Wilkowisko (województwo małopolskie)

wieś w województwie małopolskim

Wilkowiskowieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie limanowskim, w gminie Jodłownik[4][5]. Jest największą wsią tej gminy[2].

Artykuł

49°45′21″N 20°15′17″E

- błąd

39 m

WD

49°47'N, 20°18'E

- błąd

19456 m

Odległość

82 m

Wilkowisko
wieś
Państwo

 Polska

Województwo

 małopolskie

Powiat

limanowski

Gmina

Jodłownik

Sołectwo

Wilkowisko

Wysokość

380–500[1] m n.p.m.

Liczba ludności (2010)

1290[2]

Strefa numeracyjna

18

Kod pocztowy

34-617[3]

Tablice rejestracyjne

KLI

SIMC

0430806

Położenie na mapie gminy Jodłownik
Mapa konturowa gminy Jodłownik, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Wilkowisko”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Wilkowisko”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Wilkowisko”
Położenie na mapie powiatu limanowskiego
Mapa konturowa powiatu limanowskiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Wilkowisko”
Ziemia49°45′21″N 20°15′17″E/49,755833 20,254722

W latach 1975–1998 wieś należała administracyjnie do województwa nowosądeckiego.

W Wilkowisku istnieje Zespół Szkół Publicznych im. Tadeusza Kościuszki, ochotnicza straż pożarna, parafia pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej, oraz od 2009 roku regionalny zespół „Wilkowicanie”.

PołożenieEdytuj

Wilkowisko położone jest na południowym krańcu gminy Jodłownik. Rozciąga się wzdłuż potoku Tarnawka, który jest prawym dopływem Stradomki, u podnóża Świnnej Góry oraz Kostrzy.

Integralne części wsiEdytuj

Integralne części wsi Wilkowisko[4][5]
części wsi Brzeg, Brzezowa, Gaik, Górki, Malerz, Mała Wieś, Moczary, Owsiana, Poddębie, Poddziele, Podlesie, Rola, Różnowa, Sośnie, Stronie, Wądoły, Wielka Wieś, Zagórze, Zalesie

NazwaEdytuj

Nazwa wsi związana jest z dwiema legendami na jej temat:

  1. W VI wieku w okolice Szczyrzyca skierowano 125 rodzin, aby je osiedlić. Rodzina Wilków wybrała żyzną dolinę Owsianki, gdzie później powstała wieś, nazwana od pierwszych osadników Wilkowiskiem[6].
  2. Podobno wieś nazwano Wilkowiskiem dla upamiętnienia tragicznego losu kupców, którzy zanocowali w tej okolicy jadąc do Szczyrzyca. Zostali oni zaatakowani i rozszarpani przez watahę wilków[2].

HistoriaEdytuj

Wieś Wilkowisko powstała w średniowieczu – według miejscowych legend w VI wieku. Podobno osiedlić się miała wówczas w tej okolicy rodzina Wilków, przysłana tu wraz z innymi rodzinami w celu zasiedlenia okolic Szczyrzyca. Pierwsza pisemna wzmianka o miejscowości pochodzi z 1324, kiedy to król Władysław Łokietek oddał wieś i jej mieszkańców we władanie Piotrowi Kunickiemu. Jednocześnie zezwolił na dalsze osiedlanie na prawie niemieckim.

Parafia w Wilkowisku powstała w 1328, a pierwszy kościół (opisany przez Jana Długosza) powstał w latach 1337–1338. Do obecnych czasów budynków było kilka, a każdy kolejny niszczony był przez pożary.

TurystykaEdytuj

Na terenie Wilkowiska znajduje się kilka interesujących obiektów:

  • drewniany kościół parafialny pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej, wybudowany w latach 1923–1927 na wzór poprzedniego, zniszczonego przez pożar. W jego wnętrzu zachowały się pojedyncze elementy wyposażenia ze starszych świątyń;
  • XIX-wieczna plebania, utrzymana w stylu niewielkiego szlacheckiego dworku (wyburzona w 2012 r. z niewiadomego powodu);
  • krzyż jubileuszowy na górze Dział – powstał jako odpowiedź na apel biskupa Jana Stepy, który zachęcał parafian do wyjątkowego uczczenia ogłoszonego przez papieża Piusa XII Roku Jubileuszowego 1950–lecia Narodzin Chrystusa. Z inicjatywy miejscowego proboszcza Jana Rozembarskiego ufundowano i wzniesiono właśnie ten krzyż, zbudowany z kamienia i żelbetu. Władze komunistyczne próbowały usunąć krzyż, ale ostatecznie zaprzestały tych prób. Powodem był prawdopodobnie fakt, że stylistyka krzyża wpisywała się doskonale w główny wątek w architekturze tamtych czasów – socrealizm, oraz fakt, że górujący nad okolicą obiekt stanowił doskonały punkt orientacyjny, wykorzystywany na mapach wojskowych[7];
  • kamienna kapliczka w przysiółku Zagórze, będąca wspomnieniem pochowanych tu ofiar epidemii cholery[2];
  • w przysiółku Na Dziołku znajduje się niewielka kapliczka św. Wojciecha – wzniesiono ją w miejscu, gdzie podobno odpoczywać miał święty Wojciech w drodze do Krakowa. Źródło tryskające spod kapliczki uważane jest za cudowne[2].
  • grodzisko na Świnnej Górze – według miejscowych legend miała się tu znajdować prehistoryczna osada, jednak powierzchowne badania archeologiczne nie potwierdzają tego faktu[2];
  • dwie XIX-wieczne kapliczki – jedna z obrazem Święta Rodzina, a druga z figurą Chrystusa Frasobliwego w szczycie[2].

PrzypisyEdytuj

  1. Informacje o Wilkowisku na stronie gminy Jodłownik (pol.). IAP Polska. [dostęp 2010-12-16].
  2. a b c d e f g Wilkowisko w Beskidzie Wyspowym (pol.). beskidwyspowy.eu, 15-04-2010. [dostęp 2010-12-16].
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1457 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  4. a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. a b GUS. Rejestr TERYT
  6. P. Skoczek, „Parafie...”, s. 62.
  7. Andrzej Gielarowski: Krzyż - Świadek (pol.). [dostęp 2010-12-16].

BibliografiaEdytuj

  • Piotr Skoczek: Parafie Ziemi Limanowskiej. Proszówki: Prowincjonalna Oficyna Wydawnicza, 2009, s. 62. ISBN 978-83-88383-43-4.