Wiktor Grosz, właściwie Izaak (Icchak) Medres (ur. 24 lipca 1907, zm. 9 stycznia 1956 w Warszawie) – polski publicysta lewicowy, dyplomata, generał brygady ludowego Wojska Polskiego i działacz komunistyczny pochodzenia żydowskiego, członek Państwowej Komisji Bezpieczeństwa[1].

Wiktor Grosz
Izaak Medres
generał brygady generał brygady
Data i miejsce urodzenia 24 lipca 1907
Warszawa, Królestwo Polskie
Data i miejsce śmierci 9 stycznia 1956
Warszawa, Polska
Przebieg służby
Lata służby 1943–1945
Siły zbrojne Orzeł LWP.jpg Ludowe Wojsko Polskie
Stanowiska szef Głównego Zarządu Polityczno-Wychowawczego Wojska Polskiego
Późniejsza praca ambasador PRL w Czechosłowacji
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Order Krzyża Grunwaldu II klasy Order Krzyża Grunwaldu III klasy Medal za Warszawę 1939–1945 Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Order Lenina

ŻyciorysEdytuj

Urodzony w rodzinie żydowskiej jako syn inżyniera elektryka Rafała Medresa (zm. 4 marca 1934). Studiował na Politechnice Warszawskiej, był absolwentem Szkoły Dziennikarstwa. Tłumaczył też z angielskiego (Grey Owl, „Sejdżio i jej bobry”, „Historia opuszczonego szałasu”, „Pielgrzymi puszczy”; John Reed, „Dziesięć dni, które wstrząsnęły światem”, używał pseudonimów Wojciech Bylina i Aleksander Dobrot). Od 1934 należał do Komunistycznej Partii Polski.

Po agresji III Rzeszy i ZSRR na Polskę znalazł się na terenie okupacji sowieckiej we Lwowie. Był sekretarzem redakcji polskojęzycznego Czerwonego Sztandaru, organu Lwowskiego Komitetu Obwodowego i Miejskiego Komunistycznej Partii (bolszewików) Ukrainy. Po ataku III Rzeszy na ZSRR ewakuowany do Saratowa. Współorganizator Związku Patriotów Polskich w ZSRR i 1 Polskiej Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki. Służył w LWP w stopniu pułkownika jako politruk współpracujący z NKWD[2]. W latach 1944–1945 pełnił funkcję szefa Głównego Zarządu Polityczno-Wychowawczego Wojska Polskiego.

Był autorem poufnej instrukcji wyznaczającej nową politykę PPR i PKWN w wojsku, w której napisał: „Mamy liczne dowody zbieżności haseł głoszonych przez AK i propagandę Goebebelsa, mamy liczne dowody współdziałania AK-NSZ z bandami bulbowskimi i gestapo, nie pora więc okazywać im „zrozumienie”, „szacunek” i tolerować „przywiązanie do przeszłości”[3].

Z wojska odszedł w stopniu generała brygady. Po wojnie pracował w MSZ, kierował Departamentem Prasy. W latach 1950–1954 był ambasadorem Polski w Czechosłowacji. Współpracował z Polskim Radiem, gdzie prowadził audycję – ”Naszym zdaniem”. W latach 1954–1955 był członkiem Międzynarodowej Komisji Kontroli i Nadzoru w Kambodży. Pobyt w Kambodży opisał w książce „Przygoda dyplomatyczna” (PIW, 1957).

Jego pierwszą żoną była Irena Grosz z domu Sznajberg (1907–1979), drugą Hanna Grosz z domu Wyszomirska (1916–1996).

Zmarł w Warszawie. Został pochowany w Alei Zasłużonych na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera A25-tuje-16)[4].

Odznaczenia i orderyEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Słownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego t. 2, Warszawa 1987.
  • Hanna Jędruszczak, Tadeusz Jędruszczak: Ostatnie lata Drugiej Rzeczypospolitej (1935-1939). Warszawa: Książka i Wiedza, 1970.
  • http://monitorpolski.gov.pl/MP/1946/s/26/43

PrzypisyEdytuj

  1. Bohdan Urbankowski, Czerwona msza czyli uśmiech Stalina, t. I, Warszawa 1998, s. 632.
  2. E.Kospath-Pawłowski, Sławomir Cenckiewicz "Długie ramię Moskwy", str.44
  3. Jerzy Ślaski, Skrobów. Dzieje obozu NKWD dla żołnierzy AK 1944-1945, Warszawa 1990, s. 20-21.
  4. Juliusz Jerzy Malczewski: Cmentarz komunalny (dawny wojskowy) na Powązkach. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1975, s. 11.
  5. M.P. z 1952 r. nr 9, poz. 77.
  6. Wojciech Stela: Polskie ordery i odznaczenia. Warszawa: 2008, s. 93.