Winoroślowce

Winoroślowce (Vitales Reveal) – rząd roślin okrytonasiennych wyróżniony m.in. w systemach Reveala i APG. We współczesnych ujęciach obejmuje zwykle jedną rodzinę winoroślowatych Vitaceae, czasem z wyodrębnianą z niej rodziną nałużynowatych Leeaceae. Rośliny tu zaliczane dawniej włączane były zwykle do rzędu szakłakowców (np. w systemie Cronquista z 1981).

Winoroślowce
Ilustracja
Winobluszcz pięciolistkowy
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd różopodobne
Rząd winoroślowce
Nazwa systematyczna
Vitales Juss. ex Bercht. & J.Presl (1820)

SystematykaEdytuj

 
Leea rubra

W nowoczesnych systemach klasyfikacyjnych nie budzi kontrowersji przynależność różnych rodzajów roślin do rzędu. Brak jednak zgodności co do ich rangi systematycznej. Problematyczna jest ranga rodzaju Leea, występującego w południowo-wschodniej Azji i tropikalnej Afryce. Niektórzy autorzy (np. Reveal i Takhtajan) wyróżniają ten rodzaj w randze odrębnej rodziny. Inni (np. Peter F. Stevens i jego Angiosperm Phylogeny Website) wyróżniają ten rodzaj w randze podrodziny, a w rzędzie umieszczają jedną rodzinę winoroślowatych[2].

W systemie APG I (1998) zaliczane tu rośliny umieszczone były w jednej rodzinie Vitaceae umieszczonej w obrębie core eudicots bez przypisania do rzędu[3]. W systemie APG II z 2003 rodzina nadal nieprzypisana do rzędu włączona została do grupy rosids (≡ różowych)[4]. W wersji tego systemu z 2009 wyodrębniona została już jako rząd Vitales zajmujący pozycję siostrzaną (aczkolwiek bez mocnego wsparcia) względem grup fabids i malvids w obrębie różowych[5]. W systemie APG IV (2016) pozycja ta nie uległa zmianie[6].

Pozycja systematyczna rzędu w kladogramie dwuliściennych właściwych według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)

jaskrowce Ranunculales




srebrnikowce Proteales




trochodendronowce Trochodendrales




bukszpanowce Buxales




parzeplinowce Gunnerales




ukęślowce Dilleniales




skalnicowce Saxifragales




winoroślowce Vitales


klad różowych






Berberidopsidales




sandałowce Santalales




goździkowce Caryophyllales


klad astrowych











Podział według systemu APG IV, Dahlgrena i Angiosperm Phylogeny Website
  • Rodzina: Vitaceae Juss.winoroślowate
    • podrodzina: Leeoideae Burmeister
    • podrodzina: Viticoideae Eaton
Pozycja w systemie Ruggiero i in. (2015)

W systemie Ruggiero i in. (2015) rząd należy do jednego z 18 nadrzędów okrytonasiennych – różopodobnych Rosanae, w którego obrębie zajmuje pozycję bazalną[1].

Podział na rodziny według Reveala (1994-1999) i systemu Takhtajana (1997 i 2009)

W systemie z lat 2007-2008 Reveal, podobnie jak APweb wszystkie taksony z rzędu połączył w jednej rodzinie winoroślowatych (Vitaceae)[8].

PrzypisyEdytuj

  1. a b Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2021-03-02] (ang.).
  2. a b Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-03-02] (ang.).
  3. K. Bremer, M. Chase, P. Stevens i in.. An ordinal classification for the families of flowering plants. „Annals of the Missouri Botanical Garden”. 85, 4, s. 531-553, 1998. 
  4. The Angiosperm Phylogeny Group. An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG II. „Botanical Journal of the Linnean Society”. 141, 4, s. 399–436, 2003. DOI: 10.1046/j.1095-8339.2003.t01-1-00158.x. 
  5. The Angiosperm Phylogeny Group. An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III. „Botanical Journal of the Linnean Society”. 161, 2, s. 105–121, 2009. DOI: 10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x. 
  6. The Angiosperm Phylogeny Group. An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV. „Botanical Journal of the Linnean Society”. 181, 1, s. 1–20, 2016. DOI: 10.1111/boj.12385. 
  7. nazwa polska według Wielka Encyklopedia Przyrody. Rośliny kwiatowe. Warszawa: Muza SA, 1998. ISBN 83-7079-778-4.
  8. James L. Reveal: Classification of extant Vascular Plant Families - An expanded family scheme (ang.). The New York Botanical Garden. [dostęp 2009-07-11].