Otwórz menu główne

Wiek zgody[1][2], wiek przyzwolenia[3][4] – ustalony prawnie minimalny wiek, od którego dana osoba jest uznana za zdolną do wyrażenia ważnej prawnie zgody na czynności seksualne z inną osobą[5][6]. Określenie to jako takie rzadko pojawia się w samych aktach prawnych[7].

Czynność seksualna z małoletnim poniżej 15 roku życia
KK z 1997
Ciężar gatunkowy występek
Przepis art. 200 k.k.
Kara pozbawienia wolności od lat 2 do 12
Strona podmiotowa umyślna w zamiarze bezpośrednim i quasi-ewentualnym
Odpowiedzialność od 15. roku życia nie
Typ kwalifikowany

nie

Typ uprzywilejowany

nie

Zastrzeżenia dotyczące pojęć prawnych

WstępEdytuj

Wiek niższy niż wiek zgody zwany jest wiekiem ochronnym[8] lub wiekiem bezwzględnej ochrony[9]. Czynność seksualna z osobą w wieku ochronnym jest czynem zabronionym (wykorzystaniem seksualnym), a osoba dopuszczająca się jej i lub doprowadzająca do niej podlega odpowiedzialności karnej. Czynność ta może mieć formę obcowania płciowego lub innej czynności seksualnej.

Ustalenie wieku ochronnego służy ochronie wolności seksualnej, czyli swobody dyspozycji płciowej (to znaczy braku wszelkich form przymuszania seksualnego)[8]. Przyjęto tu domniemanie, iż osoba małoletnia w wieku ochronnym nie jest w stanie podjąć ważnej prawnie decyzji w przedmiocie zgody na podjęcie z nią określonych czynności seksualnych, nie rozpoznaje bowiem należycie wszelkich jej realiów i implikacji. Każdy, kto podejmuje te czynności z taką osobą, narusza tym samym jej wolność seksualną nie dlatego, że narusza jej wolę w tym względzie (małoletni może bowiem na czynności takie zezwalać, a nawet je inspirować), lecz dlatego, że ofiara takiego czynu nie jest w stanie wyrazić prawnie relewantnej decyzji[8].

Uregulowania w PolsceEdytuj

Obcowanie płciowe i inne czynności seksualne z osobą poniżej 15. roku życia stanowią przestępstwo z art. 200 Kodeksu karnego[10]. Nadużycie stosunku zależności lub wykorzystanie krytycznego położenia, a także nadużycie zaufania lub udzielenie korzyści majątkowej lub osobistej albo jej obietnicy, w celu doprowadzenia małoletniego (czyli osoby, która nie ukończyła 18 lat i nie zawarła małżeństwa) do obcowania płciowego lub poddania się innej czynności seksualnej albo wykonania jej karane jest pozbawieniem wolności od 3 miesięcy do lat 5[11]. Na zasadach określonych w Kodeksie karnym odpowiadają osoby, które popełniły czyn po ukończeniu 17 lat[12]. Odpowiedzialność nieletnich określa ustawa o postępowaniu w sprawach nieletnich[13].

Wiek zgody na świecieEdytuj

 
Wiek zgody na świecie

     dojrzałość

     12

     13

     14

     15

     16

     17

     18

     19

     20

     21

     tylko w małżeństwie

     różnice między regionami administracyjnymi

     brak prawodawstwa

     brak danych

Państwo Wiek Uwagi
Arabia Saudyjska[14] brak W świetle prawa stanowionego nie istnieje limit wieku, a jedynie bezwzględny zakaz stosunków pozamałżeńskich. Po zawarciu małżeństwa wszystko reguluje prawo zwyczajowe. Należy dodać, że nie istnieje w prawie stanowionym także minimalny wiek na małżeństwo, byle zostało zawarte zgodnie z tamtejszą interpretacją szariatu.
Meksyk[15] 12–18 Każdy stan ustala swój limit.
Angola[16] 12 Kontakty seksualne z dziećmi w wieku 12–17 lat mogą być uznane za wykorzystywanie seksualne.
Nigeria 13
Argentyna[17] 13
Tajlandia[8] 13
Japonia 13
Korea Południowa 13
Brazylia[8] 14
Albania 14
Austria 14
Boliwia 14
Bośnia i Hercegowina 14
Bułgaria 14
Chile 14
Chiny 14
Chorwacja 14
Ekwador 14
Estonia 14
Kolumbia 14
Macedonia Północna 14
Madagaskar 14 W pewnych przypadkach (kontakty homoseksualne lub między krewnymi) wiek jest podniesiony do 21 lat[18].
Niemcy 14
Peru 14[19]
Portugalia 14
Serbia 14
Szwajcaria 14
Węgry 14
Włochy 14
Polska[20] 15
Czechy 15
Dania 15
Etiopia 15
Francja 15
Grecja 15
Jemen 15 Wyłącznie w związku małżeńskim.
Kostaryka 15
Rumunia 15
Słowacja 15
Słowenia 15
Szwecja 15
Urugwaj 15
Maroko 15
Hiszpania[21][22] 16
Algieria 16
Australia 16
Belgia 16
Białoruś 16
Finlandia 16
Gruzja[8] 16
Holandia 16
Indie 16
Kanada[23] 16
Kenia 16
Luksemburg 16
Łotwa 16
Nowa Zelandia 16
Norwegia[24] 16 § 195 przewiduje wyższe kary, gdy wiek wynosi 14 lat lub mniej.
Rosja 16
Stany Zjednoczone 16–18 Każdy stan ustala swój limit. W Dystrykcie Kolumbii, który nie jest stanem ani częścią żadnego stanu, wynosi 16 lat[25]. Na Florydzie pełnoletniemu sprawcy grozi nawet kara śmierci[26].
Uzbekistan 16
Honduras 17
Irlandia 17
Tasmania 17
Egipt 18
Filipiny[27] 18
Tunezja 18[28]
Watykan 18 Do 2013 roku wiek ten formalnie wynosił 12 lat (a 15 lat, gdy sprawcą czynu był wstępny, opiekun lub nauczyciel)[29][30]. Akty seksualne nie podlegają karze, jeżeli odbywają się w związku małżeńskim[31].
Wietnam 18
Malta 18
Irak 18
Indonezja 19

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Małgorzata Dziewanowska. Wiek zgody – prawnokarne regulacje wieku uprawniającego do rozpoczęcia współżycia w prawie kontynentalnym i common law. „Studia Iuridica”. 53, s. 87096, 2011. 
  2. Monika Płatek, Małgorzata Dziewanowska, Uniwersytet Warszawski. Wydział Prawa i Administracji: Age of consent – wiek zgody: kryminologiczno-prawna problematyka uregulowania kryminalizacji stosunków seksualnych z dzieckiem. 2013.
  3. Małgorzata Dziewanowska: Wiek zgody – prawnokarne regulacje wieku uprawniającego do rozpoczęcia współżycia w prawie kontynentalnym i common law. Studia Iuridica, 2011.
  4. Małgorzata Dziewanowska: Age of consent – wiek zgody. Kryminologiczno-prawna problematyka uregulowania kryminalizacji stosunków seksualnych z dzieckiem. 2014-03-17. [dostęp 2017-06-05].
  5. Definitions of Sexual and Legal Terms: Age of Consent.
  6. Age of Consent including what it means and the different laws.
  7. Matthew Waites: The Age of Consent: Young People, Sexuality and Citizenship. Palgrave Macmillan, 2005. ISBN 1-4039-2173-3. OCLC 238887395 58604878.
  8. a b c d e f Filar M. (2002), Seksualne wykorzystywanie dzieci w świetle polskiego kodeksu karnego (na tle prawnoporównawczym), „Dziecko krzywdzone. Teoria, badania, praktyka” nr 1.
  9. Standing Committe on Sexually Abused Children (SCSAC), Wielka Brytania cyt. za Sajkowska M. (2002), Wykorzystywanie seksualne dzieci. Ustalenia terminologiczne, skala zjawiska, oblicza problemu społecznego, „Dziecko krzywdzone. Teoria, badania, praktyka” nr 1.
  10. Art. 200 KK.
  11. Art. 199 § 2 i 3 KK.
  12. Dz.U. z 2018 r. poz. 1600.
  13. Nieletni po ukończeniu lat 15, który uczestniczył w gwałcie zbiorowym lub zgwałceniu małoletniego poniżej 15 lat albo bliskiego krewnego lub powinowatego (art. 197 § 3 KK), może odpowiadać karnie, jeżeli okoliczności sprawy oraz stopień rozwoju sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste za tym przemawiają, zwłaszcza jeśli poprzednio stosowane środki wychowawcze lub poprawcze okazały się bezskuteczne. Orzeczona kara nie może przekroczyć dwóch trzecich górnej granicy ustawowego zagrożenia przewidzianego za przestępstwo; sąd może zastosować także nadzwyczajne złagodzenie kary. (Art. 10 KK, Kiedy nieletni odpowiadają za przestępstwa).
  14. Move to ban underage marriages (ang.).
  15. Código Penal Federal – Artículo 261-262. (hiszp.). [zarchiwizowane z tego adresu].
  16. Comparative Criminology – Africa – Angola. [dostęp 2011-04-28].
  17. Argentyński Kodeks Karny.
  18. What is the Madagascar Age of Consent? (ang.). ageofconsent.net. [dostęp 2017-01-28].
  19. Age of Consent in Peru (ang.). ageofconsent.net. [dostęp 2019-04-12].
  20. Art. 200 Kodeksu karnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 1600).
  21. Boletín Oficial del Estado.
  22. Hiszpania. Podwyższono minimalny wiek zawierania małżeństw. wyborcza.pl, 2015-07-23. [dostęp 2015-08-20]. Cytat: Ostatnio Hiszpania podwyższyła także z 13 do 16 lat minimalny wiek, w którym osoba jest uznana za zdolną do wyrażenia zgody na czynności seksualne.
  23. Criminal Code of Canada – Consent no defence (ang.). [zarchiwizowane z tego adresu].
  24. Almindelig borgerlig Straffelov (Straffeloven) – Seksualforbrytelser (norw.). Cytat: § 196. Den som har seksuell omgang med barn under 16 år, straffes med fengsel inntil 6 år.
  25. Moraloutrage.net, www.moraloutrage.net [dostęp 2017-11-27].
  26. Benjamin Skinner: Zbrodnia. Znak, Społeczny Instytut Wydawniczy Sp. z o.o., 2010. 978-83-240-1332-6.
  27. Legislation of Interpol member states on sexual offences against children Philippines – Filipinas Manila. [dostęp 2010-12-18].
  28. Tunisia Age of Consent & Statutory Rape Laws, www.ageofconsent.net [dostęp 2018-12-27].
  29. W Watykanie seks z 12-latkami już nielegalny. [dostęp 2013-09-10].
  30. Homosexualität in Vatikanstadt, [zarchiwizowane z adresu.
  31. Legge N. VIII: Norme complementari in materia penale. Articolo 8. [dostęp 2014-01-10].

Linki zewnętrzneEdytuj