Otwórz menu główne

Wasilij Nikołajewicz Gordow (ros. Василий Николаевич Гордов, ur. 30 listopada?/12 grudnia 1896 we wsi Matwiejewka, zm. 24 sierpnia 1950 w Kujbyszewie[a]) – Rosjanin, radziecki wojskowy, generał pułkownik.

Wasilij Nikołajewicz Gordow
Василий Николаевич Гордов
ilustracja
generał pułkownik generał pułkownik
Data i miejsce urodzenia 12 grudnia 1896
Matwiejewka,
Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 24 sierpnia 1950[1]
Moskwa, ZSRR
Przebieg służby
Lata służby 1915-1947
Siły zbrojne Red star.svg Armia Czerwona
Stanowiska szef sztabu 21 Armii, dowódca 33 Armii i 3 Gwardyjskiej Armii, dowódca Nadwołżańskiego Okręgu Wojskowego
Główne wojny i bitwy I wojna światowa,
wojna domowa w Rosji,
II wojna światowa, m.in. bitwa pod Lenino
Odznaczenia
Złota Gwiazda Bohatera Związku Radzieckiego
Order Lenina Order Lenina Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Suworowa I klasy Order Suworowa I klasy Order Suworowa I klasy Order Kutuzowa I klasy Order Czerwonej Gwiazdy

Służył podczas obu wojen światowych i wojny domowej w Rosji. Padł ofiarą powojennych represji stalinowskich w ZSRR.

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Wczesna karieraEdytuj

Urodził się we wsi Matwiejewka (współcześnie jest to rejon mienzielińskiTatarstan) w rodzinie chłopskiej.

Od 1915 roku służył w armii rosyjskiej, uczestniczył w I wojnie światowej, uzyskując starszy stopień podoficerski[2].

Podczas rewolucji w 1917 roku wziął udział w formowaniu oddziałów Gwardii Czerwonej spośród żołnierzy Frontu Zachodniego. W 1918 roku wstąpił do Armii Czerwonej, a także partii komunistycznej. Uczestniczył w wojnie domowej jako dowódca plutonu, następnie kompanii, batalionu i w końcu pułku strzelców na Froncie Zachodnim i Wschodnim[2]. Brał udział w walkach z oddziałami N. Machno na Ukrainie, a także w wojnie z Polską[1].

Po wojnie domowej pozostał w Armii Czerwonej, służąc m.in. jako pomocnik dowódcy pułku. W latach 1925–1926 był wysłany jako instruktor do armii mongolskiej. W 1927 roku ukończył kurs dowódców „Wystrieł”, a następnie w 1932 roku Akademię Wojskową im. Frunzego. Po ukończeniu akademii, w latach 1933–1935 był szefem sztabu Moskiewskiej Szkoły Piechoty, a potem szefem sztabu 18 Dywizji Strzeleckiej. Od lipca 1937 do lipca 1939 był dowódcą 67 Dywizji Strzeleckiej, potem szefem sztabu Kalinińskiego Okręgu Wojskowego[1].

II wojna światowaEdytuj

Gordow brał udział w planowaniu wojny z Finlandią i w samej wojnie jako szef sztabu 7 Armii, lecz już 6 grudnia 1939 został usunięty ze stanowiska za nieudolność[3]. Służył następnie od 1940 jako szef sztabu Nadwołżańskiego Okręgu Wojskowego[2].

Po ataku na ZSRR był szefem sztabu 21 Armii od czerwca do września 1941 roku, z przerwą w sierpniu 1941, kiedy objął dowództwo tej armii. Ponownie był dowódcą 21 Armii od października 1941 do czerwca 1942 roku, w składzie Frontu Briańskiego i Frontu Południowo-Zachodniego[1]. Od 23 lipca do 12 sierpnia 1942 roku był dowódcą Frontu Stalingradzkiego, z którego to stanowiska został odwołany za błędy w czasie walk na przedpolach Stalingradu[1].

Następnie od października 1942 roku był dowódcą 33 Armii Frontu Zachodniego (w październiku 1943 roku tej armii podporządkowano polską 1 Dywizję Piechoty). W dniu 9 września 1943 roku został mianowany generałem pułkownikiem. Armią tą dowodził do marca 1944, a następnie 2 kwietnia został dowódcą 3 Gwardyjskiej Armii 1 Frontu Ukraińskiego, którą dowodził do końca II wojny światowej. W dniu 6 kwietnia 1945 roku nagrodzony tytułem Bohatera Związku Radzieckiego.

Po II wojnie światowejEdytuj

W czerwcu 1945 roku został dowódcą Nadwołżańskiego Okręgu Wojskowego, funkcję tę pełnił do listopada 1946[1]. 12 stycznia 1947 roku został aresztowany pod zarzutem zdrady stanu (wraz z podkomendnymi generałami G. Kulikiem i F. Rybałczenko), z powodu prowadzenia krytycznych rozmów o Stalinie i przywództwie partii. Zarzucano mu tworzenie organizacji kontrrewolucyjnej i przygotowania do zamachu terrorystycznego przeciwko radzieckiemu przywództwu. Następnie w dniu 24 sierpnia 1950 roku wyrokiem Sądu Najwyższego ZSRR skazany na karę śmierci przez rozstrzelanie[1]. Wyrok wykonano tego samego dnia w Więzieniu Lefortowskim w Moskwie[b].

W dniu 11 kwietnia 1956 roku Sąd Najwyższy ZSRR unieważnił wyrok z 1950 roku i zrehabilitował skazanych w tym procesie generałów[1].

W maju 1951 pośmiertnie pozbawiono go tytułu Bohatera Związku Radzieckiego i odznaczeń, 5 lipca 1960 przywrócono tytuł i odznaczenia[1].

W latach 1946-1950 był deputowanym do Rady Najwyższej ZSRR[1].

AwanseEdytuj

  • pułkownik (1935)
  • kombrig (1939)
  • generał major (4 czerwca 1940[1] – w związku z reformą stopni wojskowych)
  • generał porucznik (22 lipca 1942)[1]
  • generał pułkownik (9 września 1943)[4]

OdznaczeniaEdytuj

UwagiEdytuj

  1. 24 sierpnia 1950 według serwisu Gieroi strany. Data sporna, podawana jest również 24 sierpnia 1951 lub 12 grudnia 1951.
  2. Według serwisu Gieroi strany. Podawane też są inne daty egzekucji.

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h i j k l Gordow Wasilij Nikołajewicz w serwisie Gieroi strany.
  2. a b c M. Wożakin (red.), Wielikaja..., s. 51-53.
  3. R. Wróblewski, Bitwa..., s. 63-64.
  4. Wyrokiem sądu z 1950 roku zdegradowany do stopnia szeregowego.

BibliografiaEdytuj

  • Велкая Отечественная война 1941-1945. Moskwa: Политиэдат, 1985.
  • Mała Encyklopedia Wojskowa. T. 1 A-J. Wydawnictwo MON, 1967.
  • Robert Wróblewski. Bitwa pod Lenino w niemieckich meldunkach cz. 2. „Militaria XX wieku”, s. 63-64, marzec-kwiecień 2011. Lublin: Oficyna Wydawnicza Kagero. ISSN 1732-4491. 
  • Gordow Wasilij Nikołajewicz (Гордов Василий Николаевич) (ros.). Gieroi strany (Гєрои страны). [dostęp 2011-06-01].
  • M. Wożakin (red.). Wielikaja Otieczestwiennaja. Komandarmy. Wojennyj biograficzeskij słowar, Moskwa-Żukowskij, Kuczkowo Pole, 2005, s. 51-53 (ros.)