Wacław Denhoff-Czarnocki

żołnierz Legionów, założyciel klubu Polonia, poeta

Wacław Denhoff-Czarnocki (ur. 20 stycznia 1896[1] w Warszawie, zm. 11 kwietnia 1927 w Bydgoszczy) – żołnierz Legionów, kapitan piechoty Wojska Polskiego, pomysłodawca założenia klubu Polonia Warszawa, poeta.

Wacław Denhoff-Czarnocki
Ilustracja
Wacław Denhoff-Czarnocki pomiędzy 1918 a 1923 rokiem
kapitan kapitan
Data i miejsce urodzenia

20 stycznia 1896
Warszawa

Data i miejsce śmierci

11 kwietnia 1927
Bydgoszcz

Przebieg służby
Lata służby

1914 – 1925

Siły zbrojne

Armia Austro-Węgier
Wojsko Polskie

Formacja

Legiony Polskie

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa,
Wojna polsko-ukraińska,
Wojna polsko-bolszewicka

Odznaczenia
Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920–1941, czterokrotnie)

Dzieciństwo i młodość

edytuj

Syn kupca[2] Tadeusza i Zofii z Czarnowskich. Uczył się w Gimnazjum W. Wróblewskiego w Warszawie, w którym też zdał maturę w roku 1913. Jako uczeń należał do organizacji postępowo-niepodległościowej „Promień”. Następnie podjął studia medyczne na uniwersytecie w Lozannie, gdzie był członkiem tamtejszej „Filarecji”.

Działalność wojskowa

edytuj

Od roku 1912 należał do Związku Strzeleckiego[3]. W 1914 ukończył szkołę podoficerską, przebywał na letnim kursie oficerskim w krakowskich Oleandrach. W latach 1915–1918 działał w Polskiej Organizacji Wojskowej (pod pseudonimem Szembek). W tym czasie używał także nazwiska Denhoff, które później dodał do swojego nazwiska rodowego.

Przebieg służby

edytuj
  • 6 sierpnia 1914 - zastępca dowódcy 13 kompanii strzeleckiej.
  • 25 sierpnia - dowódca I plutonu 1 kompanii V baonu 1 pułku piechoty Legionów Polskich
  • 9 października - awans na ppor. piechoty
  • 12 maja - został przydzielony do 3 szwadronu dyonu kawalerii rotmistrza Władysława Beliny-Prażmowskiego, w celu zapoznania się ze służba w kawalerii
  • 15 lipca - adiutant baonu uzupełniającego I brygady
  • 22 sierpnia - został komendantem okręgu Piotrkowskiego
  • 15 października - komendant m.st. Warszawy.
  • 17 grudnia objął funkcje adiutanta Komendy Naczelnej
  • od 25 marca do 21 kwietnia 1916 kierownictwo okręgu Włocławskiego
  • 22 kwietnia został szefem komisji wydawniczej POW
  • 12 lutego 1917 objął funkcję komendanta szkoły podchorążych
  • 4 lipca - komendant Okręgu Lubelskiego
  • 15 listopada - ponownie komendantura m.st Warszawy.
  • 1 lipca 1918 - objął funkcję szefa propagandy POW

W październiku wysłany w specjalnej misji do Lwowa, gdzie zastał go rozpad Austro-Węgier. Od 1 listopada uczestniczył w obronie Lwowa przeciwko Ukraińcom, początkowo na odcinku Domu Techników, potem dowodził odcinkiem Elektrownia. 2 grudnia, po oswobodzeniu miasta, został awansowany na porucznika piechoty, i otrzymał dowództwo 1 kompanii 6 pułku piechoty Legionów. 10 lutego 1919 został szefem oddziału wywiadowczego. 25 marca jako szef oddziału informacyjnego Dywizji Litewsko-Białoruskiej, uczestniczył w walkach z bolszewikami na froncie litewsko-białoruskim. 10 maja wyznaczony na szefa oddziału II dowództwa frontu. 15 listopada awansowany na kapitana piechoty. 10 stycznia 1920 mianowany adiutantem sztabowym. 1 kwietnia na skutek ciężkiej choroby płuc, przeszedł do dyspozycji naczelnego dowództwa, i został skierowany na urlop zdrowotny. Jednak z powodu trudnej sytuacji na froncie, pomimo złego stanu zdrowia, zorganizował dywersję na tyłach wojsk bolszewickich na terenach Małopolski Wschodniej. Po ustabilizowaniu sytuacji na froncie przeszedł do służby administracyjnej. Po zakończeniu wojny 10 listopada 1921 przeniesiony do 65 pułku piechoty w Starogardzie. Od 17 grudnia ponownie na urlopie zdrowotnym, mimo intensywnego leczenia w sanatorium w Rajczy następuje dalszy postęp gruźlicy, w związku z czym 30 września 1925 przechodzi w stan spoczynku.

Odznaczenia

edytuj

Czterokrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych, pośmiertnie otrzymał Krzyż Niepodległości (1930)[4].

Twórczość literacka

edytuj

Poeta, w roku 1916 wydał w Kielcach zbiór Piosenki i Wiersze. Dopisał też kilka zwrotek do pieśni O mój rozmarynie. Ponadto był współredaktorem pism: Przegląd Wojskowy i Strzelec".

Działalność sportowa

edytuj

Był kapitanem drużyny piłkarskiej Korona I, działającego w ramach Warszawskiego Koła Sportowego. Pod koniec 1911 roku zaproponował kapitanom dwóch pozostałych drużyn działających w ramach koła sportowego, Stelli i Merkurego, połączenie w jedną drużynę, której nadał nazwę "Polonia" (łacińska nazwa Polski). Nazwa ta miała przypominać w 1911 roku o istnieniu Polski, pomimo tego, że nie było jej w tamtych czasach na mapach Europy. Szybko zakończył karierę piłkarską, jednak sport pozostał w sferze jego zainteresowań, gdy został redaktorem „Głosu Stadionu”. W 1924 był redaktorem odpowiedzialnym tygodnika „Stadjon”[5].

Życie prywatne

edytuj

Żonaty z Wandą z Cumftów, mieli córkę Krystynę.

Po zakończeniu służby wojskowej Wacław Denhoff-Czarnocki zamieszkał w Zakopanem, gdzie uprawiał taternictwo i narciarstwo.

Zmarł na gruźlicę w Bydgoszczy, tam też - cmentarzu Nowofarnym - został pochowany. Miejsce jego pochówku (grób został zniwelowany) ustalone zostało w 2011 r. przez kibiców Polonii Warszawa we współpracy z rodziną Wacława Denhoff-Czarnockiego[6].

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Przypisy

edytuj
  1. Geneteka - Warszawa Wsz. Św. - 1897 - Metryka urodzenia nr 565. [dostęp 2016-03-21]. (pol.).
  2. Jednak niektóre źródła (np: Marsz, marsz Polonia ) tytułują go hrabią
  3. Lub do Związku Walki Czynnej
  4. M.P. z 1930 r. nr 300, poz. 423.
  5. Stopka redakcyjna. „Stadjon”, s. 37, Nr 51-52 z 18-25 grudnia 1924. 
  6. Był zaufanym marszałka Piłsudskiego, założycielem Polonii Warszawa, a grób ma w Bydgoszczy [online], bydgoszcz24.pl [dostęp 2018-11-02].

Bibliografia

edytuj
  • Wiktor Krzysztof Cygan Oficerowie Legionów Polskich 1914 - 1917 Barwa` i Broń, Warszawa 2005 ISBN 83-923074-1-0
  • Marsz, marsz Polonia, Wacław Panek, Warszawa: Nasza Księgarnia, 1988, ISBN 83-10-09376-4.
  • Rozkwitały pąki białych róż... Andrzej Romanowski (oprac.), Warszawa: Czytelnik, 1990, ISBN 83-07-01914-1, OCLC 834087674.

Linki zewnętrzne

edytuj