Wojciech Stpiczyński

Wojciech Stpiczyński (ur. 23 kwietnia 1896[1] w Warszawie, zm. 26 sierpnia 1936 w Paryżu) – polski polityk, redaktor i publicysta okresu międzywojennego, jeden z najbardziej radykalnych zwolenników Józefa Piłsudskiego, poseł na Sejm IV kadencji, członek Polskiej Organizacji Wojskowej, porucznik piechoty Wojska Polskiego, członek loży wolnomularskiej „Prawda” w Warszawie w czasach II Rzeczypospolitej[2].

Wojciech Stpiczyński
Ilustracja
Wojciech Stpiczyński
Data i miejsce urodzenia

23 kwietnia 1896
Warszawa, Królestwo Polskie

Data i miejsce śmierci

26 sierpnia 1936
Paryż, Francja

Poseł na Sejm IV kadencji (1935–1938)
Okres

od 8 września 1935
do 26 sierpnia 1936

Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920–1941, dwukrotnie) Złoty Wawrzyn Akademicki Odznaka Honorowa Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej Komandor Orderu Korony Rumunii

Życiorys

edytuj
 
Nagrobek Wojciecha Stpiczyńskiego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie

Był synem Edmunda, urzędnika kolejowego, w okresie II RP pracownika Ministerstwa Komunikacji, i Stanisławy ze Skoworońskich[2]. Ukończył Gimnazjum Mariana Rychłowskiego w Warszawie (1913)[3], w którym należał do drużyny skautowej im. Romualda Traugutta kierowanej przez Stefana Pomarańskiego[2] (od 1929 1 Warszawska Drużyna Harcerska im. Romualda Traugutta „Czarna Jedynka”)[4]. W młodości od 1911 był członkiem Organizacji Młodzieży Niepodległościowej „Zarzewie”, od 1915 Polskiej Organizacji Wojskowej, stanął na czele akademickiego ruchu niepodległościowego. Podczas I wojny światowej 24 lipca 1917 aresztowany przez Niemców pod zarzutem planowania zamachu na gen. Beselera, do 1918 był osadzony w Twierdzy Modlin.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w listopadzie 1918 i wybuchu wojny polsko-ukraińskiej wraz z płk. Kazimierzem Sawickim był współorganizatorem Legii Akademickiej. Brał udział w obronie Lwowa, wyróżniając się odwagą. Został ranny pod Gródkiem Jagiellońskim. W styczniu 1920 POW powołała Stpliczyńskiego do zorganizowania tzw. III powstania śląskiego (był reprezentantem polskiego rządu przy dowództwie powstania). 16 lutego 1921 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu porucznika, w piechocie, w grupie oficerów byłych Legionów Polskich[5]. W 1934 w stopniu porucznika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 zajmował 1138. lokatę na liście oficerów pospolitego ruszenia piechoty. Pozostawał wówczas w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Warszawa Miasto III. Posiadał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr I i był „przewidziany do użycia w czasie wojny”[6].

Stając się ideologiem Piłsudczyków, pod koniec 1921 założył tygodnik „Głos”, w 1923 przemianowany na „Głos Prawdy”, w 1926 przekształcony w dziennik, którego był redaktorem naczelnym do 1929. W okresie zamachu majowego z 1926 stanął po stronie Józefa Piłsudskiego, organizując wówczas kwaterę prasową i wykonując zadania zlecone. Przeprowadzał pierwsze wywiady prasowe udzielane przez Marszałka. W okresie 1931–1932 był prezesem Związku Strzeleckiego. Twórca określenia „sanacja”. Od listopada 1932 był redaktorem naczelnym „Kuriera Porannego”[7].

Po śmierci Piłsudskiego w 1935 został zatrudniony jako bliski doradca jego następcy, marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego[8]. W 1935 został wybrany posłem na Sejm IV kadencji (1935–1938).

Chorował na gruźlicę. Zmarł 26 sierpnia 1936 w Paryżu[9]. 1 września 1936 został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie[10] (kwatera A 20-prawe półkole-grób 11)[11].

Publikacje

edytuj
  • Pomorski Głos Prawdy (1927)
  • Polska, która idzie (1929)[12]
  • Głos prawdy: miraże pacyfizmu i duch epoki, groźne skrzywienia psychiki polskiej, u źródeł niedostatku, refleksy wewnętrznych zmagań w tragedji Piłsudskiego (1930)[13]
  • Młodzieży – ciebie bałamucą (1930)[14]
  • Krwawy, pracowity cud roku 1920[15]

Ordery i odznaczenia

edytuj

Przypisy

edytuj
  1. Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 259, 831, tu podano, że urodził się w 1893 roku.
  2. a b c Jacek Pietrzak, Wojciech Wacław Stpiczyński, [w:] Internetowy Polski Słownik Biograficzny, t. XLIV, Instytut Historii PAN / Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny, 2006–2007 [dostęp 2024-04-15].
  3. Wojciech Rylski: Absolwenci Reytana 1913. wne.uw.edu.pl. [dostęp 2021-03-12].
  4. Szczep 1 WDH „Czarna Jedynka”. Historia. czarnajedynka.pl. [dostęp 2024-04-15].)
  5. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 26 lutego 1921 roku, s. 316.
  6. Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 259, 831.
  7. Jacek Pietrzak: Radykalny Piłsudczyk. Warszawa: 2001, s. 165. ISBN 83-86951-88-5.
  8. Andrzej Garlicki: Orzeł Biały na osłodę, „Polityka”
  9. Zgon ś.p. redaktora Wojciecha Stpiczyńskiego. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 195 z 27 sierpnia 1936. 
  10. Pogrzeb ś.p. red. Wojciecha Stpiczyńskiego. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 201 z 3 września 1936. 
  11. Kwatera: A 20, Rząd: prawe półkole, Grób: 11. cmentarzekomunalne.com.pl. [dostęp 2021-03-12].
  12. Wojciech Stpiczyński, Polska, która idzie [online], polona.pl [dostęp 2020-04-15].
  13. Wojciech Stpiczyński, Głos prawdy [online], polona.pl [dostęp 2020-04-15].
  14. Wojciech Stpiczyński, Młodzieży – ciebie bałamucą [online], polona.pl [dostęp 2020-04-15].
  15. Wojciech Stpiczyński, Krwawy, pracowity cud 1920 roku [online], polona.pl [dostęp 2020-04-15].
  16. M.P. z 1936 r. nr 201, poz. 365 „za zasługi położone w walce o Niepodległość oraz w pracy dla Państwa”.
  17. M.P. z 1931 r. nr 296, poz. 391 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.
  18. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 43 z 27 grudnia 1921 roku, s. 1755.
  19. M.P. z 1935 r. nr 257, poz. 305 „za wybitną twórczość krytyczno-literacką, naukową i publicystyczną w dziedzinie literatury pięknej”.
  20. Piętnastolecie L. O. P. P.. Warszawa: Wydawnictwo Zarządu Głównego Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej, 1938, s. 288.
  21. Stanisław Łoza (red.), Czy wiesz kto to jest?, Warszawa: Wydaw. Głównej Księgarni Wojskowej, 1938, s. 701–702.

Bibliografia

edytuj

Linki zewnętrzne

edytuj