Wilcza (województwo śląskie)

wieś w województwie śląskim

Wilczawieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie gliwickim, w gminie Pilchowice.

Wilcza
wieś
Ilustracja
neogotycki pałac w Wilczy
Państwo

 Polska

Województwo

 śląskie

Powiat

gliwicki

Gmina

Pilchowice

Liczba ludności (2011)

2138

Strefa numeracyjna

32

Kod pocztowy

44-189[2]

Tablice rejestracyjne

SGL

SIMC

0219069

Położenie na mapie gminy Pilchowice
Mapa konturowa gminy Pilchowice, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Wilcza”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Wilcza”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Wilcza”
Położenie na mapie powiatu gliwickiego
Mapa konturowa powiatu gliwickiego, blisko dolnej krawiędzi znajduje się punkt z opisem „Wilcza”
Ziemia50°11′30″N 18°35′27″E/50,191667 18,590833[1]

Na południowym wschodzie Wilcza posiada eksklawę o nazwie Wilcza-Czuchów, oddzieloną od głównego obszaru wsi pasmem Knurowa. Jest to więc zarazem ekslawa gminy Pilchowice.

Pierwsze zapiski o wsi pochodzą z 1486 roku. Dawniej dzieliła się ona na Wilczę Górną i Wilczę Dolną, które stanowiły odrębne gminy jednostkowe. 1 października 1941 zostały one połączone przez okupanta niemieckiego w jedną gminę jednostkową Wilcza[3]. 1 grudnia 1945 władze polskie z Wilczy Górnej i Wilczy Dolnej utworzyły zbiorową gminę Wilcza, lecz bez podziału na gromady[4]. W 1954 roku zniesiono gminę Wilcza, przekształcając ją w gromadę Wilcza[5]. Od 1973 w granicach gminy Ochojec, która 1 czerwca 1975 (do 1998) weszła w skład nowo utworzonego woj. katowickiego[6]. 1 lutego 1977 gminę Ochojec zniesiono, a Wilczę włączono do nowej gminy Pilchowice[7].

Według niemieckiego nauczyciela Heinricha Adamy’ego nazwa miejscowości wywodzi się od polskiej nazwy drapieżnika wilka[8]. W swoim dziele o nazwach miejscowości na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia on najwcześniejszą nazwę wsi jako Wilcza podając jej znaczenie „Wolfsdorf”, czyli po polsku „Wieś wilków”[8]. Nazwa wsi została później fonetycznie zgermanizowana[8] i utraciła swoje pierwotne znaczenie.

Historia

edytuj

W XIX wieku wymieniane są dwie wsie Ober oraz Nieder Wilcza[9]. W połowie XIX wieku w obu miejscowościach dominowała ludność polska. Topograficzny opis Górnego Śląska z 1865 roku notuje stosunki ludnościowe na terenie wsi: Ober Wilcza„Im Dorfe befinden sich 98 Haushaltungen mit 508 nur der polnischen Sprache(...).” (pol. We wsi znajduje się 98 gospodarstw domowych z 580 mieszkańcami tylko polskiej mowy), a w sąsiedniej Nieder Wilcza „Das Dorf enhalt in 99 Haushaltungen 495 polnisch Sprechende(...).”, czyli w tłumaczeniu na język polski „Wieś składa się z 99 gospodarstw domowych, z 495 osobami polskiej mowy(...)”[9].

Zabytki

edytuj

We wsi znajdują się:

  • pałac neogotycki z drugiej połowy XIX wieku, mieszczący się w parku z drugiej połowy XIX wieku o geometrycznym układzie,
  • kościół parafialny pod wezwaniem św. Mikołaja z 1755 roku, restaurowany w 1961 r.; budował go cieśla Jakub Sedlaczek; drewniany, konstrukcji zrębowej, z wieżą konstrukcji słupowej, oszalowany, nakryty dachem gontowym[10],
  • kapliczka z końca XIX wieku z obrazem Matki Boskiej Królowej Polski,
  • gospoda z przełomu XIX i XX wieku,
  • kamień graniczny z 1883 roku z napisem „trimerc” nad przydrożnym rowem przy ulicy Karola Miarki 36a,
  • pomniki przyrody (dęby szypułkowe).

Edukacja

edytuj

Turystyka

edytuj

Przez wieś przebiegają szlaki turystyczne:

W miejscowości działa klub piłki nożnej oraz tenisa stołowego Wilki Wilcza, założony w 1948 roku.

Osoby związane z Wilczą

edytuj

Zobacz też

edytuj

Przypisy

edytuj
  1. Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 147584
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 1468 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  3. Ortspolizeibezirk Czuchow [online], territorial.de [dostęp 2024-05-19].
  4. Rozporządzenie Wojewody Śląsko-Dąbrowskiego z dnia 27 listopada 1945 o podziale powiatu rybnickiego w województwie śląsko-dąbrowskim na gminy wiejskie i gromady (Katowice: Śląsko-Dąbrowski Dziennik Wojewódzki z dnia 22 grudnia 1945 r., Nr. 34, Poz. 455)
  5. Uchwała Nr 22/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Stalinogrodzie z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na gromady powiatu rybnickiego; w ramach Zarządzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Stalinogrodzie z dnia 15 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Stalinogrodzie z dnia 5 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Stalinogrodzie z dnia 1 grudnia 1954 r., Nr. 10, Poz. 54)
  6. Dz.U. z 1975 r. nr 17, poz. 92
  7. Dz.U. z 1977 r. nr 3, poz. 14
  8. a b c Heinrich Adamy, Die schlesischen Ortsnamen, ihre Entstehung und Bedeutung. Ein Bild aus der Vorzeit, wyd. 2, Breslau: Verlag von Priebatsch’s Buchhandlung, 1888, s. 64, OCLC 456751858 (niem.).
  9. a b Triest 1865 ↓, s. 807.
  10. Marian Pokropek: Atlas sztuki ludowej i folkloru w Polsce, Wydawnictwo Arkady, Warszawa 1978, s. 332

Bibliografia

edytuj

Linki zewnętrzne

edytuj