Wieża kościoła poewangelickiego w Żaganiu

Wieża kościoła poewangelickiego w Żaganiuwieża znajdująca się w Żaganiu. Pierwotnie była częścią nieistniejącego ewangelickiego kościoła Trójcy Świętej. Kościół ten powstał w roku 1709 jako jeden z sześciu śląskich kościołów łaski. Wieża mieści kaplicę grobową książąt kurlandzkich i książąt żagańskich. Od 2004 roku wieża pełni funkcje turystyczne, jako wieża widokowa o wysokości 70 m.

Wieża kościoła poewangelickiego
w Żaganiu
Obiekt zabytkowy nr rej. 3337 z 16.07.1996[1]
Ilustracja
Obecnie wieża widokowa
Państwo  Polska
Miejscowość Żagań
Adres Plac Królowej Jadwigi
Typ budynku wieża widokowa
Styl architektoniczny neogotyk
Architekt Eduard Knoblauch
Inwestor parafia ewangelicka w Żaganiu
Wysokość całkowita 70 m
Ukończenie budowy 1709 (kościół), 1843-1846 (wieża)
Zniszczono lata 60. XX wieku
Pierwszy właściciel parafia ewangelicka w Żaganiu
Położenie na mapie Żagania
Mapa konturowa Żagania, w centrum znajduje się punkt z opisem „Wieża kościoła poewangelickiegow Żaganiu”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej znajduje się punkt z opisem „Wieża kościoła poewangelickiegow Żaganiu”
Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa konturowa województwa lubuskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Wieża kościoła poewangelickiegow Żaganiu”
Położenie na mapie powiatu żagańskiego
Mapa konturowa powiatu żagańskiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Wieża kościoła poewangelickiegow Żaganiu”
Ziemia51°37′07″N 15°19′17″E/51,618611 15,321389

HistoriaEdytuj

Kościół Trójcy Świętej powstał w roku 1709 z muru pruskiego, jako jeden z sześciu śląskich kościołów łaski. W roku 1842 w wyniku istniejącego zagrożenia katastrofą budowlaną podjęto decyzję o budowie nowej wieży w konstrukcji murowanej[2]. Wykonanie projektu zlecono w lutym 1843 roku berlińskiemu architektowi Karlowi Heinrichowi Eduardowi Knoblauchowi, dla którego wzorem miała być neogotycka wieża kościoła ewangelickiego w Bolesławcu[3]. Ukończony w październiku 1843 roku projekt został poddany korekcie z uwagi na niedostateczną – zdaniem inwestora – wysokość projektowanej wieży, mającej pełnić także funkcję dzwonnicy. Jako zwieńczenie budowli radca budowlany Stuhr zaprojektował wówczas także żeliwną ażurową iglicę. Budowę wieży rozpoczęto jeszcze w 1843, zakończono zaś w 1846 roku[4].

W związku z faktem, iż część kosztów inwestycji poniosły dwie z trzech żyjących wówczas córek księcia żagańskiego Piotra Birona, przyziemie wieży przeznaczono na książęcą kaplicę grobową, pod nią natomiast urządzono kryptę dla przedstawicieli rodu Bironów wyznania luterańskiego. Jako pierwszy w 1846 roku w krypcie spoczął ostatni książę kurlandzki, książę żagański Piotr Biron, w 1852 roku pochowano tu Piotra Gustawa Hermanna księcia Biron von Kurland (przedstawiciela sycowskiej linii Bironów, w 1876 roku – Joannę Katarzynę Pignatelli de Belmonte księżną Acerenza (z domu Biron), dwa lata później natomiast jej matkę księżną kurlandzką i żagańską Annę Charlotte Dorotę (z domu Medem) oraz siostrę Marię Luizę Paulinę księżną von Hohenzollern-Hechingen (z domu Biron)[5].

W latach 60. XX wieku kościół ewangelicki rozebrano, pozostawiając jedynie wieżę[6]. Do czasu zdemontowania wieńczącego iglicę krzyża miała ona wysokość 84 m[7], według innych źródeł 78,75 m[8]. Na ścianach dawnej kaplicy grobowej zachowały się epitafia Bironów. W posadzce znajdują się wykonane z żeliwa wrota do krypty zdobione tondami z wyobrażeniami aniołów. Pod koniec lat 60. XX wieku krypta została splądrowana, nie zachowały się trumny ze szczątkami[9].

W latach 2000–2004 odbył się remont generalny wieży, w wyniku którego obiekt adaptowano do celów widokowych. Wewnątrz wieży znajdują się ekspozycje udostępniane zwiedzającym.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo lubuskie. 2020-09-30. s. 125. [dostęp 2013-03-31].
  2. K. Adamek-Pujszo, Działalność kulturotwórcza książąt żagańskich Bironów (1786-1862), cz. 1, Zielona Góra 2007, s. 170
  3. ibidem, s. 172
  4. ibidem, s. 174
  5. ibidem, s. 66, 176
  6. K. Handke, G. Steller, Beschreibung der schlesischen Kreise Sagan und Sprottau, Lippstadt 1967, s. 360
  7. P. Lauschke, Führer durch Sagan und Umgegend, Sagan (o.J.), s. 36
  8. J. Wohlfahrt, G. Michael, Die Gnadenkirche zur heil. Dreifaltigkeit in Sagan-Schlesien, Sagan 1909, s. 16
  9. Kaplica Grobowa Książąt Kurlandzkich i Żagańskich – wieża kościoła „Łaski” pw. Św. Trójcy, dziedzictwo-ksiazat.zagan.pl [dostęp 2021-08-10].