Otwórz menu główne

Wilejka (miasto)

miasto na Białorusi
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Wilejka.

Wilejka[2][3] (biał. Вілейка) – miasto na Białorusi, w obwodzie mińskim, siedziba rejonu wilejskiego, do 1945[4] w Polsce, w województwie wileńskim, siedziba powiatu wilejskiego.

Wilejka
Вілейка
Ilustracja
Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Białoruś
Obwód Flag of Minsk Voblast.svg miński
Zarządzający Wiktar Kot
Populacja (2018)
• liczba ludności

26 760[1]
Nr kierunkowy +375 1771
Kod pocztowy 222410
Położenie na mapie obwodu mińskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu mińskiego
Wilejka
Wilejka
Położenie na mapie Białorusi
Mapa lokalizacyjna Białorusi
Wilejka
Wilejka
Ziemia54°29′N 26°55′E/54,483333 26,916667
Strona internetowa
Portal Portal Białoruś

Wilejka leży nad Wilią, na historycznej Wileńszczyźnie.

DemografiaEdytuj

 

HistoriaEdytuj

Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z 1599. Wilejka otrzymała prawa miejskie w 1795. Po trzecim rozbiorze Polski znalazła się w zaborze rosyjskim. 13 października 1920 zajęta przez 2 DP Legionów. W okresie międzywojennym ponownie znajdowała się w granicach Polski. W Wilejce siedzibę swą miał powiat oraz wiejska gmina Wilejka. Do 17 września 1939 mieściło się w mieście dowództwo pułku KOP „Wilejka”, batalion KOP „Wilejka” i placówka wywiadowcza KOP nr 4.

 
Wilejka w 1941

Od września 1939 roku do czerwca 1941 roku miasto znajdowało się pod sowiecką okupacją. W miejscowym więzieniu NKWD przeprowadzało liczne egzekucje[8]. Po rozpoczęciu niemieckiej inwazji ZSRR większość więźniów pognano pieszo do Borysowa, mordując po drodze od 500 do 800 osób[9]. W latach 1941–1944 Wilejka znajdowała się pod niemiecką okupacją. W latach 1945–1991 należała do Białoruskiej SRR.

Znajduje się tu Centrum Łączności Marynarki Wojennej, podległe dowództwu Floty Bałtyckiej Federacji Rosyjskiej (54°27′50″N 26°46′40″E/54,463889 26,777778)

Przemysł spożywczy, metalowy, mineralny, meblarski; węzeł drogowy.

ZabytkiEdytuj

NieistniejąceEdytuj

  • Synagoga Wielka (1884)
  • Kościół Karmelitek (1778)[12]

MediaEdytuj

Ludzie związani z miastemEdytuj

GaleriaEdytuj

Miasta partnerskieEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Численность населения на 1 января 2018 г. и среднегодовая численность населения за 2017 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского т..., www.belstat.gov.by [dostęp 2019-03-07].
  2. Zarządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 28 lutego 1937 r. o ustaleniu urzędowych nazw miast (M.P. z 1937 r. nr 69, poz. 104).
  3. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. T. 1: Województwo wileńskie. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1938, s. 57.
  4. Ustawa z dnia 31 grudnia 1945 r. o ratyfikacji podpisanej w Moskwie dnia 16 sierpnia 1945 r. umowy między Rzecząpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o polsko-radzieckiej granicy państwowej (Dz.U. z 1946 r. nr 2, poz. 5).
  5. a b c d e f g h i Вілейка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі, т.2, S. 267. ​ISBN 5-85700-142-0
  6. Перепись населения — 2009. Минская область Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь (Narodowe centrum statystyczne Bialorusi)
  7. Численность населения на 1 января 2017 г. и среднегодовая численность населения за 2016 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского т..., www.belstat.gov.by [dostęp 2019-03-07].
  8. Zbrodnicza ewakuacja więzień i aresztów NKWD na Kresach Wschodnich II Rzeczypospolitej w czerwcu – lipcu 1941 roku. Materiały z sesji naukowej w 55. rocznicę ewakuacji więźniów NKWD w głąb ZSRR, Łódź 10 czerwca 1996 r. Warszawa: GKBZPNP-IPN, 1997, s. 95. ISBN 83-903356-6-2.
  9. Zbrodnicza ewakuacja więzień i aresztów NKWD... op.cit., s. 96–98.
  10. Polacy z Mińska odnawiają kwaterę polskich żołnierzy, poległych w 1920 roku |, Kresy24.pl - Wschodnia Gazeta Codzienna [dostęp 2016-04-19] (pol.).
  11. [OSR] Cmentarze i pomniki walk o utrwalenie granic (1918-21r.) : Wilejka (Вялейка), www.rowery.olsztyn.pl [dostęp 2016-04-24].
  12. K. Shastouski, Wilejka | zabytki | zdjęcia, www.radzima.org [dostęp 2016-04-19].
  13. Karnicka Z., „Kalendarium życia i twórczości”, [w:] „Władysław Strzemiński 1893-1952. W setną rocznicę urodzin.”, Łódź 1994, s 65-84.