Otwórz menu główne

Wietrzno (województwo podkarpackie)

wieś w województwie podkarpackim

Wietrznowieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie krośnieńskim, w gminie Dukla[3]. Leży nad rzeką Jasiołką.

Wietrzno
Kościół św. Michała Archanioła z 1752 r.
Kościół św. Michała Archanioła z 1752 r.
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat krośnieński
Gmina Dukla
Liczba ludności (2016-12-31) 832[1]
Strefa numeracyjna 13
Kod pocztowy 38-451[2]
Tablice rejestracyjne RKR
SIMC 0350562
Położenie na mapie gminy Dukla
Mapa lokalizacyjna gminy Dukla
Wietrzno
Wietrzno
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wietrzno
Wietrzno
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Wietrzno
Wietrzno
Położenie na mapie powiatu krośnieńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu krośnieńskiego
Wietrzno
Wietrzno
Ziemia49°36′08″N 21°42′25″E/49,602222 21,706944
Remont kościoła w 2006

Wieś duchowna, własność opactwa cystersów koprzywnickich położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie bieckim województwa krakowskiego[4]. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa krośnieńskiego.

Części wsiEdytuj

Integralne części wsi Wietrzno[5][3]
SIMC Nazwa Rodzaj
0350579 Bania część wsi
0350585 Kopalnia część wsi
0350591 Sośnina część wsi
0350600 Wola Albinowska[6] część wsi

Grodzisko WietrznoEdytuj

Na terenie wsi odkryto w latach 70. XX wieku dwa grodziska: kultury łużyckiej i wczesnośredniowieczne pochodzące z wieków od X do XI, z zachowanymi śladami potężnego grodu o poczwórnym pierścieniu wałów i fos. Tu odkryto w 1957 r. m.in. siekierkę z tuleją datowaną na okres halsztacki 700-550 p.n.e. z wtopionym meteorytem. Znalezione tu przedmioty pochodzą z epoki neolitu (4000-2000 l. p.n.e.) i epoki brązu – ciałopalne cmentarzysko kurhanowe w lesie między Banią a Łazami z IV w. n.e.

HistoriaEdytuj

W średniowieczu w X-XII w. istniał tu gród z 3 obwałowanymi podgrodziami, co potwierdzają wykopaliska, w których odkryto przedmioty też z wcześniejszej epoki żelaza.

Dokumenty z 1185 roku wymieniają Wietrzno. Mikołaj Bogoria Skotnicki podarował w 1185 r. – Koprzywnicę i w tej świętokrzyskiej gminie kilka wsi, np. Krzcin, Gnieszowice i nawet koło Krosna, m. Wietrzno i inne miejscowości, zakonowi Cystersów, przybyłemu z Francji i to przy pomocy księcia Kazimierza II Sprawiedliwego.

Wieś Wietrzno wzmiankowana była w 1277 jako nadana klasztorowi cystersów w Koprzywnicy przez komesa Mikołaja Bogorię Skotnickiego. Legat papieski, biskup firmański Filip w 1279 r., w Budzie na Węgrzech potwierdził opatowi klasztoru Cystersów w Koprzywnicy, prawo do pobierania dziesięciny, między innymi z Wietrzna.

W 1284 r. wyznaczono przez wieś szlak królewski na Ruś i Węgry, dzięki królowi polskiemu.

W 1345 Konrad – opat Koprzywnicki nadał sołectwo klasztornej miejscowości Wietrzno Oberwinowi zwane Oberwinowa lub Albinowa Wola – przysiółek Wietrzna, położony nad rzeką Jasiel, na której zezwolił budować młyn i karczmę. W tym roku tędy wyznaczył król Kazimierz Wielki drogę dla kupców z Biecza przez Żmigród i Sanok na wschód.

