Otwórz menu główne

Witold Edward Uklański vel Witold Sawicki pseud. „Herold” (ur. 13 marca 1893 w Gołonogu, zm. 3 maja 1954 we Wronkach) – żołnierz armii Imperium Rosyjskiego, major kawalerii Wojska Polskiego, cichociemny.

Witold Edward Uklański
Witold Sawicki
Herold
Ilustracja
Witold Uklański (ze zbiorów NAC)
major major
Data i miejsce urodzenia 13 marca 1893
Gołonóg (Dąbrowa Górnicza)
Data i miejsce śmierci 3 maja 1954
Wronki
Przebieg służby
Lata służby 1914–1934 i 1939–1945
Siły zbrojne armia Imperium Rosyjskiego,
Wojsko Polskie (II RP),
Polskie Siły Zbrojne w ZSRR (1941–1942),
Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie,
Armia Krajowa
Jednostki 4 Pułk Huzarów Marimpolskich (armia carska),
1 Pułk Ułanów Krechowieckich,
Pułk Jazdy Tatarskiej,
14 Pułk Ułanów Jazłowieckich,
27 Pułk Ułanów,
2 Dywizja Kawalerii (II RP),
6 Pułk Ułanów Kaniowskich,
Dowództwo Okręgu Korpusu nr VIII w Toruniu,
4 Pułk Ułanów Zaniemeńskich,
Ośrodkek Zapasowy Wileńskiej Brygady Kawalerii,
6 Dywizjon Kawalerii,
Okręg Kraków AK
Stanowiska dowódca plutonu, dowódca szwadronu karabinów maszynowych, dowódca szwadronu, dowódca szwadronu szkolnego, dowódca szwadronu marszowego, dowódca dywizjonu kawalerii
Główne wojny i bitwy I wojna światowa,
wojna polsko-bolszewicka,
II wojna światowa,
kampania wrześniowa,
powstanie antykomunistyczne w Polsce 1944–1953
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Medal Niepodległości Krzyż św. Jerzego IV stopnia (Imperium Rosyjskie)

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Po uzyskaniu matury w 1913 roku w gimnazjum filologicznym w Kielcach kontynuował naukę na Politechnice Warszawskiej, jednak już w sierpniu 1914 roku wstąpił ochotniczo do armii carskiej. Służył w 4 pułku huzarów marimpolskich. Był dwukrotnie ranny, za męstwo został odznaczony Krzyżem Zasługi Wojskowego Orderu Świętego Jerzego.

W maju 1917 roku wstąpił w szeregi tworzącego się I Korpusu Polskiego w Rosji. Został skierowany do 1 pułku ułanów. Od 11 listopada 1918 roku służył w Wojsku Polskim. Po ukończeniu w czerwcu 1920 roku Szkoły Podchorążych Kawalerii skierowano go do Tatarskiego Pułku Ułanów, a od września 1920 roku służył w 14 pułku ułanów. W walkach o niepodległość Polski był trzykrotnie ranny: 11 lutego 1918 roku, 23 stycznia 1919 roku i 10 sierpnia 1920 roku. W wolnej Polsce służył kolejno w:

30 czerwca 1934 roku przeszedł w stan spoczynku i rozpoczął pracę jako kierownik sekretariatu Wojewódzkiego Zarządu PCK w Wilnie.

We wrześniu 1939 roku służył w Ośrodku Zapasowym Wileńskiej Brygady Kawalerii, następnie jako dowódca szwadronu marszowego 4 pułku Ułanów Zaniemeńskich. 20 września przekroczył granicę polsko-litewską. Został internowany na Litwie, po zajęciu Litwy przez ZSRR był więziony w obozie w Kozielsku, później został zesłany na Syberię. Po podpisaniu układu Sikorski-Majski wstąpił do Armii Andersa, gdzie został dowódcą 6 Dywizjonu Kawalerii 6 Lwowskiej Dywizji Piechoty i jej Ośrodka Zapasowego.

W Palestynie zgłosił się do służby w kraju[a]. We wrześniu 1942 roku został przerzucony do Wielkiej Brytanii. Odbył przeszkolenie ze specjalnością w dywersji i został zaprzysiężony 22 kwietnia 1944 roku w Oddziale VI Sztabu Naczelnego Wodza, a następnie przetransportowany do Głównej Bazy Przerzutowej w Brindisi we Włoszech. Został zrzucony w Polsce w nocy z 26 na 27 grudnia 1944 roku w ramach operacji lotniczej o kryptonimie „Staszek 2” dowodzonej przez mjr. naw. Eugeniusza Arciuszkiewicza na placówkę odbiorczą „Wilga 1” w rejonie góry Mogielica (26 km na północny wschód od Nowego Targu).

Po skoku pozostawał w dyspozycji Komendy Okręgu Kraków AK. Po rozwiązaniu AK (17 stycznia 1945 roku) kontynuował działalność konspiracyjną w Delegaturze Sił Zbrojnych na Kraj. W sierpniu 1945 roku opuścił Polskę i 29 września dotarł do Londynu. 24 listopada powrócił do Polski jako Witold Sawicki. Został aresztowany 27 listopada przez UB, oskarżony o przynależność do AK i pracę w charakterze emisariusza WiN oraz skazany na karę śmierci. 17 maja 1947 roku zamieniono mu wyrok na dożywocie. Został zamordowany w więzieniu we Wronkach 3 maja 1954 roku[potrzebny przypis] i pochowany na miejscowym cmentarzu.

 
Tablica w kościele św. Jacka w Warszawie, upamiętniająca poległych cichociemnych, w tym Witolda Uklańskiego

AwanseEdytuj

  • kapral armii Imperium Rosyjskiego – 7 czerwca 1915 roku
  • podporucznik – 15 kwietnia 1921 roku, ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1921 roku
  • porucznik – 29 maja 1922 roku
  • rotmistrz – 12 kwietnia 1924 roku, ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923 roku
  • major – ze starszeństwem dniem 26 grudnia 1944 roku.

OdznaczeniaEdytuj

Życie rodzinneEdytuj

Był synem Adolfa, naczelnika stacji PKP, i Marii z domu Jurkowskiej. Ożenił się w 1925 roku z Natalią Pietrusewicz (1902–1990). Nie mieli dzieci.

UpamiętnienieEdytuj

W lewej nawie kościoła św. Jacka przy ul. Freta w Warszawie odsłonięto w 1980 roku tablicę Pamięci żołnierzy Armii Krajowej, cichociemnych – spadochroniarzy z Anglii i Włoch, poległych za niepodległość Polski. Wśród wymienionych 110 poległych cichociemnych jest Witold Uklański.

UwagiEdytuj

  1. W ankiecie Oddziału VI sztabu Naczelnego Wodza podał rok urodzenia 1896, aby zakwalifikować się do skoku

BibliografiaEdytuj