Wartość (filozofia)

Wartościami w sensie filozoficznym zajmuje się aksjologia (filozofia wartości), która bada naczelne wartości moralne, estetyczne, religijne, kulturowe, poznawcze itd.

DefinicjaEdytuj

Filozoficznie rozumiana wartość nie jest pojęciem jednoznacznym i obejmuje przede wszystkim następujące znaczenia[1]:

  1. Wartość jako cecha obiektywnie przysługująca danej rzeczy.
  2. Wartość jako cecha subiektywnie przypisana danej rzeczy przez podmiot – dowolnie albo zgodnie z przyjętymi w danej kulturze normami.
  3. Wartość w sensie metafizycznym (tomizm) to aspekt dobra jako transcendentalnej własności bytu mające swe racje zarówno w naturze bytu wartościowanego, jak i w naturze bytu wartościującego.
  4. W nowożytnej ontologii (Rudolf H. Lotze, Max Scheler, Nicolai Hartmann) wartości takie jak prawda, dobro, piękno, świętość są traktowane w oderwaniu od bytu na wzór idei platońskich.
  5. Wartość estetyczna jest dana w przeżyciu estetycznym jako to, co nas fascynuje, na przykład piękno, wzniosłość, tragizm, komizm itd.
  6. Wartość logiczna to prawdziwość lub fałszywość sądu.

Historia pojęciaEdytuj

W filozofii termin „wartość” został przejęty z ekonomii (wartość ekonomiczna).

Pojęcie wartości zostało wprowadzone do filozofii w XIX wieku przez Rudolfa H. Lotzego i rozwinięte przez neokantowską szkołę badeńską[2].

Rodzaje wartościEdytuj

Wartość może być pozytywna (dodatnia) lub negatywna (ujemna).

Wartość może być absolutna (bezwzględna) lub względna.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Antoni Podsiad, Słownik terminów i pojęć filozoficznych, wyd. Wyd. 1, Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 2000, s. 920–921, ISBN 83-211-1305-2, OCLC 48273215 [dostęp 2019-06-21].
  2. Tomasz Kubalica, Prymat rozumu praktycznego w logice. Teoria prawdy neokantowskiej szkoły badeńskiej., Katowice: Wyd. Uniw. Śląskiego, 2009, ISBN 978-83-226-1889-9, OCLC 634330772 [dostęp 2019-06-21].