Willa Pniewskiego w Warszawie

(Przekierowano z Willa Pniewskiego)

Willa Pniewskiego – dawna willa własna architekta Bohdana Pniewskiego znajdująca się przy al. Na Skarpie 27 w Warszawie. Siedziba Muzeum Ziemi Polskiej Akademii Nauk.

Willa Pniewskiego w Warszawie
Symbol zabytku nr rej. 338 z 1 lipca 1965[1]
Ilustracja
Budynek od strony al. Na Skarpie
Państwo

 Polska

Województwo

 mazowieckie

Miejscowość

Warszawa

Adres

al. Na Skarpie 27

Typ budynku

willa

Styl architektoniczny

klasycyzm z elementami współczesnymi[2]

Ukończenie budowy

1781, 1935

Położenie na mapie Warszawy
Mapa konturowa Warszawy, w centrum znajduje się punkt z opisem „Willa Pniewskiego w Warszawie”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Willa Pniewskiego w Warszawie”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Willa Pniewskiego w Warszawie”
Ziemia52°13′44,303″N 21°01′40,148″E/52,228973 21,027819
Utrwalona krew powstańca z 1944

HistoriaEdytuj

Budynek położony jest na skarpie wiślanej, w parku im. marsz. Rydza-Śmigłego. Pierwotnie był to pawilon loży masońskiej wzniesiony w latach 1779−1781 według projektu Szymona Bogumiła Zuga[3]. Został gruntownie przebudowany w latach 1934−1935 według projektu Bohdana Pniewskiego z przeznaczeniem na dom własny[2].

W 1944 w czasie powstania warszawskiego prowadzone były zacięte walki w rejonie Sejmu i Powiśla, a willa Pniewskiego przechodziła z rąk do rąk. W połowie września rannych zostało tu kilku powstańców, m.in. 12 września nieznany z imienia i nazwiska powstaniec z obsługi Piata, który z willi ostrzeliwał czołgi niemieckie atakujące od strony Sejmu.

W okresie II wojny światowej rodzina Pniewskiego została z willi wysiedlona. Architekt wrócił tam dopiero po 1945 roku i był jej właścicielem aż do swojej śmierci w 1965.

W 1965 budynek został wpisany do rejestru zabytków[1].

W 1966 willa została zakupiona przez Polską Akademię Nauk (PAN) od spadkobierców Bohdana Pniewskiego z przeznaczeniem na cele muzealne.

Po wykupie willi, na podłodze i parapecie, na klatce schodowej wyłożonej marmurem, znaleziono zakrzepnięte ślady krwi wsiąkniętej w kamień posadzki. Wcześniejsze podejrzenia, że jest to krew powstańca warszawskiego, potwierdzono w 1978 roku dzięki badaniom ekspertów Instytutu Kryminalistyki i Kryminologii Akademii Spraw Wewnętrznych. 21 kwietnia 1980 na klatce schodowej z inicjatywy PAN umieszczono tablicą z napisem: Utrwalone w marmurze ślady krwi przelanej przez nieznanego Powstańca Warszawy w 1944 roku[4]. W 2004, roku z okazji 60. rocznicy powstania warszawskiego, ślady te zostały dla ochrony przykryte szklaną taflą.

NapisEdytuj

Znajdujący się na frontowej fasadzie budynku napis:
SCANDIVS
DD AR
FX
TAMRC+
ma oznaczać: Pnący się przebudował świątynię masonów i zamieszkał w niej[3].

PrzypisyEdytuj

  1. a b Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków (księga A) - stan na 31 grudnia 2021 roku Woj. mazowieckie (Warszawa). W: Narodowy Instytut Dziedzictwa [on-line]. nid.pl. s. 44. [dostęp 2022-04-27].
  2. a b Juliusz A. Chrościcki, Andrzej Rottermund: Atlas architektury Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 1977, s. 169.
  3. a b Marta Leśniakowska: Architektura w Warszawie 1918–1939. Warszawa: Arkada Pracownia Historii Sztuki, 2006, s. 66. ISBN 83-60350-00-0.
  4. Kronika wydarzeń w Warszawie 1 IV–30 IV 1980. „Kronika Warszawy”. 4 (44), s. 117, 1980. 

Linki zewnętrzneEdytuj