Więcbork (gmina)

gmina miejsko-wiejska w województwie kujawsko-pomorskim

Więcborkgmina miejsko-wiejska w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie sępoleńskim. W latach 1975–1998 gmina administracyjnie należała do województwa bydgoskiego.

Więcbork
gmina miejsko-wiejska
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo kujawsko-pomorskie
Powiat sępoleński
TERYT 0413043
Burmistrz Waldemar Kuszewski (2014)
Powierzchnia 235,71 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności

13 361[1]
• gęstość 56,6 os./km²
Nr kierunkowy 52
Tablice rejestracyjne CSE
Adres urzędu:
ul. Mickiewicza 22
89-410 Więcbork
Szczegółowy podział administracyjny
Plan gminy Więcbork
Liczba sołectw 21
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Więcbork
Więcbork
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Więcbork
Więcbork
Ziemia53°21′N 17°30′E/53,354167 17,492778
Strona internetowa
Biuletyn Informacji Publicznej
Portal Portal Polska

Siedzibą władz gminy jest miasto Więcbork.

Według danych z 6 czerwca 2008[2] gminę zamieszkiwało 13 507 osób, w tym miasto Więcbork 5973 osoby.

Struktura powierzchniEdytuj

Według danych z roku 2002[3] gmina Więcbork ma obszar 235,71 km², w tym:

  • użytki rolne: 61%
  • użytki leśne: 26%

Obszar gminy stanowi 29,8% powierzchni powiatu.

DemografiaEdytuj

Dane z 30 marca 2007[2]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób % osób % osób %
populacja 13 434 100 6953 50,3 6481 49,7
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
55,4 27,9 27,5
  • Piramida wieku mieszkańców gminy Więcbork w 2014 roku[1]
 
Kościół katolicki w Zabartowie
 
Pałac w Sypniewie, była siedziba Loży Masońskiej


 

ZabytkiEdytuj

Wykaz zarejestrowanych zabytków nieruchomych na terenie gminy[4]:

  • kościół ewangelicki, obecnie parafii rzymskokatolickiej pod wezwaniem św. Maksymiliana Kolbe z 1778 roku w Pęperzynie, nr A/833 z 08.12.1997 roku
  • zespół kościelny parafii pod wezwaniem Świętej Trójcy w Runowie Krajeńskim, obejmujący: kościół z 1606 roku; cmentarz przykościelny; ogrodzenie z bramkami z XVII w., nr A/146/1-3 z 1.04.2004 roku
  • cmentarz ewangelicki z drugiej połowy XIX w. w Runowie Krajeńskim, nr A/320/1 z 29.05.1992 roku
  • zespół pałacowy z drugiej połowy XIX w. w Runowie Krajeńskim, obejmujący: ruiny pałacu z 1860; park, nr 108/A z 26.04.1984 roku
  • zespół pałacowy Rodu Konkel z drugiej połowy XIX w. w Suchorączku, obejmujący: pałac o cechach neoklasycystycznych z 1853; park; zabudowania gospodarcze, nr 131/A z 15.12.1984 roku
  • zespół kościelny parafii pod wezwaniem św. Katarzyny, przy ul. 27 Stycznia 47 w Sypniewie, obejmujący: drewniany kościół z 1781 roku o wystroju barokowym; cmentarz przykościelny z pierwszej połowy XIX w.; kostnicę z końca XIX w.; metalowe ogrodzenie, nr A/779/1-3 z 29.05.1992 roku
  • zespół pałacowy w Sypniewie, obejmujący: eklektyczny pałac z trzeciego ćwierćwiecza XIX w. (była siedziba Loży Masońskiej); park z drugiej połowy XIX w.; palmiarnię, obecnie dom mieszkalny z 1900; gorzelnię z końca XIX w.; spichrz z końca XIX w.; stajnię, obecnie magazyn z końca XIX w.; grobowiec marmurowo – granitowy z kopułą otoczoną czterema granitowymi filarami, rodziny Wilkensów, nr A/291/1-7 z 26.11.1991 roku
  • kościół parafii pod wezwaniem św. Szymona i Judy z lat 1772-1778 w Więcborku wybudowany przez Aleksandra Hilarego Potulickiego, nr A/314 z 19.03.1930 roku. Wnętrze rokokowo-klasycystyczne. W kościele znajdują się groby i epitafia książąt i hrabiów Potulickich z Więcborka. Kościół otacza cmentarz parafialny, po którym zostały tylko dwa groby przy krzyżu misyjnym przed świątynią.
  • zespół cmentarny parafii pod wezwaniem Wniebowzięcia Matki Boskiej w Więcborku, obejmujący: cmentarz z pierwszej połowy XIX w.; kaplicę cmentarną z 1707 roku, nr A/313/1-2 z 29.05.1992 roku.

