Widły (Tatry)

Widły, Grań Wideł (słow. Vidly, Vidlový hrebeň, hrebeň Vidiel, hrebeň Vidlových veží, niem. Gabelgrat, Gabelspitzen, węg. Villa-gerinc, Villa-csúcsok[1]) – grań urwistych szczytów w słowackich Tatrach Wysokich, łącząca Łomnicę (Lomnický štít) z Kieżmarskim Szczytem. Grań jest fragmentem długiej południowo-wschodniej grani Wyżniego Baraniego Zwornika. Według Józefa Nyki jest to najpiękniejsza z tatrzańskich grani[2], a ich przejście stanowi jedną z najpiękniejszych graniówek w Tatrach[1]. Od Łomnicy grań oddziela Wyżnia Miedziana Przełączka (Medená štrbina), a od Kieżmarskiego Szczytu (Kežmarský štít) – Kieżmarska Przełęcz (Kežmarská štrbina)[3].

Widły
Ilustracja
Grań Wideł pomiędzy Łomnicą po lewej a Kieżmarskim Szczytem pośrodku
Państwo

 Słowacja

Położenie

powiat Poprad

Pasmo

Tatry, Karpaty

Wysokość

2522 m n.p.m.

Pierwsze wejście

1903
Wielki Szczyt Wideł – Miklós Szontagh junior i przewodnik Johann Hunsdorfer (senior)

Położenie na mapie Tatr
Mapa konturowa Tatr, po prawej nieco na dole znajduje się czarny trójkącik z opisem „Widły”
Ziemia49°11′55″N 20°12′57″E/49,198611 20,215833
Widły od północy (z Jagnięcego Szczytu)
Widły, widok znad Łomnickiego Stawu

TopografiaEdytuj

Widły oddzielają Dolinę Łomnicką (Skalnatá dolina) od Doliny Dzikiej (Veľká Zmrzlá dolina) i Miedzianej Kotliny (Medená kotlina) – należących do systemu Doliny Kieżmarskiej (dolina Bielej vody Kežmarskej). Północne ściany Grani Wideł przecinają tzw. Miedziane Ławki (Wyżnia i Niżnia), używane najprawdopodobniej w latach 1760–1790 przez rodzinę Fábry i zatrudnionych przez nich poszukiwaczy złota (rodzina Fábry wydobywała srebro i malachit z południowych stoków Łomnicy).

W grani Wideł wyróżnia się (w kolejności od Łomnicy):

Turnie tworzące Grań Wideł są zbudowane z granitu. W kierunku południowym opadają przede wszystkim do Łomnickiego Koryta – górnej części Cmentarzyska. Po tej stronie ściany wyraźnie wyodrębniają się od masywu Łomnicy. Inaczej jest po stronie Miedzianej Kotliny – poniżej Miedzianych Ławek ściany tworzą wraz z północną ścianą Łomnicy dość jednolite stoki[5].

Historia i nazewnictwoEdytuj

Pierwsze, odnotowane wejścia:

Z racji dużego znaczenia dla taternictwa Widły były opisywane w licznych relacjach wspinaczkowych, a także w poezji. Roman Kordys w 1908 r. napisał artykuł Ze wspomnień o Widłach. W 1964 r. Maria Kalota-Szymańska opublikowała natomiast w tomiku Sezon w Tatrach wiersz Na grani Wideł[5].

Nazwa grani pochodzi od układu trzech turni rozdzielonych przełęczami, szczególnie dobrze układ ten widoczny jest od południowej strony. Niekiedy Widłami określa się Wielki Szczyt Wideł, jednak prawidłowo nazwa ta należy się całej grani[1]. Szczegółowe nazwy pojedynczych turni zostały wprowadzone w „Taterniku” (1907), później zaadaptowali je także Słowacy. Na panoramach autorstwa Georga Buchholtza z lat 1717–1719 turnie te figurują jako Turres. Die Kesmarker Thürme[2].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wyd. Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
  2. a b Józef Nyka: Tatry słowackie. Przewodnik. Wyd. VI. Latchorzew: Trawers, 2008, s. 398. ISBN 978-83-60078-05-1.
  3. a b c Witold Henryk Paryski: Tatry Wysokie. Przewodnik taternicki. Część XXII. Wyżnia Miedziana Przełączka – Mała Rakuska Czubka. Warszawa: Sport i Turystyka, 1979, s. 10–63. ISBN 83-217-2203-2.
  4. Jarosław Januszewski, Grzegorz Głazek, Witold Fedorowicz-Jackowski: Tatry i Podtatrze, atlas satelitarny 1:15 000. Warszawa: GEOSYSTEMS Polska Sp. z o.o., 2005, s. 124. ISBN 83-909352-2-8.
  5. a b c Grzegorz Barczyk, Ryszard Jakubowski (red.), Adam Piechowski, Grażyna Żurawska: Bedeker tatrzański. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000, s. 420–421. ISBN 83-01-13184-5.