Wiadukt kolejowy w Krakowie-Grzegórzkach

Wiadukt kolejowy w Grzegórzkach – most kolejowy w Krakowie nad ulicą Grzegórzecką i ulicą Dietla, pierwotnie na Starej Wiśle, ukończony w 1863 roku, a od 2. połowy XIX wieku po zasypaniu koryta rzeki, wiadukt. Rozebrany w styczniu 2022 roku, prowadzona jest jego rozbudowa i planowane odtworzenie[1].

Wiadukt kolejowy w Grzegórzkach
Ilustracja
Wiadukt widziany od strony ul. Józefa Dietla (stan na 2008)
Długość całkowita

98,6 m

Państwo

 Polska

Województwo

 małopolskie

Miejscowość

Kraków

Podstawowe dane
Przeszkoda

do 1880 stare koryto Wisły

Długość

98 m

Szerokość:
• całkowita


12 m

Liczba torów

2

Liczba przęseł

5

Rozpiętość przęseł

11

Data budowy

1854–1856 (most drewniany)
1861–1863

Data zburzenia

2022

Położenie na mapie Krakowa
Mapa konturowa Krakowa, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Wiadukt kolejowy w Grzegórzkach”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Wiadukt kolejowy w Grzegórzkach”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, blisko centrum na lewo u góry znajduje się punkt z opisem „Wiadukt kolejowy w Grzegórzkach”
Ziemia50°03′31″N 19°56′52″E/50,058611 19,947778

HistoriaEdytuj

Został wybudowany w latach 1861–1863[2] i oddany do użytku 23 listopada 1863 roku[3] jako most kolejowy nad starym korytem Wisły przez spółkę Kolej Karola Ludwika na linii Kraków-Lwów. Zaprojektowany został przez krakowskiego architekta Leona Mikuckiego. Zastąpił on istniejący wówczas w tym miejscu od kilku lat most drewniany (wybudowany w latach 1854–1856). Obecnie prowadzi przez niego linia kolejowa nr 91 – wiadukt znajduje się między dworcem Kraków Główny, a przystankiem kolejowym Kraków Zabłocie.

Most ma 98 m długości i 12 m szerokości, został zbudowany dla linii kolejowej dwutorowej. Składa się z 5 przęseł (o wysokości 7 m i rozpiętości 11 m) opartych na kamiennych filarach oraz łukowych sklepień zbudowanych z cegły.

W latach 1878–1880, gdy zasypano dawne koryto Wisły, most stał się wiaduktem i pozostał nim do dziś. Jest jednym z najstarszych zachowanych mostów krakowskich. Po jego wschodniej stronie (od ul. Grzegórzeckiej) w kręgach nad filarami wciąż widnieją cyfry z datą jego otwarcia, a od strony ul. Józefa Dietla do lat 50. XX w. umieszczone były litery GKLB (oznaczające Galizische Karl Ludwig Bahn)[4].

Wiadukt jest jednym z obiektów na trasie Krakowskiego Szlaku Techniki utworzonego 6 kwietnia 2006 r.[5]

W ramach rozbudowy linii kolejowej między dworcem Kraków Główny, a przystankiem kolejowym Kraków Zabłocie wiadukt miał zostać przebudowany i poszerzony do czterech torów, zamiast dotychczasowych dwóch. Miało to być możliwe poprzez dobudowę konstrukcji żelbetowej nawiązującej stylistycznie do części historycznej. W sąsiedztwie wiaduktu ma powstać przystanek kolejowy Kraków Grzegórzki[6]. Ostatecznie jednak most został skreślony z ewidencji zabytków decyzją ministerstwa kultury we wrześniu 2021 roku[7] i wyburzony w styczniu 2022 roku[8].

PrzypisyEdytuj

  1. Informacje o rozbiórce i odtworzeniu. [dostęp 2022-03-06].
  2. Wiadukty. W: Jan Adamczewski: Mała Encyklopedia Krakowa. Kraków: Wanda, 1997, s. 300. ISBN 83-8723-05-1.
  3. Mosty / Most Kolejowy. W: Jan Adamczewski: Mała Encyklopedia Krakowa. Kraków: Wanda, 1997, s. 300. ISBN 83-8723-05-1.
  4. Muzeum Inżynierii Miejskiej. mimk.com.pl. [dostęp 2012-07-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-07-12)]. (pol.).
  5. Muzeum Inżynierii Miejskiej – Informacje ogólne o szlaku. mimk.com.pl. [dostęp 2012-07-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-02-02)]. (pol.).
  6. Nowy wiadukt kolejowy i obawy mieszkańców Grzegórzek. krakow.wyborcza.pl. [dostęp 2015-01-16].
  7. https://www.rmf24.pl/fakty/polska/news-wiadukt-nad-ul-grzegorzecka-wykreslony-z-rejestru-zabytkow,nId,5548498#crp_state=1
  8. https://www.radiokrakow.pl/zabytkowy-wiadukt-kolejowy-nad-ul-grzegorzecka/

Linki zewnętrzneEdytuj