Walowate

rodzina ssaków

Walowate[3], wieloryby gładkoskóre[4][5], wale gładkoskóre, wieloryby właściwe (Balaenidae) – rodzina morskich ssaków łożyskowych z infrarzędu waleni w obrębie rzędu Cetartiodactyla, zamieszkujące wszystkie oceany[6][7]. Charakteryzują się brakiem płetwy grzbietowej, bardzo długimi fiszbinami, zrośniętymi kręgami szyjnymi, wygiętą dolną szczęką i bardzo dużą dolną wargą. Żerują głównie na widłonogach i krylu. Ich populacja zmniejszyła się bardzo na skutek intensywnych połowów. Fontanna wypuszczana z nozdrzy ma kształt litery V. Cielęta wali gładkoskórych rodzą się w okresie zimowym, mają długość od 4 – 6 metrów i są karmione do osiągnięcia 8 metrów.

Walowate
Balaenidae[1]
J.E. Gray, 1821[2]
Ilustracja
Przedstawiciele rodziny – wale grenlandzkie (Balaena mysticetus)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd Cetartiodactyla
Podrząd Whippomorpha
Infrarząd walenie
Parvordo fiszbinowce
Rodzina walowate
Typ nomenklatoryczny

Balaena Linnaeus, 1758

Rodzaje

zobacz opis w tekście

Zasięg występowania
Mapa występowania

     Eubalaena australis

     Eubalaena glacialis

     Eubalaena japonica

     Balaena mysticetus

Walowate pływają powoli, martwe nie toną, a ich ciało zawiera duże ilości oleju. Dostarczają też długiego fiszbinu, swego czasu (przed wynalezieniem plastyku) niezwykle pożądanego. Z tego powodu były przez anglojęzycznych wielorybników określane mianem right whales, co oznacza "wale odpowiednie" – czyli odpowiednie do polowania. Na wieloryby te polowano przez ponad 300 lat, dziesiątkując ich populację. Tylko między 1835 a 1845 rokiem zabito 19 tysięcy wielorybów gładkoskórych, w większości biskajskich. Już w połowie XIX wieku populacja wieloryba biskajskiego północnego była tak przerzedzona, że wielorybnicy musieli szukać nowych łowisk. Tak zaczęła się wielorybnicza ekspansja na Oceanie Spokojnym.

SystematykaEdytuj

Do walowatych należą następujące rodzaje[6][3]:

Dawniej do wali gładkoskórych zaliczano też walenika małego (Caperea marginata). Różni się on jednak od pozostałych Balaenidae tak znacznie, że obecnie umieszcza się go w rodzinie walenikowatych (Neobalaenidae).

PrzypisyEdytuj

  1. Balaenidae, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. J.E. Gray. On the Natural Arrangment of Vertebrose Animals. „The London Medical Repository”. 15, s. 310, 1821 (ang.). 
  3. a b Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 186. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  4. K. Kowalski (red.), A. Krzanowski, H. Kubiak, B. Rzebik-Kowalska & L. Sych: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, s. 411, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0637-8.
  5. Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005. ISBN 83-01-14344-4.
  6. a b C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 280. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.)
  7. D.E. Wilson & D.M. Reeder (red. red.): Family Balaenidae (ang.). W: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-03-21].