Paszka z Podleszan w 1378 kupił Wietrzno za 50 grzywien. W 1438-1460 wieś była w posiadaniu tzw. dziedziców z Wietrzna. W 1474 roku wojska węgierskie Tatarczaya napadły i zniszczyły Wietrzno, dlatego Kazimierz Jagiellończyk w tym roku zwolnił wieś na okres 3 lat z danin. Po zniszczeniach wieś powoli rozwija się. W 1536 wieś miała młyn, karczmę i folwark należący do opactwa, a inny folwark o powierzchni 1 łana w Woli Wietrznej (Brwinowskiej) należał do sołectwa.

W 1581 r. zapisano w dokumentach Wietrzno z kościołem parafialnym wraz z opodatkowanymi 3 łanami kmieci oraz 5 zagrodników.

Miejscowość najbardziej ucierpiała w XVII w., w wyniku najazdów rosyjskich i szwedzkich, np. w czasie potopu szwedzkiego w latach 1655–1657; np. w 1657 Wietrzno uległo zniszczeniu przez wojska Jerzego II Rakoczego.

W 1752 r. wybudowano tu kościół w stylu karpackiego baroku.

W 1772 r. weszła do Wietrzna armia austriacka dokonująca I rozbioru Polski.

W 1788 r. nastąpiła utrata statusu parafii Wietrzno na rzecz przynależności do Bóbrki.

W 1807 r. Wietrzno kupił od Funduszu Religijnego Bernard Zerboni, w 1810 Seweryn Chłędowski, a w 1846 Otton Chłędowski.

W 1849 r. mieszkańcy Wietrzna byli świadkami pochodów wojsk rosyjskich na Węgry i z powrotem. W 1866 r. przeprowadzono pierwsze próby wierceń w poszukiwaniu ropy naftowej przez Juliusza Nothona. W latach 1866–1873 majątki dworskie dzierżawiła hr. Jadwiga QWeissenwolf z d. Krasicka. W 1873 Wietrzno było własnością Kazimierza Chłędowskiego i jego siostry Seweryny Jabłonowskiej.

W 1884 r. rozpoczęto wiercenia w poszukiwaniu ropy naftowej na gruntach Chłędowskich, a w 1886 r. nastąpiły pierwsze wybuchy ropy naftowej na kopalni W. H. Mac Gervey´a i Berghaima. W 1886 r. po odkryciu bogatych źródeł ropy założono kopalnie.

Zenon Suszyckipowstaniec styczniowy, który pełnił funkcję dyrektora i nauczyciela w Praktycznej Szkole Wiercenia Kanadyjskiego w Ropiance w latach 1885-1888, w 1888 r. przeniósł ją do Wietrzna, a w 1896 r. przeniesiona została do Borysławia.

W 1893 wybudowano nową szkołę (dzisiaj starą), w 1904 r. plebanię, a w 1906 r. erygował parafię w Wietrznie biskup przemyski Józef Sebastian Pelczar.

Podczas I wojny światowej toczono tu wielokrotnie walki w 1914 i 1915 r.

W czasie II wojny światowej działy tu oddziały AK OP-15: Orskiego, Bekasa, Jarowicza i Obłońskiego.

Wietrzno zostało wyzwolone spod okupacji hitlerowskiej przez oddziały radzieckie wchodzące w skład 38 armii i 4 samodzielnego korpusu pancernego[7].

Dworek ChłędowskichEdytuj

Tu mieszkał pod koniec swego życia i tu zmarł Walenty Chłędowski (1797–1846) – literat, tłumacz, krytyk lit., pisarz, filozof; redaktor (brat Adama Tomasza (1790-1855) bibliografa, dziennikarza).

W XIX w. miejscowość była własnością Kazimierza Chłędowskiego (1843-1920), bratanka Walentego.

ZabytkiEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Dukla. Dukielski Przegląd Samorządowy Nr 2 luty 2017 s. 4
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  3. a b TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].
  4. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 103.
  5. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. Albinowska Wola w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. I: Aa – Dereneczna. Warszawa 1880.
  7. Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa ”Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939- 1945” , Sport i Turystyka 1988, ​ISBN 83-217-2709-3​, str. 391
  8. Strona zabytki-podkarpacie.pl

Linki zewnętrzneEdytuj