Wielki Kaukaz

Wielki Kaukaz (azer.: Böyük Qafqaz; gruz.: კავკასიონის ქედი, trl.: Kavkasionis K'edi, trb.: Kawkasionis Kedi; ros.: Большой Кавказ, Bolszoj Kawkaz) – część łańcucha górskiego Kaukazu w Eurazji, rozciągający się na długości ok. 1200 km między morzami: Czarnym i Azowskim na zachodzie a Kaspijskim na wschodzie, na terytorium Rosji, Gruzji i Azerbejdżanu. Najwyższym szczytem jest Elbrus, który wznosi się na wysokość 5642 m n.p.m. Znajduje się tu Park Narodowy „Przyelbrusie”[1], Kabardyjsko-Bałkarski Rezerwat Wysokogórski[2], Park Narodowy „Alania”, a także Rezerwat Północnoosetyjski[3]. We wschodniej części Wielkiego Kaukazu znajduje się Park Narodowy „Samurskij”[4] i Rezerwat przyrody „Erzi”[5], a w zachodniej Teberdyński Park Narodowy[6].

GeologiaEdytuj

Wielki Kaukaz jest wąskim antyklinorium. Jego środkowa część zbudowana jest z silnie sfałdowanych prekambryjskich gnejsów, łupków krystalicznych, amfibolitów, kwarcytów i marmurów, a także sylurskich ofiolitów (reliktów płyty oceanicznej). W dewonie zostały one pocięte dajkami diorytów, porfirów i sjenitów. Na północy do tych skał przylega pas wychodni skał okruchowych i węglanowych, sfałdowanych w orogenezie waryscyjskiej i zmetamorfizowanych, z przewarstwieniami wulkanitów kambryjsko-dolnokarbońskich. Na skałach tych leży górnokarbońska molasa z pokładami węgla kamiennego oraz pstre piaskowce i iłowce dolnego permu. W południowej części antyklinorium znajdują się skały okruchowe z paleogenu, przewarstwione wulkanitami. Znajdują się tutaj wulkany Kazbek i Elbrus. Główne fałdowania Wielkiego Kaukazu odbyły się w fazie rodańskiej orogenezy alpejskiej.

Wybrane szczytyEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. ФГБУ «Национальный парк «Приэльбрусье», xn--80ab2abvfcfr1gj.xn--p1ai [dostęp 2021-07-26].
  2. Главная, Кабардино-Балкарский высокогорный государственный природный заповедник [dostęp 2021-11-29] (ros.).
  3. Заповедник | [dostęp 2021-12-09] (ros.).
  4. Национальный парк «Самурский» — Государственный природный заповедник "Дагестанский" [dostęp 2021-08-08] (ros.).
  5. Горные ландшафты — ФГУ Государственный природный заповедник “Эрзи”, web.archive.org, 25 marca 2017 [dostęp 2022-02-11] [zarchiwizowane z adresu 2017-03-25].
  6. Главная страница, Тебердинский заповедник [dostęp 2021-08-25] (ros.).

LiteraturaEdytuj