Otwórz menu główne

Wojciech Jerzy Edward Komorowski[1] (ur. 13 kwietnia 1839 w St. Christof, zm. 20 stycznia 1879) – oficer austriacki, kapitan i pułkownik wojsk powstańczych w l. 1863-4, dowódca wyprawy na Poryck.

Wojciech Komorowski
Ilustracja
pułkownik
Data i miejsce urodzenia 13 kwietnia 1839
St. Christof
Data i miejsce śmierci 20 stycznia 1879
Lwów
Przebieg służby
Lata służby do 1860, 1863-1864
Siły zbrojne armia austriacka, Wojsko Polskie
Stanowiska porucznik wojsk austriackich w wojnie z Włochami, kapitan w tzw. Kampanii Langiewicza, a w czasie Wyprawy na Poryck pułkownik wojsk powstańczych.
Główne wojny i bitwy wojna Austrii z Włochami 1859-1860, Powstanie styczniowe
Późniejsza praca ziemianin
Odznaczenia
Order Korony Żelaznej (Austro-Węgry)

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

RodzinaEdytuj

Wojciech był synem hr. Edwarda Adama Piotra[2] Komorowskiego h. Korczak (1810-1865) i Krystyny baronówny Hildprandt und zu Ottenhausen (1818-1852). Starszy o rok brat Wojciecha – Karol Józef Edward (1838-1901) był rotmistrzem w wojsku austriackim, a od 1879 r. szambelanem cesarza Franciszka Józefa I.

Z żoną Henryką z Mierów doczekał się czworga dzieci[3]: Jerzego, ok. 1860-ok.1870, Marii Magdaleny (1862-1947), Stefana (1863-?) i Adama (1864-1904).

Wojsko austriackieEdytuj

W latach 1859-1860 jako porucznik wojsk austriackich walczył w wojnie włoskiej w składzie 3 pułku piechoty. Odznaczył się w boju pod Montebello, za co otrzymał Order Korony Żelaznej. Po wojnie odszedł z czynnej służby i osiadł na roli. 10 czerwca[4] 1860 pojął za żonę Henrykę Mier, w 1860 urodził im się syn Jerzy[5], a w 1862 córka Maria Magdalena.

Powstanie stycznioweEdytuj

W lutym 1863 r. wstąpił do oddziałów Mariana Langiewicza, do formowanego przez Fr. de Rochebrune’a pułku żuawów. Jako oficer austriacki otrzymał dowództwo 2 kompanii w randze kapitana. Odbył całą kampanię pod dowództwem Langiewicza i był ranny w Bitwie pod Grochowiskami 18 marca 1863.

Po przekroczeniu granicy austriackiej Galicji Komorowski otrzymał od rządu narodowego rozkaz sformowania nowego 800 osobowego oddziału, z którym jako pułkownik miał powrócić około 15 maja 1863 na teren Królestwa kongresowego z rejonu Krakowa. Z nieznanych przyczyn[6] dobrze znane są dopiero późniejsze, kilkumiesięczne działania zmierzające do sformowania oddziału prowadzone w okolicach Lwowa. Oddział wedle uchwały na naradzie w Krakowie w końcu września 1863 miał zostać użyty w wielostronnym[7] uderzeniu na województwo lubelskie dla wyparcia zeń nieprzyjaciela i stworzenia bazy powstańczej. Oddziały IV, VI i VII (ten ostatni stworzony przez Komorowskiego) miały wkroczyć na Wołyń i cofnąć się na Lubelszczyznę[8]. Jednakże plan zawiódł z powodu braku zgrania w czasie działań poszczególnych jednostek oraz demoralizacji w siłach M. Heydenreicha na skutek waśni i niesubordynacji podwładnych (sprawa R. Sienkiewicza i F. de Rochebrune’a). Nie potrafiąc opanować sytuacji M. Heydenreich przekazał dowodzenie również oddziałami IV i VI Wojciechowi Komorowskiemu z poleceniem wkroczenia na Wołyń. 1 listopada 1863 Komorowski z kilkuset[9] osobowym oddziałem starł się z oddziałem rosyjskim[10] i opanował opuszczony Poryck. 2 listopada powstańcy zostali okrążeni przez Rosjan, ale przedarli się blisko granicy z austriacką Galicją z zamiarem podążenia następnie na Lubelszczyznę. Tuż nad granicą doszło do ponownego starcia z oddziałami Rosyjskimi, jednak oddział zdołał przejść granicę powstrzymując Rosjan od wkroczenia do Galicji[11]. Ceną była kapitulacja części oddziału przed wojskami austriackimi i rozproszenie pozostałych.

