11 WWS-1 Salamandra 1936 szybowiec treningowy
12 WWS-2 Żaba 1937 szybowiec szkolny
13 WWS-3 Delfin 1937 szybowiec treningowy
14 WWS Tryton 1938 projekt szybowca transportowego
15 PWS-101 Rekin 1938 szybowiec wysokowyczynowy
16 PWS-33 Wyżeł 1938 samolot treningowy
17 PWS-41 1939 projekt samolotu szkolno-bojowego
18 PWS-102 Rekin 1939 szybowiec wysokowyczynowy
19 PWS-103 1939 szybowiec wysokowyczynowy
20 Szybowiec transportowy

nr 1 / nr 2 / nr 3 / nr 4

1940 projekty szybowców transportowych
21 DH Sparrow 1942 szybowiec treningowy
22 CWA Wren 1942 szybowiec szkolny
23 CWA Robin 1944 szybowiec treningowy
24 Czerwiński-Shenstone

(UTG-1) Loudon

1949 szybowiec treningowy
25 Czerwiński-Shenstone

Harbinger

1958 szybowiec treningowy

PrzypisyEdytuj

  1. ”Tegoroczne odznaczenia za pracę w lotnictwie” Skrzydlata Polska 11/1935 str 323
  2. Podręczniki www.muzeumlotnictwa.pl, Biblioteka i digitalizacja, Nr. Inw.376, 892

BibliografiaEdytuj