Lista zabytków niezarejestrowanych:

  • Więcbork (miasto) – sanktuaryjny kościół parafialny w Więcborku z cudownym obrazem Matki Boskiej Królowej Więcborskiej z 1778 r.
  • Runowo Krajeńskie – organistówka z końca XVIII w.
  • Runowo-MłynPałac myśliwski prezydenta RP wraz z leśnym parkiem, znany z częstych pobytów w latach 30. minionego stulecia prezydenta RP Ignacego Mościckiego obiekt z XIX w. otoczony wokół lasami obecnie własność prywatna. źródło strona 46,96 Więcbork Na Starej Fotografii z 2002 r. ​ISBN 83-915830-2-3
  • Witunia – skansen pszczelarski "Pasieka Krajeńska" Haliny i Józefa Bondarczyków.
  • Zakrzewska Osada – stanowisko archeologiczne cmentarzysko sprzed 2500 lat i osada sprzed ok. 5000 lat. Badania od kilku lat prowadzi Muzeum Okręgowe w Bydgoszczy.
  • Zamek Książąt i Hrabiów Zebrzydowskich w Więcborku z 1556 r. a następnie własność rodu Książąt i Hrabiów Potulickich z Więcborka obecnie zachowały się tylko fundamenty zamku.
  • Kościół Parafialny w Zabartowie pod wezwaniem Świętego Jakuba Większego Ap. z 1865-1866 r.
  • Kaplica grobowa na cmentarzu grzebalnym w Sypniewie mur. ok. 1900 r.
  • Młyn wodny i elektrownia wodna z XIX w. w Runowie, Młyn na rzece Orla, która w tym miejscu ma swój wodospad.
  • Leśniczówka myśliwska w Adamowie z XIX w.
  • Budynek Klasztoru Misjonarzy Ewangelickich w Wituni z XIX w.
  • Dworek we wsi Runowo Młyn z XVIII w. przy wodospadzie rzeki Orla
  • Młyn zbożowy w Sypniewie z XVIII w.
  • Młyn zbożowy w Więcborku z XVIII w.
  • Gorzelnia w Sypniewie z XIX w.
  • Dworek i Gorzelnia w Jastrzębcu z XIX w.
  • Gorzelnia w Runowie z XVIII w.
  • Kaplica Mauzoleum w Obozie Koncentracyjnym w Karolewie z XX w.
  • Leśniczówka w Runowie siedziba Nadleśnictwa w Runowie z XIX w.
  • Zabudowa architektoniczna domów wsi Runowo z XVII i XVIII w.
  • Zabudowa architektoniczna domów wsi Sypniewo z XVIII i XIX w.
  • Leśniczówka Prezydenta Ignacego Mościckiego w Stebionku na pograniczu gminy Więcbork. źródło strona 90 Więcbork Na Starej Fotografii z 2002 r. ​ISBN 83-915830-2-3
  • Dworzec kolejowy i węzłowa stacja kolejowa PKP w Więcborku z wieżą ciśnień z XIX w.
  • Dworzec kolejowy i stacja PKP w Sypniewie z XIX w.
  • Dworzec kolejowy i stacja PKP w Zakrzewku z XIX w.
  • Dworzec kolejowy i stacja PKP w Dorotowie z XIX w.
  • Dworzec kolejowy i stacja PKP w Borzyszkowie z XIX w.
  • Dworzec kolejowy i stacja PKP w Pęperzynie z XIX w.
  • Magistrat Więcborski na Rynku i przyległe domy Więcborskiego Rynku z XVIII-XX w., wraz z średniowiecznym układem urbanistycznym
  • Tereny Grodu Więcborskiego przy plaży miejskiej w Więcborku miejsce wykopalisk archeologicznych z lat 60. minionego stulecia.
  • Sąd i Areszt w Więcborku z XIX w.
  • Kościół Ewangelicki w Więcborku na ul. Rybackiej z XIX w.
  • Kościół Ewangelicka Augsburski w Więcborku z XVIII przerobiony w latach 70. XX w. na Miejski Dom Kultury.
  • Klasztor z kaplicą Sióstr Diakonistek w Więcborku z XIX w., przerobiony po wojnie na szkoły średnie, a obecnie i wyższą w Więcborku.
  • Stary Klasztor Sióstr Franciszkanek w Więcborku z XIX w.
  • Pierwsza Szkoła Powszechna w Więcborku przy ul. gen J. Hallera z XVIII w.
  • Zabytkowy dom z muru pruskiego przy ul. Wyzwolenia jeden z najstarszych domów w Więcborku
  • Kaplica cmentarna z 1787 r. na cmentarzu parafialnym w Więcborku wybudowana przez hr.Potulickiego.
  • Kaplica – grobowiec rodziny Konkel z XIX w. na cmentarzu ewangelicko-katolickim w Więcborku
  • Cegielnia z XIX w. w Dalkowie
  • Budynek i strzelnica Królewskiego Bractwa Strzeleckiego w Więcborku z 1732 r. otoczona 11 ha. parkiem leśnym na wzgórzu św. Katarzyny w Więcborku.
  • Pałac Książąt i Hrabiów Potulickich w Więcborku z XIX w. przerobiony w latach 70. minionego stulecia na szpital miejski w Więcborku.
  • Fundamenty i fragmenty ogrodzenia Więcborskiej Synagogi z XIX w., do dziś zachowały się dom i biuro Rabina oraz Kantora.
  • Rybakówka i Dworek przyległa do Więcborskiego Zamku Zebrzydowskich przy ul.Potulickich z XVII w.
  • Pozostałości po więcborskim Browarze i wytwórni wód gazowanych z XVI w. przy ul. Mickiewicza w Więcborku.
  • Drewniany Budynek Straży Pożarnej w Więcborku z XVIII w.
  • Leśniczówka z XIX w. w Runowie Krajewskim.
  • Ponad 700-letni Cmentarz Parafialny w Więcborku.
  •  
    Kościół katolicki w Runowie gm. Więcbork
     