Komorowski zebrał część powstańców biorących udział w wyprawie na Poryck, sformował w oddział kawalerii i poprowadził do Kongresówki, jednak ten oddział został rozbity 17 stycznia 1864 pod Starą Wsią. Wojciech Komorowski był bardzo ceniony przez swych żołnierzy, m.in. otrzymał od nich złoty pierścień z napisem: „VII oddział swemu wodzowi”. Współcześni cenili jego męstwo i zdolności taktyczne.

Dalsze lataEdytuj

Po zakończeniu walk Wojciechowi Komorowskiemu udało się wrócić do gospodarowania na roli i życia rodzinnego. W roku 1867 został członkiem krośnieńskiej Rady Powiatowej. Zmarł we Lwowie 20 stycznia 1879.

PrzypisyEdytuj

  1. Drugie i trzecie imię za Genealogia potomków Sejmu Wielkiego p. Marka J. Minakowskiego
  2. Drugie i trzecie imię za Genealogia potomków Sejmu Wielkiego p. Marka J. Minakowskiego
  3. Informacja o pierworodnym, zmarłym w dzieciństwie synu oraz daty śmierci trojga z dzieci za Genealogia potomków Sejmu Wielkiego p. Marka J. Minakowskiego
  4. Data dzienna ślubu za Genealogia potomków Sejmu Wielkiego p. Marka J. Minakowskiego
  5. Informacja o pierworodnym, zmarłym w dzieciństwie synu za Genealogia potomków Sejmu Wielkiego p. Marka J. Minakowskiego
  6. F. Ziemiałkowski (w Pamiętniki, Kraków, 1904, część 1 str. 28, tam też w części 3, str. 164 i 170) podaje, że Wojciech Komorowski miał brać z oddziałem udział w wyprawie Radziwiłłowskiej, ale oddział po zetknięciu z nieprzyjacielem uległ rozproszeniu tuż nad granicą. Wersja ta nie jest jednak potwierdzana przez innych autorów
  7. W operacji miały także wziąć udział jednostki J. Hauke-Bosaka, A. Waligórskiego i M. Heydenreicha (oddziały IV-VII)
  8. . Oddział V zaś miał wkroczyć w lubelskie z Galicji. Celem planu było unikniecie koncentracji wojsk rosyjskich w Lubelszczyźnie na granicy z Galicją
  9. 700-900 zależnie od szacunków autorów.
  10. Wyprawa na Poryck, Gazeta Narodowa wydawana w Poznaniu, rocznik 1878, nr 162, 164 i 165.   Wyprawa na Poryck na Wikiźródłach
  11. Wyprawa na Poryck, Gazeta Narodowa wydawana w Poznaniu, rocznik 1878, nr 165.   Wyprawa na Poryck na Wikiźródłach – część III.

BibliografiaEdytuj

  • Biogram pióra Eligiusza Kozłowskiego w: Emanuel Roztworowski (red. nacz.) Polski Słownik Biograficzny, tom XIII (hasła od Klobassa Zręcki do Kopernicki), wyd. Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk, druk Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, Wrocław-Warszawa-Kraków, 1967-68, str. 435-436.
  • Relacje: S. Grzegorzewski Wspomnienia osobiste z powstania 1863 r., Lwów, 1903, str. 61-62, 79-80, 150-155, 161-162, 170, 177, 189-224, 228-234. Także we wspomnieniu pośmiertnym o udziale Władysława Tarnowskiego w Wyprawie na Poryck w Przeglądzie Polskim z r. 1878, kwartał IV (październik, listopad, grudzień), strony 456-457.

Linki zewnętrzneEdytuj