Wojbórz

wieś w województwie dolnośląskim

Wojbórz (niem. Gabersdorf[3]) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Kłodzko.

Artykuł 50°30′40″N 16°38′34″E
- błąd 39 m
WD 50°30'30"N, 16°39'0"E
- błąd 39 m
Odległość 631 m
Wojbórz
wieś
Ilustracja
Widok na centrum wsi
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat kłodzki
Gmina Kłodzko
Wysokość 330-460[1] m n.p.m.
Liczba ludności (III 2011) 1097[2]
Strefa numeracyjna 74
Kod pocztowy 57-442
Tablice rejestracyjne DKL
SIMC 0853091
Położenie na mapie gminy wiejskiej Kłodzko
Mapa lokalizacyjna gminy wiejskiej Kłodzko
Wojbórz
Wojbórz
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wojbórz
Wojbórz
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Wojbórz
Wojbórz
Położenie na mapie powiatu kłodzkiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kłodzkiego
Wojbórz
Wojbórz
Ziemia50°30′40″N 16°38′34″E/50,511111 16,642778
Strona internetowa
Figura św. Jana Nepomucena w Wojborzu

Podział administracyjnyEdytuj

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wałbrzyskiego.

PołożenieEdytuj

Wojbórz jest to miejscowość leżąca w Kotlinie Kłodzkiej. Wieś ciągnie się na przestrzeni 5 km wzdłuż rzeki Jaśnicy[1]. Leży u podnóża Grzbietu Zachodniego na wysokości około 330-460 m n.p.m., wśród rozległych użytków rolnych[1]. Lasy porastają jedynie grzbiety Gór Bardzkich.

GeologiaEdytuj

Wojbórz jest ciekawym terenem pod względem geologicznym. Nastąpiło tu połączenie czerwonego spągowca ze strukturą bardzką. Tereny zachodnie zbudowane są z dolno karbońskich piaskowców szarogłazowych, mułowców i łupków ilastych[1]]. U podnóża tych terenów ciągną się permskie mułowce, iłowce oraz piaskowce z fillitami i łupkami chlorytowymi z soczewami i wkładkami wapieni z kalcytem[1]. Obniżenie Łącznej zaś to czwartorzędowe gliny zwałowe. W okresie lodowcowym dolina ta była całkowicie wypełniona lodem lądolodu skandynawskiego.
W pobliżu Wojborza znajduje się las bukowo-jaworowy[1]. Jest on pozostałością pierwotnego lasu dolnoreglowego - jest to teren projektowanego rezerwatu przyrody „Las Wojborski”.

HistoriaEdytuj

Tereny Wojborza od najdawniejszych czasów były zasiedlone przez człowieka. To właśnie tu w latach 1962-1964 znaleziono najstarsze ślady człowieka na terenie Ziemi Kłodzkiej. Odkrywcy datują je na około 30 tysięcy lat[4] i zaliczają je do kultury oryniackiej.
Pierwsza wzmianka o wsi nazywanej wtedy Gewartsdorf pochodzi z 1342 roku[4]. Podczas wojen husyckich w 1425 roku został zniszczony kościół i plebania[4]. W roku 1680 okolice nawiedziła zaraza, ale miejscowość nie poniosła większych strat[4]. W XVIII wieku na pobliskim wzniesieniu zbudowano jeden z ziemnych fortów systemu obronnego Twierdzy Srebrnogórskiej, który nigdy nie odegrał militarnej roli[4]. Obecnie jego pozostałości porasta las[4]. Od 1782 roku Wojbórz należał do rodziny von Magnis[4]. W XIX wieku miejscowość nabrała znaczenia turystycznego, w okolicy wytyczono szlaki i powstało kilka gospód[4].
W 1978 roku było tu 169 gospodarstw rolnych, w 1988 roku ich liczna zmniejszyła się do 114[1].

ZabytkiEdytuj

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są następujące obiekty[5]:

  • kościół parafialny pw. św. Jerzego, z XV w., przebudowany w XVIII w. Pierwsze wzmianki o kościele i proboszczu pochodzą z 1358 roku, musiała wobec tego być to już wówczas duża i ludna wieś. Niestety drewniany kościół nie zachował się do naszych czasów, spłonął w czasie najazdu husytów na te ziemie około 1425 roku. Dziś w tym miejscu stoi słup z małą kapliczką.
  • dwór Abrahama z 1688 r., przebudowany w XIX w., w centrum wsi około 300 m na południe od kościoła i składa się z dwóch czworobocznych podwórzy obramowanych zabudowaniami.

Inne zabytki:

  • dwór Joachima, w odległości 1440 m na południowy wschód od kościoła. Z czworobocznego zespołu przetrwał do dziś tylko dawny dwór, który prawdopodobnie stanowi pozostałość późnośredniowiecznego dworu wieżowego sprzed połowy XVI w.
  • dwór Niedergut, w odległości 1690 m na południowy wschód od kościoła. Z czworobocznego zespołu przetrwały trzy skrzydła[6].
  • pręgierz, który postawiono w centralnym punkcie wsi (jest to również dzisiejsze centrum Wojborza). Kamienny średniowieczny pręgierz został postawiony 15 czerwca 1382[7]. Miał on 2,18 m wysokości, obwód górnej części wynosił 83 cm, a dolnej 102 cm. Stał on pomiędzy dzisiejszym Domem Ludowym a sklepem spożywczym[7]. Po zlikwidowaniu kar cielesnych, pręgierze niszczono albo stawały się zabytkami muzealnymi. W Wojborzu po roku 1945 pręgierz przeniesiono w pobliże kościoła, a w roku 1978 został rozbity[7]. Jego fragment znajduje się w muzeum na zamku Grodno.
  • rzeźba św. Jana Nepomucena pochodząca z 1822 roku, stojąca przy domu nr 18[4].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g Słownik geografii turystycznej Sudetów. redakcja Marek Staffa. T. 12: Góry Bardzkie. Wrocław: Wydawnictwo I-BiS, 1993, s. 237-242. ISBN 83-85773-04-5.
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  3. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262)
  4. a b c d e f g h i Waldemar Brygier, Tomasz Dudziak: Ziemia Kłodzka. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2010, s. 464. ISBN 978-83-89188-95-3.
  5. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 68. [dostęp 4 sierpnia 2012].
  6. Artur Kwaśniewski, "Budownictwo dworskie na Ziemi Kłodzkiej w okresie renesansu: 1550-1650", Wrocław 1998
  7. a b c Wojbórz. [dostęp 2017-02-23].

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj