Witold Uklański

Witold Edward Uklański vel Witold Sawicki pseud. „Herold” (ur. 13 marca 1893 w Gołonogu, zm. 3 maja 1954 we Wronkach) – żołnierz armii rosyjskiej, major kawalerii Wojska Polskiego, cichociemny.

Witold Edward Uklański
Witold Sawicki
Herold
Ilustracja
Witold Uklański (ze zbiorów NAC)
major major
Data i miejsce urodzenia 13 marca 1893
Gołonóg (Dąbrowa Górnicza)
Data i miejsce śmierci 3 maja 1954
Wronki
Przebieg służby
Lata służby 1914–1934 i 1939–1945
Siły zbrojne armia Imperium Rosyjskiego
Wojsko Polskie (II RP)
Polskie Siły Zbrojne w ZSRR (1941–1942)
Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie
Armia Krajowa
Jednostki 4 Pułk Huzarów Marimpolskich (armia carska)
1 Pułk Ułanów Krechowieckich
Pułk Jazdy Tatarskiej
14 Pułk Ułanów Jazłowieckich
27 Pułk Ułanów
2 Dywizja Kawalerii (II RP)
6 Pułk Ułanów Kaniowskich
DO Korpusu nr VIII
4 Pułk Ułanów Zaniemeńskich
Ośr. Zapas. Wileńskiej Brygady Kawalerii
6 Dywizjon Kawalerii
Okręg Kraków AK
Stanowiska d-ca plutonu
d-ca szwadronu km.
d-ca szwadronu
d-ca szwadronu szkolnego
d-ca szwadronu marszowego
d-ca dywizjonu kawalerii
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa
powstanie antykomunistyczne w Polsce 1944–1953
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Medal Niepodległości Krzyż św. Jerzego IV stopnia (Imperium Rosyjskie)

ŻyciorysEdytuj

Po uzyskaniu matury w 1913 roku w gimnazjum filologicznym w Kielcach kontynuował naukę na Politechnice Warszawskiej, jednak już w sierpniu 1914 roku wstąpił ochotniczo do armii carskiej. Służył w 4 pułku huzarów marimpolskich. Był dwukrotnie ranny, za męstwo został odznaczony Krzyżem Zasługi Wojskowego Orderu Świętego Jerzego.

W maju 1917 wstąpił w szeregi tworzącego się I Korpusu Polskiego w Rosji. Został skierowany do 1 pułku ułanów. Od 11 listopada 1918 służył w odrodzonym Wojsku Polskim. Po ukończeniu w czerwcu 1920 Szkoły Podchorążych Kawalerii skierowano go do Tatarskiego Pułku Ułanów, a od września 1920 służył w 14 pułku ułanów. W walkach o niepodległość Polski był trzykrotnie ranny: 11 lutego 1918, 23 stycznia 1919 i 10 sierpnia 1920. W wolnej Polsce służył kolejno w:

30 czerwca 1934 przeszedł w stan spoczynku i rozpoczął pracę jako kierownik sekretariatu Wojewódzkiego Zarządu PCK w Wilnie.

We wrześniu 1939 służył w Ośrodku Zapasowym Wileńskiej Brygady Kawalerii, następnie jako dowódca szwadronu marszowego 4 pułku Ułanów Zaniemeńskich. 20 września przekroczył granicę polsko-litewską. Został internowany na Litwie, po zajęciu Litwy przez ZSRR był więziony w obozie w Kozielsku, później został zesłany na Syberię. Po podpisaniu układu Sikorski-Majski wstąpił do Armii Andersa, gdzie został dowódcą 6 Dywizjonu Kawalerii 6 Lwowskiej Dywizji Piechoty i jej Ośrodka Zapasowego.

W Palestynie zgłosił się do służby w kraju[a]. We wrześniu 1942 został przerzucony do Wielkiej Brytanii. Odbył przeszkolenie ze specjalnością w dywersji i został zaprzysiężony 22 kwietnia 1944 w Oddziale VI Sztabu Naczelnego Wodza, a następnie przetransportowany do Głównej Bazy Przerzutowej w Brindisi we Włoszech. Został zrzucony w Polsce w nocy z 26 na 27 grudnia 1944 w ramach operacji lotniczej o kryptonimie „Staszek 2” dowodzonej przez mjr. naw. Eugeniusza Arciuszkiewicza na placówkę odbiorczą „Wilga 1” w rejonie góry Mogielica (26 km na północny wschód od Nowego Targu).

Po skoku pozostawał w dyspozycji Komendy Okręgu Kraków AK. Po rozwiązaniu AK (17 stycznia 1945) kontynuował działalność konspiracyjną w Delegaturze Sił Zbrojnych na Kraj. W sierpniu 1945 opuścił Polskę i 29 września dotarł do Londynu. 24 listopada powrócił do Polski jako Witold Sawicki. Został aresztowany 27 listopada przez UB, oskarżony o przynależność do AK i pracę w charakterze emisariusza WiN oraz skazany na karę śmierci. 17 maja 1947 zamieniono mu wyrok na dożywocie. Został zamordowany w więzieniu we Wronkach 3 maja 1954 roku[potrzebny przypis] i pochowany na miejscowym cmentarzu.

 
Tablica w kościele św. Jacka w Warszawie, upamiętniająca poległych cichociemnych, w tym Witolda Uklańskiego

AwanseEdytuj

  • kapral armii Imperium Rosyjskiego – 7 czerwca 1915 roku
  • podporucznik – 15 kwietnia 1921 roku, ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1921 roku
  • porucznik – 29 maja 1922 roku
  • rotmistrz – 12 kwietnia 1924 roku, ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923 roku
  • major – ze starszeństwem dniem 26 grudnia 1944 roku.

OdznaczeniaEdytuj

Życie rodzinneEdytuj

Był synem Adolfa, naczelnika stacji PKP, i Marii z domu Jurkowskiej. Ożenił się w 1925 z Natalią Pietrusewicz (1902–1990). Nie mieli dzieci.

UpamiętnienieEdytuj

W lewej nawie kościoła św. Jacka przy ul. Freta w Warszawie odsłonięto w 1980 tablicę Pamięci żołnierzy Armii Krajowej, cichociemnych – spadochroniarzy z Anglii i Włoch, poległych za niepodległość Polski. Wśród wymienionych 110 poległych cichociemnych jest nazwisko Witolda Uklańskiego.

UwagiEdytuj

  1. W ankiecie Oddziału VI sztabu Naczelnego Wodza podał rok urodzenia 1896, aby zakwalifikować się do skoku

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj