Otwórz menu główne

Województwo brzeskie, później brzeskokujawskiejednostka terytorialna Korony Królestwa Polskiego, później Rzeczypospolitej Obojga Narodów, tworząca prowincję wielkopolską. Istniało od XIV wieku do 1793 r., obejmowało powierzchnię 3000 km²[potrzebny przypis], posiadało 5 powiatów. Siedzibą wojewody był Brześć Kujawski, a sejmiki ziemskie odbywały się w Radziejowie.

Województwo brzeskokujawskie
Palatinatus Brestensis
województwo
XIV wiek – 1793
Herb
Herb województwa brzeskokujawskiego
Państwo  I Rzeczpospolita
Prowincja wielkopolska
Data powstania XIV wiek
Siedziba wojewody Brześć Kujawski
Wojewoda zobacz: wojewodowie brzeskokujawscy
Siedziba sejmiku Radziejów
Popis pod Brześciem[1]
Powierzchnia 3000 km²
Populacja (1790 [2])
• liczba ludności

48 076
Podział administracyjny
Liczba powiatów 5
Liczba reprezentantów
Liczba senatorów 3
Położenie na mapie Rzeczypospolitej
RON województwo brzeskokujawskie map.svg
Portal Portal Polska

Województwo brzeskie utworzono w XIV w. Po unii lubelskiej dla odróżnienia od brzeskolitewskiego nazwane brzeskokujawskim.

Spis treści

TerytoriumEdytuj

Było to jedno z najmniejszych województw I Rzeczypospolitej – liczyło tylko 60 mil², ale jednocześnie najgęściej zaludnione.

Obecnie obszar ten wchodzi w skład woj. kujawsko-pomorskiego[a].

AdministracjaEdytuj

Senatorów większych posiadało województwo 3, którymi byli: biskup kujawski oraz wojewoda i kasztelan brzeskokujawscy; mniejszych senatorów także 3, to jest kasztelanów: kruszwickiego, kowalskiego i konarskokujawskiego.

Sejmiki odbywały się wspólnie dla województw inowrocławskiego i brzeskokujawskiego w Radziejowie. Województwo przestało istnieć po II rozbiorze Polski.

Osobny artykuł: wojewodowie brzeskokujawscy.
Powiaty województwa brzeskokujawskiego wg Adolfa Pawińskiego[3]
Powiat Powierzchnia w mil² Powierzchnia w km²
powiat brzeskokujawski (brzeski) 19,57 1077,94
powiat kowalski 11,32 623,56
powiat kruszwicki (kruświcki) 6,26 345,05
powiat przedecki 9,03 498,59
powiat radziejowski 13,30 732,83
Razem (województwo) Σ 59,48 3276,97

SymbolikaEdytuj

Herb był taki sam jak województwa inowrocławskiego, to jest pół orła czarnego i pół lwa czarnego, grzbietami do siebie obróconych i zwieńczonych jedną koroną na polu złotym. Mundurem posłów sejmowych był kontusz karmazynowy, a wyłogi i żupan granatowe, poza sejmem zaś odwrotnie: kontusz granatowy, a wyłogi i żupan karmazynowe.

UwagiEdytuj

  1. Miasta i gminy Sompolno i Przedecz oraz gmina Wierzbinek znajdują się obecnie w woj. wielkopolskim

PrzypisyEdytuj

  1. Antoni Sozański, Wykład politycznej geografii, rządu i administracyi dawnej Polski przy końcu istnienia całego państwa (1648-1772), Kraków 1889, s. 8.
  2. Tabela: Summaryusz Generalny wszelkich dochodów Rzeczypospolitey tak w Koronie iako i w Litwie z kalkulacyą mil kwadratowych, tak со do dymów, podatków, iako i ludzi, w: Dziennik rządowo-ekonomiczno handlowy. Zaymuiący różne Wiadomości, Rządowe, Handlowe, Ekonomiczne, Fabryczne, Kontraktowe na Dobra, Summy, i Produkta. Zajmujący 3 miesiące kwiecień may czerwiec 1790. R.5. T. II. Warszawa 1790.
  3. Adolf Pawiński: Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. 1: Wielkopolska. Warszawa: Gebethner i Wolff, 1883, s. 50.

BibliografiaEdytuj