Otwórz menu główne

Walki o Buk (1848) – starcia powstańców wielkopolskich z wojskiem pruskim w Buku, które miały miejsce w dniu 4 maja 1848 r.

Powstanie wielkopolskie 1848 roku

Trzemeszno (20 IV)Koźmin Wielkopolski (21 IV)Odolanów (22 IV)Raszków (25 IV)Grodzisk Wielkopolski (28 IV)Książ (29 IV)Miłosław (30 IV)Sokołowo (2 V)Stęszew (2 V)Buk (4 V)Oborniki (5 V)Kcynia (7/8 V)Rogalin (8 V)

Tablica pamiątkowa ku czci Kosynierów Bukowskich w Buku

Już 18 kwietnia do miasta wkroczyły liczne oddziały niemieckie pod dowództwem płk. von Heistera. Ich celem było przywrócenie pruskiej administracji i "uspokojenie wzburzonych umysłów obywateli". W dniu 3 maja ostatnia kompania tego zgrupowania opuściła miasto kierując się w stronę Grodziska Wielkopolskiego. W nocy z 3 na 4 maja do miasta wkroczył już jednak nowy oddział niemiecki pod dowództwem kapitana Boenigka i zajął kwatery na rynku i przyległych ulicach. Ok. godz. 4 nad ranem do miasta weszli kosynierzy pod dowództwem Eugeniusza Sczanieckiego i Kazimierza Niegolewskiego. Pomiędzy kosynierami i mieszkańcami miasta z jednej strony, a żołnierzami pruskimi z drugiej wywiązała się krwawa walka. Początkowo powstańcy wykorzystali element zaskoczenia i wielu żołnierzy niemieckich straciło życie. Prusacy szybko jednak sformowali szyki i otwarli ogień rozpraszając kosynierów. W dalszym etapie walki przybrały charakter odwetu na mieszkańcach, z których wielu straciło życie. Oddział kapitana Boenigka opuścił Buk ok. godz. 10.30 kierując się w kierunku Pniew, ale już ok. 18.00 do miasta wkroczyły znaczne silniejsze oddziały niemieckie od strony Grodziska Wlkp. Wobec ich znacznej przewagi powstańcy zmuszeni zostali do wycofania się, a Niemcy rozpoczęli rewizje i rozstrzeliwania Polaków. Po bezowocnej rewizji w kościele zastrzelono także księdza wikarego Antoniego Bielskiego. Szacuje się, że tego dnia zginęło w Buku ok. 120 kosynierów i mieszkańców miasta. Po stronie niemieckiej poległo kilkudziesięciu żołnierzy. W ramach represji Buk po roku 1848 przestał pełnić rolę siedziby władz powiatowych, choć powiat bukowski istniał jeszcze do 1887 r.

UpamiętnienieEdytuj

O wydarzeniach przypomina tablica pamiątkowa umieszczona na budynku dawnego sądu w Buku.

Zobacz teżEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Andrzej Kowalczyk, Buk. Zarys Dziejów, Poznań, Kantor Wydawniczy SAWW, 1989, ISBN 83-85066-00-45, str. 78-80