Wiatrak holenderski przy ul. Milczańskiej w Poznaniu

Wiatrak - Turbina Wietrzna – zabytkowy obiekt znajdujący się w Poznaniu przy ul. Milczańskiej na Łacinie[1][2].

Wiatrak - Turbina Wietrzna przy ul. Milczańskiej w Poznaniu
Obiekt zabytkowy nr rej. A-410 z 9 marca 1993
Ilustracja
widok od ul. Milczańskiej
Państwo  Polska
Miejscowość Poznań
Adres ul. Milczańska 2[1][2]
Typ budynku wiatrak
Wysokość do dachu 10[3] m
Ukończenie budowy 1910[1][2]
Położenie na mapie Poznania
Mapa lokalizacyjna Poznania
wiatrak
wiatrak
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
wiatrak
wiatrak
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
wiatrak
wiatrak
Ziemia52°23′42,28″N 16°57′45,25″E/52,395078 16,962569

Obiekt został indywidualnie zaprojektowany i zbudowany w latach 1910-1912 dla potrzeb ogrodnictwa należącego do Polaków. Konstrukcja obiektu powstała zgodnie z wytycznymi i według koncepcji fundatora. Wybrane elementy stalowe zbiornik, cześć instalacji hydraulicznej zostały częściowo wykonano w Poznaniu, pozostałe elementy sprowadzono z zagranicy. Obiekt służył do pozyskiwania, gromadzenia oraz stałego zaopatrzenia w bieżącą wodę domu, sąsiednich pól, sadów oraz szklarni należących do ogrodnictwa właścicieli. Obiekt był zasilany wyłącznie siłą wiatru, która służyła do napędzania wielo-płatowej turbiny wiatrowej oraz systemu gromadzenia i nawadniania. Następnie miał zostać wykorzystany do produkcji energii elektrycznej (co nigdy nie nastąpiło). W trakcie swojego istnienia turbina była świadkiem wielu interesujących wydarzeń. Po kilku latach bezawaryjnego działania w momencie wybuchu powstania wielkopolskiego w 1918 roku, właściciele uszyli z prześcieradeł oraz inletu długą biało-czerwoną flagę, która była wywieszona od samej góry do dołu obiektu. W trakcie drugiej wojny światowej zaginęła również dokumentacja techniczna obiektu wraz z liczną dokumentacją fotograficzną. Z końcem wojny w 1945 roku żołnierze niemieccy z karabinem wyborowym znajdowali się w odkrytym, stalowym zbiorniku na szczycie obiektu strzelając do nacierających Rosjan. Żołnierze rosyjscy ostrzelali obiekt z ciężkiej broni – co najmniej jeden celny strzał w konstrukcję murowaną poniżej zbiornika od strony wschodniej powodując widoczne do dzisiaj przesunięcie cegieł do wewnątrz obiektu oraz celny strzał w wieżę stalową. Obiekt przechylił się też nieznacznie w tym kierunku. Ponadto, od strony wschodniej i południowej, są widoczne liczne ślady pocisków na cegłach od strony zewnętrznej.

Obiekt jest oryginalny w swoim rozwiązaniu z skali kraju i stanowi unikat pod względem całości przyjętych rozwiązań (turbina wietrzna, pompa wodna, zbiornik, rozprowadzenie wody) zlokalizowany przy ul. Milczańskiej w Poznaniu[a][4][5]; 9 marca 1993 została wpisana do rejestru zabytków pod numerem A-410[1][2]. W miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego wprowadzony jest nakaz rewitalizacji wiatraka[6].

OtoczenieEdytuj

W kierunku północnym: trasa tramwajowa na Franowo[7][8], Piaśnica[9], Malta[10]. W kierunku południowym: estakada w ciągu ul. B. Krzywoustego[11], dolina Obrzycy. Na wschód: pozostałości bocznicy Średzkiej Kolei Powiatowej[12][13], os. Lecha. Na zachodzie: Centrum handlowe Posnania, Rondo Rataje[14]. Pod koniec XX w. oraz w XXI w. w bezpośredniej bliskości zostały wybudowane osiedla z budynkami mieszkaniowymi wielorodzinnymi (Polanka, Zielony Taras)[15].

UwagiEdytuj

  1. Ulica Milczańska na całej długości była skupiskiem ogrodów, które miały pompy wodne. Jeden z większych wiatraków znajdował się przy ul. Wiatracznej.

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d ul. Milczańska - Miejski Konserwator Zabytków w: SIP Geopoz, dostęp 2013-06-03.
  2. a b c d Rejestr zabytków woj. wielkopolskiego, str. 175, stan na 31 marca 2013, NID.
  3. SIP Geopoz, warstwa Sytuacja: wysokości na budynkach.
  4. Barbara Fabiańska: Z Romanem Misiem przechadzka po starym Żegrzu w: Kronika Miasta Poznania nr 3/2001 s. 219.
  5. Town Plans of Poland: Poznań 1:25 000, I-st edition, War Office 1943.
  6. Uchwała nr CI/1149/IV/2006 Rady Miasta Poznania z 29 sierpnia 2006 §5 pkt. 4.1: MPZP "Rataje-Łacina część A" w: Miejska Pracownia Urbanistyczna.
  7. Uchwała nr CI/1149/IV/2006 Rady Miasta Poznania z 29 sierpnia 2006 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego „Rataje – Łacina” część A w Poznaniu §1 pkt. 2, §11 pkt. 1F, na załączniku graficznym: 24KD-TP.
  8. Uchwała nr LVIII/757/V/2009 Rady Miasta Poznania z 7 lipca 2009 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego „Rataje – Łacina” część B w Poznaniu §11 pkt. 10.3, na załączniku graficznym: 01KD-GP, 14KD-Lt.
  9. Uchwała nr LVIII/757/V/2009 Rady Miasta Poznania z 7 lipca 2009 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego „Rataje – Łacina” część B w Poznaniu, na załączniku graficznym: WS, 5ZP.
  10. Uchwała nr LVIII/757/V/2009 Rady Miasta Poznania z 7 lipca 2009 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego „Rataje – Łacina” część B w Poznaniu, wyrys ze Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Poznania (2008)
  11. Uchwała nr CI/1149/IV/2006 Rady Miasta Poznania z 29 sierpnia 2006 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego „Rataje – Łacina” część A w Poznaniu §1 pkt. 2, na załączniku graficznym: 01KD-GP.
  12. Uchwała nr CI/1149/IV/2006 Rady Miasta Poznania z 29 sierpnia 2006 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego „Rataje – Łacina” część A w Poznaniu §11 pkt. 4.2, na załączniku graficznym: 01KD-GP, 07KD-Z.
  13. Uchwała nr LVIII/757/V/2009 Rady Miasta Poznania z 7 lipca 2009 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego „Rataje – Łacina” część B w Poznaniu §3 pkt. 4.1, na załączniku graficznym: 07KD-Z, 24KD-Dxr, 4KDWpp, 3KDWkk, 1KDWxs, 2KDWx.
  14. Uchwała nr CI/1149/IV/2006 Rady Miasta Poznania z 29 sierpnia 2006 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego „Rataje – Łacina” część A w Poznaniu §1 pkt. 2, na załączniku graficznym: 02KD-GP.
  15. Uchwała nr LVIII/757/V/2009 Rady Miasta Poznania z 7 lipca 2009 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego „Rataje – Łacina” część B w Poznaniu, na załączniku graficznym: 3MW, 4MW, 6MW, 8MW, 10MW, 12MW.
Ulica Milczańska, w tle współczesne osiedla