Otwórz menu główne

Witold Wilkosz (ur. 14 sierpnia 1891 w Krakowie, zm. 31 marca 1941 tamże) – polski matematyk, fizyk, filozof i popularyzator nauki.

Witold Wilkosz
Zurich 1932
Zurich 1932
Kraj działania  Polska
Data i miejsce urodzenia 14 sierpnia 1891
Kraków
Data i miejsce śmierci 31 marca 1941
Kraków
Profesor nauk matematycznych i fizycznych
Alma Mater Uniwersytet Jagielloński
Doktorat 1918
Habilitacja 1920
Profesura 1936
Uczelnia Uniwersytet Jagielloński

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Witold Wilkosz urodził się w rodzinie Jana Wilkosza, polonisty i profesora gimnazjum, oraz Józefy Vopalko[1]. Od najmłodszych lat wyróżniał się zdolnościami matematycznymi oraz językowymi.Maturę zdał w Gimnazjum im. Króla Jana III Sobieskiego. W młodości przyjaźnił się z Stefanem Banachem[2]. Przed maturą napisał artykuł o semitologii, za który otrzymał od towarzystwa naukowego Morgenländische Gesselchaft członkostwo oraz stypendium, które umożliwiło mu studia na uniwersytecie w Bejrucie. Po kilku miesiącach powrócił i rozpoczął studia z zakresu filologii na Uniwersytecie Jagiellońskim. Po dwóch latach zmienił kierunek na matematykę, studiował w Krakowie i w Turynie. Uzyskał doktorat na podstawie pracy o całkach Lebesgue’a i rozpoczął pracę wykładowcy matematyki na swojej macierzystej uczelni. W 1920 roku habilitował się, w 1936 otrzymał profesurę. Aresztowany 6 listopada 1939 w gronie profesorów krakowskich po tzw. "wykładzie inauguracyjnym" SS-Sturmbannführera Bruno Müllera (Sonderaktion Krakau). Ciężka choroba spowodowała, że nawet Niemcy uznali go za niezdolnego do umieszczenia w obozie, 9 listopada 1939 roku został zwolniony wraz z innymi 9 profesorami. Powrócił do domu chory, załamany 14 listopada 1939 roku otrzymał nakaz opuszczenia zajmowanego wraz z rodziną mieszkania na Placu Inwalidów 4. Przyjął propozycję objęcia pracy nauczycielskiej w szkole handlowej mieszczącej się w dawnym Instytucie Matematycznym. W celach zarobkowych przyjął dodatkową pracę w Powszechnym Zakładzie Ubezpieczeń Wzajemnych przy ulicy Łobzowskiej 39. Osłabiony, podupadł na zdrowiu, zimne sale szkolne, nasiliły tylko przeziębienie. Lekarze polecili mu wyjazd do Sanatorium Ubezpieczalni Społecznej w Radziszowie koło Skawiny. Okazało się jednak, że stan profesora był już beznadziejny. Odesłano go do Krakowa, gdzie zmarł na zapalenie płuc 31 marca 1941 roku[3]. Pozostawił rodzinę bez środków do życia. Pomocą służyła im wyłącznie Rada Główna Opiekuńcza.

TwórczośćEdytuj

  • Z teorii funkcji absolutnie ciągłych i całek Lebesgue’a (doktorat), 1918
  • O funkcjach ściśle mierzalnych i Duhamelowskich wraz z zastosowaniami do teorii równań całkowych i różniczkowych (rozprawa habilitacyjna), 1920
  • Les proprietés topologiques du plan euclidien, Paryż, 1931
  • Liczę i myślę, Kraków, 1938
  • Jak powstała liczba, 1938
  • Człowiek stwarza naukę, Kraków, 1946

PrzypisyEdytuj

  1. Wilkosz Witold (1891-1941) (pol.). wiw.pl. [dostęp 2014-01-05].
  2. Marian Albiński: Wspomnienia o Banachu i Wilkoszu (pol.). kielich.amu.edu.pl, 1976. [dostęp 2014-01-05].
  3. prof. Bronisław Średniawa: W dwudziestą rocznicę śmierci Witolda Wilkosza (pol.). ifpan.edu.pl, 1961. [dostęp 2014-01-05].

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj