Otwórz menu główne

Willa „Oksza”

willa w Zakopanem

Willa „Oksza” – budynek mieszkalny w stylu zakopiańskim zaprojektowany w latach 1894-1895 przez Stanisława Witkiewicza a znajdujący się w Zakopanem przy ul. Zamoyskiego 25. Od 2006 roku jest siedzibą Muzeum Tatrzańskiego im. dra Tytusa Chałubińskiego, znajduje się w nim Galeria Sztuki XX wieku.

Willa „Oksza”
Obiekt zabytkowy nr rej. A-68/M z 6 listopada 2006[1]
Ilustracja
Państwo  Polska
Miejscowość Zakopane
Adres ul. Zamoyskiego 25
Typ budynku willa
Styl architektoniczny styl witkiewiczowski
Architekt Stanisław Witkiewicz
Inwestor Bronisława i Wincenty Korwin-Kossakowscy
Rozpoczęcie budowy 1895
Ukończenie budowy 1896
Położenie na mapie Zakopanego
Mapa lokalizacyjna Zakopanego
Willa „Oksza”
Willa „Oksza”
Położenie na mapie powiatu tatrzańskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu tatrzańskiego
Willa „Oksza”
Willa „Oksza”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Willa „Oksza”
Willa „Oksza”
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Willa „Oksza”
Willa „Oksza”
Ziemia49°17′19,4″N 19°57′59,0″E/49,288722 19,966389

Spis treści

HistoriaEdytuj

Obiekt został zaprojektowany przez Stanisława Witkiewicza w latach 1894-1895. Wzniesiono go w roku 1896. W tym samym roku w czerwcu nastąpiło jego otwarcie. Początkowo nazwany był „Korwinówką”. Obecna nazwa pochodzi od herbu Heleny, żony hrabiego Marcina Nałęcza-Kęszyckiego, który zakupił willę w roku 1899[2].

W kwietniu 2015 budynek został laureatem konkursu „Zabytek zadbany” w kategorii Architektura i konstrukcje drewniane za „wzorcowo zrealizowane kompleksowe prace konserwatorskie”[3].

KalendariumEdytuj

  • 1894-1895 – Stanisław Witkiewicz projektuje dla Bronisławy i Wincentego Korwin-Kossakowskich willę w stylu zakopiańskim.
  • 1895-1896 – góralscy cieśle wznoszą willę, która początkowo nosi nazwę Korwinówka.
  • Czerwiec 1896 – uroczyste otwarcie willi.
  • 1899 – hrabia Marcin Nałęcz-Kęszycki kupuje willę.
  • 1920 – willę kupuje Towarzystwo „Odrodzenie” i przebudowuje, znacznie zmieniając wygląd domu.
  • 1927-1932 – w Okszy mieści się internat.
  • Druga wojna światowa – W willi ma swoją siedzibę Szkoła Gospodarstwa Domowego.
  • 1945-1965 – mieści się tu prewentorium gruźlicze dla dzieci i młodzieży.
  • Początek lat 60. – remont kapitalny willi, która później funkcjonować będzie jako dom wypoczynkowy.
  • 2006 – budynek staje się własnością Muzeum Tatrzańskiego; zostaje wpisany do rejestru zabytków i rozpoczynają się prace przygotowujące go do remontu.
  • 2011 – Oksza zostaje otwarta dla zwiedzających. W jej wnętrzach prezentowane są dwie wystawy: Zakopane - pępek świata oraz Sztuka pod Giewontem w latach 1880-1939[4].

ArchitekturaEdytuj

 
Willa „Oksza”

Stanisław Witkiewicz jako twórca stylu zakopiańskiego uczynił z obiektu przykład budownictwa podhalańskiego. Budowla charakteryzuje się typowym dla stylu zakopiańskiego spadzistym dachem i bogatym zdobnictwem elementów drewnianych. Zdobienia te są również widoczne we wnętrzu willi. Wykorzystana została ornamentyka ludowa wzbogacona motywami tatrzańskimi.

Willa miała spełniać podstawowe funkcje użytkowe, o czym mówił sam autor projektu:

Szło więc nie o zbudowanie jeszcze jednej pięknej i typowej chaty, szło o co innego: o zbudowanie domu, w którym by były rozstrzygnięte wszelkie wątpliwości co do możności pogodzenia ludowego budownictwa z wymaganiami bardziej złożonych i wyrafinowanych potrzeb wygody i piękna [...][5]

Po zakupieniu obiektu w 1920 przez Towarzystwo „Odrodzenie” nastąpiła jego przebudowa. W rezultacie budynek znacznie zmienił swoją oryginalną postać[6].

PrzypisyEdytuj

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 2018-06-30. [dostęp 2015-05-24].
  2. Katarzyna Kobylarczyk: W tym sęk!. Kraków: MIK!, 2012, s. 42. ISBN 978-83-61406-72-3.
  3. Willa Oksza laureatem konkursu (pol.). tygodnikpodhalanski.pl, 2015-04-23. [dostęp 2015-04-25].
  4. Katarzyna Kobylarczyk: W tym sęk!. Kraków: MIK!, 2012, s. 42-43. ISBN 979-83-61406-72-3.
  5. Katarzyna Kobylarczyk: W tym sęk!. Kraków: MIK!, 2012, s. 41. ISBN 978-83-61406-72-3.
  6. Katarzyna Kobylarczyk: W tym sęk!. Kraków: MIK!, 2012, s. 43. ISBN 978-83-61406-72-3.