Otwórz menu główne

Wielmoża

wieś w województwie małopolskim

Wielmożawieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Sułoszowa, przy drodze wojewódzkiej nr 794. W 1595 roku wieś położona w powiecie proszowskim województwa krakowskiego była własnością wojskiego krakowskiego Stanisława Szafrańca[2]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

Wielmoża
Kościół
Kościół
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat krakowski
Gmina Sułoszowa
Liczba ludności (30.06.2017) 1573
Strefa numeracyjna (+48) 12
Kod pocztowy 32-045[1]
Tablice rejestracyjne KRA
SIMC 0337320
Położenie na mapie gminy Sułoszowa
Mapa lokalizacyjna gminy Sułoszowa
Wielmoża
Wielmoża
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wielmoża
Wielmoża
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Wielmoża
Wielmoża
Położenie na mapie powiatu krakowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu krakowskiego
Wielmoża
Wielmoża
Ziemia50°15′10″N 19°49′31″E/50,252778 19,825278
Remiza OSP

Integralne części wsiEdytuj

Integralne części wsi Wielmoża: Ameryka, Długa, Grodzisko, Herianówka, Kamieniec, Lemierzysko, Margiel, Podbodzanek, Podlesie, Poprzeczna, Psia Górka, Stara Wieś, Wesoła, Zacisze[3][4].

Spis ulicEdytuj

Długa, Krótka, Wesoła, Podzamcze, Graniczna, Szkolna, Alternatywy, Grodzka, Dolina Zachwytu, Brzozowa, Kamieniec Dolny, Kamieniec Górny, Krakowska, Widokowa, Poprzeczna, Poręba, Zamkowa, Zacisze, Stara Wieś, Leśna, Spokojna, Herianówka, Parkowa.

W 2016 roku zostały wprowadzone 23 nazwy ulic[5].

EdukacjaEdytuj

  • Przedszkola
    • Przedszkole Publiczne w Zespole Szkolno-Przedszkolnym ul. Szkolna 55
  • Szkoły Podstawowe
    • Szkoła Podstawowa im. Powstańców Styczniowych w Zespole Szkolno-Przedszkolnym ul. Szkolna 55

Budynki Użyteczności PublicznejEdytuj

  • Remiza Ochotniczej Straży Pożarnej ul. Szkolna 9.
  • Centrum Kultury i Biblioteki Publicznej ul. Szkolna 53.

ReligiaEdytuj

  • Kaplica Rzymskokatolicka pw. św Kazimierza Królewicza ul. Szkolna 11

SportEdytuj

  • Klub Sportowy SSL "Wielmożanka" – Wielmoża

HistoriaEdytuj

Wieś Wielmoża, tak jak wiele innych osad w XIII wieku była wsią książęcą i gdy książę Bolesław Wstydliwy w 1257 r. przenosił klasztor Sióstr Klarysek z Zawichostu do Grodziska, to uposażył go dobrami ziemskimi w postaci kilkunastu wiosek, w tym także wsią Wielmoża. W roku 1274 siostra Agnieszka, przełożona klasztoru daje sołtystwo we wsi „Wielmoża” niejakiemu Uciechonowi, bratu Cristana z zakonu minorytów dla osadzenia wsi na prawie niemieckim. Dla wsi wyznaczono wówczas 60 łanów, w których mieściły się łany zasadźcy (sołtysa) i łany klasztorne. Sołtys otrzymał sześć łanów dziedzicznych, młyn, karczmę, trzeci denar z kar sądowych. Osadnicy otrzymują wolny wręb w lasach klasztornych, drewno na budowę i opał. Po 16 latach osadnicy płacić będą po fertonie z łanu i dawać po cztery mary pszenicy, żyta i owsa. Dziesięciny ze wsi pobierał biskup krakowski. W roku 1334 Jan biskup ustępuje klasztorowi połowę dziesięcin. Pod koniec XIV wieku wieś Wielmoża i folwark Milonki odpadły od klasztoru, bo je siłą zagarnął Piotr Szafraniec, dziedzic z Pieskowej Skały. W połowie XV wieku wieś Wielmoża, gdy już należy do Szafrańców, uprawiała 24 łany kmieca, karczmę z rolą, która płaciła czynszu 7 grzywien i był we wsi tylko jeden zagrodnik. Dziesięcinę dawano w połowie klasztorowi Sióstr Klarysek w Krakowie, a drugą połowę oddawano altaryi św. Marcina w Krakowie. Następnie altarya drogą zamiany za dziesięcinę z Zadroża, z klasztorem, pobierała całą dziesięcinę do 20 grzywien. W roku 1490 według registru poborowego powiatu krakowskiego Wielmoża miała około 21 łanów. W 1581 Stanisław Szafraniec płacił podatek tylko od 13 łanów kmiecych, dwóch kominów z bydłem i jednego rzemieślnika. Od XV wieku wieś Wielmoża przeszła więc pod władanie Szafrańców, dziedziców pieskoskalskich i ich następców Zebrzydowskich, Wielkopolskich i Mieroszewskich. Wieś Wielmoża w założeniach pierwotnych składała się z obszaru 60 łanów, w skład których wchodziły łany kmiece, dworskie, karczemne, klasztorne i lasy, których wówczas było dużo.Podczas Insurekcji Kościuszkowskiej doszło do przegranej bitwy pod Wielmozą – " z 17 na 18 maja 1794r rozpoznanie stoczyło potyczkę pod Wielmożą z powstańczą grupa kawalerii i piechoty z jedną armatą, podczas której do niewoli dostał się dowodzący polakami major Marcin Wierzbowski. Wszystkie kolumny pruskie połączyły się i rozwinęły między Wielmożą a Zadrożem do ataku na Skałę.

PrzypisyEdytuj

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. s. według wyboru. [dostęp 2014–03–09].
  2. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 108.
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].
  5. Barbara Ciryt, Dziennik Polski, Sułoszowa, Wielmoża. Przemeldowali mieszkańców, „dziennikpolski24.pl” [dostęp 2016-11-04].

Linki zewnętrzneEdytuj