    Pałac Runowo gm. Więcbork
     
    Kościół katolicki w Zabartowie gm. Więcbork

Warunki naturalneEdytuj

W gminie Więcbork jest prawie czterdzieści jezior otoczonych lasami i wzgórzami morenowymi. Największe z nich to Jezioro Więcborskie. Cały teren jest objęty ochroną prawną, gdyż działa tu Krajeński Park Krajobrazowy. Przez gminę przepływają rzeki Orla, która w Runowo-Młyn ma swój wodospad, oraz rzeki Rokitka, Jelonek, Łobżonka, Jeleń, Lubcza. Najwyższym wzniesieniem gminy jest Góra św. Katarzyny o wysokości bezwzględnej 190 m n.p.m.

PołożenieEdytuj

Przez obszar miasta i gminy Więcbork przebiegają trzy drogi wojewódzkie: Droga wojewódzka nr 242 WięcborkŁobżenicaWyrzysk. Droga wojewódzka nr 189 JastrowieZłotów – Więcbork. Droga wojewódzka nr 241 Nakło nad NoteciąMroczaWięcborkSępólno KrajeńskieTuchola. Przez Miasto i Gminę Więcbork przebiegają dwie linie kolejowe PKP PiłaZłotówWięcborkŚwiecieGrudziądz oraz OleśnicaNakło nad NoteciąWięcborkChojnice.

Miejsca kultuEdytuj

CmentarzeEdytuj

OświataEdytuj

SportEdytuj

Organizacje pozarządoweEdytuj

Sąsiednie gminyEdytuj

Łobżenica, Mrocza, Sępólno Krajeńskie, Sośno, Zakrzewo, Złotów, Lipka

PrzypisyEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj