Otwórz menu główne

Wojna litewsko-moskiewska (1492–1494)

(Przekierowano z Wojna litewsko-moskiewska 1492-1494)
Ten artykuł dotyczy wojny z lat 1492-1494. Zobacz też: inne wojny litewsko-moskiewskie.

Wojna litewsko-moskiewska 1492–1494 – stoczona w latach 1492-1494 pomiędzy Wielkim Księstwem Litewskim i Wielkim Księstwem Moskiewskim.

Wojna polsko-rosyjska
wojny moskiewskie
Wojna litewsko-moskiewska (1492–1494)
Czas 1492-1494
Miejsce Księstwa Wierchowskie
Wynik zwycięstwo wojsk moskiewskich
Strony konfliktu
Wielkie Księstwo Litewskie Wielkie Księstwo Moskiewskie
Dowódcy
Kazimierz IV Jagiellończyk
Aleksander Jagiellończyk
Iwan III Srogi
brak współrzędnych

Spis treści

GenezaEdytuj

Główną przyczyną wybuchu wojny było dążenie wielkiego księcia moskiewskiego Iwana III Srogiego do oderwania od Litwy Księstw Wierchowskich, położonych w dorzeczu górnej Oki. Wobec osłabienia kontroli litewskiej nad tym terytorium miejscowi książęta rozpoczęli w 1487 stopniowe przechodzenie na stronę Moskwy (tzw. otjezdy).

WybuchEdytuj

Wykorzystując śmierć króla Kazimierza IV Jagiellończyka w czerwcu 1492, na ziemie litewskie uderzyła armia moskiewska, która zdobyła Lubuck i Mceńsk, uprowadzając tamtejszą ludność. Następna wyprawa przeprowadzona jesienią zdobyła Chlepień, Rohaczew, zagroziła Wiaźmie. W tym czasie kniaziowie Sierpiejska i Mezecka przeszli na stronę Moskwy, poddając swoje księstwa.

WojnaEdytuj

Zimą 1492 wojska litewskie pod wodzą namiestnika smoleńskiego Jerzego Hlebowicza przeszły do kontrofensywy, napadły na kniaziów uznających zwierzchnictwo Moskwy i spustoszyły ich dobra, odbijając Sierpiejsk i Mezeck. Jednak już w styczniu 1493 zmuszone zostały do opuszczenia tych miast, zagrożone nową wyprawą moskiewską, która zdobyła Wiaźmę i zagroziła nawet Smoleńskowi.

RokowaniaEdytuj

Strona litewska rozpoczęła pertraktacje dyplomatyczne już jesienią 1492, wysyłając poselstwo Stanisława Hlebowicza. W styczniu do Wilna przybyło poselstwo moskiewskie, które po raz pierwszy użyło tytułu gosudara wsieja Rusi.[1] Wobec braku wsparcia ze strony swojego brata Jana Olbrachta, wielki książę litewski Aleksander Jagiellończyk zmuszony był podpisać w 1494 pokój wieczysty z państwem moskiewskim.

Pokój wieczystyEdytuj

Podpisany 5 lutego 1494 w Moskwie pomiędzy Wielkim Księstwem Litewskim i Wielkim Księstwem Moskiewskim przez posłów litewskich Stanisława Janowicza Kieżgajłę i Piotra Janowicza Montygerdowicza.

Postanowienia:

Potwierdzeniem tego traktatu był ślub per procura zawarty następnego dnia pomiędzy Aleksandrem Jagiellończykiem i Heleną Moskiewską, córką Iwana III.

PrzypisyEdytuj

  1. To jest pana całej Rusi, co było uznane za uzurpację, gdyż większość ziem z czasów dawnej Rusi Kijowskiej znajdowała się w składzie państwa litewskiego.
  2. Łowmiański Henryk, Polityka Jagiellonów, Poznań 1999, s. 404