Witeryt (witheryt) – minerał z gromady węglanów. Należy do grupy minerałów bardzo rzadkich. Nazwany od imienia Williama Witheringa, angielskiego botanika i mineraloga, odkrywcy tego minerału.

Witeryt
Ilustracja
Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny

BaCO3węglan baru

Twardość w skali Mohsa

3,5

Przełam

nierówny, muszlowy

Łupliwość

niewyraźna

Układ krystalograficzny

rombowy (kryształy zbliźniaczone w formie pseudoheksagonalnych piramid)

Gęstość minerału

4,27 do 4,35 g/cm³

Właściwości optyczne
Barwa

biała, także bezbarwny; szary i żółtobiały, niekiedy zielony.

Rysa

biała

Połysk

szklisty lub matowy, na przełamie żywiczny

Witeryt z kopalni Mahoning No. 1, Hardin County, Illinois, USA (4,9 x 3,7 x 3,2 cm).

CharakterystykaEdytuj

WłaściwościEdytuj

Bardzo często tworzy zbliźniaczenia kryształy przyjmują postać bipiramidy heksagonalnej lub słupa o przekroju sześcioboku. Kryształy bardzo często maja równoległe do podstawy prążkowanie. Dobrze wykształcone kryształy narosłe występują w druzach w formie szczotek krystalicznych. Występuje w skupieniach zbitych, ziarnistych, promienistych, groniastych, naciekowych. Tworzy też naskorupienia. Tworzy kryształy mieszane z aragonitem, cerusytem, stroncjanitem. Z węglanem wapnia tworzy roztwór stały zwany alsonitem. Jest kruchy, przezroczysty do przeświecającego. Rozpuszcza się w zimnym, rozcieńczonym kwasie solnym – wywołuje gwałtowne „burzenie się” (wydziela dwutlenek węgla). Jest trujący. W świetle ultrafioletowym wykazuje efekt fluorescencji – świeci białoniebieskim światłem. Barwi płomień na żółtozielono (zawartość baru).

WystępowanieEdytuj

Powstaje w stosunkowo niskich temperaturach, jest typowym minerałem żył hydrotermalnych. Najczęściej występuje w złożach lub gniazdach kruszcowych w paragenezie z barytem, kalcytem, fluorytem, galeną, sfalerytem. Bywa spotykany w utworach metamorficznych.

Miejsca występowania:

  • W Polsce: został stwierdzony w okolicach Tarnowskich Gór na Górnym Śląsku, na Suwalszczyźnie w rejonie Tajna.

ZastosowanieEdytuj

  • jako ruda baru wówczas gdy tworzy duże złoża,
  • wykorzystuje się go również do wytwarzania specjalnych rodzajów szkła optycznego,
  • jako trutka na szczury,
  • ma znaczenie naukowe,
  • rzadko spotykany, wyjątkowo ceniony kamień kolekcjonerski[potrzebny przypis] (czasami szlifowany).

BibliografiaEdytuj

  • Nikodem Sobczak, Tomasz Sobczak; Wielka encyklopedia kamieni szlachetnych i ozdobnych, Warszawa, PWN, 1998, ISBN 83-01-12493-8.
  • Annibale Mottana, Rodlfo Crespi, Guiseppe Liborio; Minerały i skały. Przewodnik do rozpoznawania, Warszawa, wyd. MULTICO Oficyna Wydawnicza, 1998, ISBN 83-7073-193-7.
  • Minerały i kamienie szlachetne Warszawa, wyd. Horyzont Grupa Wydawnicza Bertelsmannn Media, 2002, ISBN 83-7311-317-7.

Linki zewnętrzneEdytuj