Otwórz menu główne

Witulin

wieś w województwie lubelskim

Witulinwieś w Polsce położona w województwie lubelskim, na Równinie Łukowskiej w powiecie bialskim, w gminie Leśna Podlaska[4][5]. Leży nad rzeką Klukówką, dopływem Krzny.

Witulin
Kościół św. Michała Archanioła
Kościół św. Michała Archanioła
Państwo  Polska
Województwo lubelskie
Powiat bialski
Gmina Leśna Podlaska
Liczba ludności (2011) 352[1][2]
Strefa numeracyjna 83
Kod pocztowy 21-542[3]
Tablice rejestracyjne LBI
SIMC 0014769[4]
Położenie na mapie gminy Leśna Podlaska
Mapa lokalizacyjna gminy Leśna Podlaska
Witulin
Witulin
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Witulin
Witulin
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubelskiego
Witulin
Witulin
Położenie na mapie powiatu bialskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu bialskiego
Witulin
Witulin
Ziemia52°06′31″N 23°04′05″E/52,108611 23,068056

W latach 1809–1932 miejscowość była siedzibą gminy Witulin. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego.

Zalew Terebela

Znajduje się w pd.-wsch. części gminy Leśna Podlaska, przy drodze wojewódzkiej Biała PodlaskaLeśna Podlaska. Zajmuje drugie miejsce w gminie pod względem powierzchni (944 ha) i pierwsze w kategorii liczby gospodarstw (84). W sołectwie żyje 422 mieszkańców. Zabudowa zagrodowa zwarta, murowana i drewniana. Produkcję rolną obsługuje gorzelnia oraz zlewnia mleka. Ponadto są 3 sklepy, remizo-świetlica, klub dyskotekowy (czynny w soboty), punkt biblioteczny, prywatna winnica i filia szkoły podstawowej. Ochronie podlegają dwa obiekty przyrodnicze: drzewo pomnikowe (lipa drobnolistna) i las wodochronny Zadworne.

Funkcje retencyjno-rekreacyjne spełnia Zalew Terebela (Zalew Witulin) o powierzchni 40 ha.

Użytkowanie ziemi: grunty orne 53,8%, sady 0,6% użytki zielone 19,2%, lasy 18,8%, inne 7,6%.

HistoriaEdytuj

Dobra Witulin, które pierwotnie składały się z wsi Ossówka, Nosów, Bukowice, Nosowska Wólka, Komarno i Konstantynów (dawniej Kozierady), zostały kupione w 1642 roku od Koniecpolskich przez wojewodę sandomierskiego Jana Firleja z Dąbrowy. Dobra te przejściowo posiadał jego zięć podczaszy litewski Krzysztof Sapieha. W 1649 r. dobra te nabył wojewoda brzeski Krzysztof Piekarski. Po jego śmierci w 1672 r. znalazły się one w rękach jego córki Anny, wdowy po Melchiorze Stanisławie Sawickim, którego syn (Dominik Kazimierz Sawicki, kasztelan brzeski) sprzedał je w 1688 r. wojewodzie sieradzkiemu Janowi Chryzostomowi Pieniążkowi. Jedyna jego córka Maria Kazimiera wniosła w 1700 roku posag w postaci tych dóbr do małżeństwa z hrabią Karolem Juliuszem Sedlnickim. Sedlnicki około 1720 roku wybudował dwór, na miejscu wcześniej spalonej rezydencji. W dworze tym przebywał rzadko i tylko w porze letniej, bowiem mieszkał w (nieistniejącym dziś) pałacu w Ostromęczynie, a później przeniósł do założonej przez siebie rezydencji w Konstantynowie. W Witulinie natomiast wychowywał się jego syn Karol Józef Sedlnicki. Po śmierci Sedlnickiego Witulin przejął Kazimierz Wężyk z Wielkiej Rudy. Jednym z jego synów był poeta Franciszek Wężyk urodzony w Witulinie 7 października 1785 roku.

Witulin w końcu XIX wieku jak podaje Słownik geograficzny Królestwa Polskiego posiadał cerkiew parafialną (dekanatu łosickiego) z 1666 r., szkołę podstawową (dawniej początkową), miał 61 domostw i 492 mieszkańców.

Opis Witulina podany przez W. Łoskiego w Tygodniku Ilustrowanym z 1877 roku:

Gmina Witulin (obecnie Witulin nie ma praw gminy) graniczyła z gminami: Rokitno, Zakanale, Kornica, Huszlew i Swory. Miała 16672 mórg obszaru i 3080 mieszkańców z czego 2415 prawosławnych (przy czym po zlikwidowaniu przez władze carskie w 1875 roku kościoła unickiego, zaliczono do nich także administracyjnie wszystkich unitów), 718 katolików i 16 żydów. W skład gminy wchodziły wsie: Bordziłówka, Bukowce, Nosów, Droblin, Hrud, Klukowszczyzna, Leśna, Mariampol, Nowinki, Ossówka, Roskosz oraz nieistniejące już: Kajków, Koszelówka, Owczarnia i Pasieka. Folwark Witulin rozległy był na 1746 mórg, z czego grunty orne to (mórg) 980, łąki 228, pastwiska 154, las 330, w odpadkach 11, nieużytki 43, budowle murowane 13, budowle drewniane 12.

We wsi zachowały się następujące budowle:

Istniał również ponad 300-letni dwór modrzewiowy, lecz został spalony w okresie II wojny światowej.

W Witulinie urodził się w 1879 prawosławny metropolita miński i słucki Melchizedek (Pajewski)[6], którego ojciec, Lew Pajewski, był prawosławnym duchownym i badaczem historii regionalnej[7].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Portal polskawliczbach.pl
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2018-06-21].
  3. Poczta Polska. Wyszukiwarka kodów pocztowych
  4. a b GUS. Wyszukiwarka TERYT
  5. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. Сёньня ў Менску ўшаноўвалі Мітрапаліта Мэлхісэдэка з нагоды 80-годзьдзя сьмерці
  7. A. Gil, Unickie cerkwie Brześcia w opisie wizytacyjnym z 1726 roku, „Rocznik Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej, nr 10/2006, s. 29.

Linki zewnętrzneEdytuj