Otwórz menu główne

Wahana ( sanskryt: वहन , trl. vahana, dosłownie "wierzchowiec" ) – w mitologii i ikonografii hinduistycznej fizyczna postać danego bóstwa, przedstawiana najczęściej w formie zwierzęcej. Znaczenie wahany bywa objaśniane przez religioznawców na gruncie totemizmu indywidualnego (nagualizmu) jako indywidualna istota opiekuńcza lub duch opiekuńczy (ang. guardian spirit), który przyjął formę zwierzęcą [1].

Klucz powiązańEdytuj

Bóstwa i ich wierzchowce łączono w pary, zgodnie z charakterystykami zawartymi w mitach indyjskich. Przykłady:

  • szczur w tradycji indyjskiej jest symbolem mądrości, a więc zostaje powiązana z Ganeśem, bogiem mądrości;
  • tygrys wzbudza strach, a zatem jest jakby widzialnym aspektem przerażającej bogini Durgi,
  • baran - zwierzę o porywczej i żywiołowej naturze - pojmowany jest jako wierzchowiec boga ognia (Agniego).

Recepcja w sztuceEdytuj

Symbolizm ten jest bardzo często wykorzystywany w sztuce indyjskiej. Zwierzęta skojarzone w ten sposób z bóstwami bardzo często otaczane są kultem religijnym np. krowa (bogini Lakszmi), małpa (Hanuman, towarzysz Ramy) itp.

Należy jednak zaznaczyć, że asocjacje te nie zawsze są konsekwentne, w zależności od epoki i regionu mogą występować różnice, przeniesienie symboliki itd, lecz w wielu przypadkach związki te są na tyle utrwalone, że można mówić o pewnym kanonie ikonograficznym.

Najpopularniejsze wahanyEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b IV. Człowiek i zwierzęta - o totemizmie po Lévi-Straussie / b)związki człowiek-zwierzę w totemizmie. W: Andrzej Szyjewski: Etnologia religii. Wyd. 2. Kraków: Zakład Wydawniczy "Nomos", 2008, s. 119. ISBN 978-83-60490-60-0.
  2. Hindu Devotion: Saraswati. Accessed August 10, 2007.
  3. Hindu Devotion: Lakshmi
  4. Hindu Devotion: Lakshmi.
  5. Margaret Stutley's The Illustrated Dictionary of Hindu Iconography , p. 127