Wojskowa Składnica Tranzytowa (Westerplatte)

Wojskowa Składnica Tranzytowaeksklawa Rzeczypospolitej Polskiej na półwyspie Westerplatte w latach 1926-1939, od południowego wschodu granicząca z Wolnym Miastem Gdańskiem, mieściła się tam polska składnica amunicyjna z oddziałem wartowniczym, we wrześniu 1939 roku miejsce obrony polskiej przed wojskami niemieckimi.

Brama wjazdowa do Wojskowej Składnicy Tranzytowej
Wejście do Gdańskiego portu, po lewej półwysep Westerplatte i mur otaczający WST, po prawej Nowy Port, ok. 1937
Schemat obrony WST
Rekonstrukcja bramy kolejowej

HistoriaEdytuj

Decyzją Rady Ligi Narodów z 1924 roku od roku 1926 półwysep Westerplatte został przekazany Polsce na bazę przeładunku broni i amunicji. 18 stycznia 1926 roku o godzinie 14.00 na trałowcu ORP „Mewa” przybył oddział pod dowództwem por. Stefana Koniecznego[1]. Oddział w składzie dwóch oficerów, czterech podoficerów i 16 szeregowców wystawiony został przez 4 Dywizję Piechoty. Dwa dni później rozpoczął pełnienie służby wartowniczej.

 
Kapitulacja załogi Westerplatte
 
Wciągnięcie flagi wojennej III Rzeszy nad gruzami placówki Westerplatte
 
Ruiny budynku koszar
 
Ruiny budynku koszar
 
Ruiny wartowni nr 3
 
Fundamenty jednego z budynków WST, odsłonięte podczas wykopalisk archeologicznych w 2007 r.
 
Westerplatte - nadbrzeżny fort z 1911 r.

Zabezpieczeniem magazynów, jak i całego terenu Wojskowej Składnicy Tranzytowej, zajmował się 88-osobowy oddział polskich żołnierzy. Jego skład osobowy zmieniany był co pół roku. W celu lepszego zabezpieczenia terenu składnicy, w latach 1933 i 1934 zbudowano cztery żelbetowe wartownie, a w dwa lata później budynek koszar będący jednocześnie siedzibą dowództwa składnicy. Latem 1939 r. wobec wzrostu napięcia w stosunkach niemiecko-polskich załoga placówki wzmocniona została do około 210 żołnierzy i rezerwistów spośród pracowników cywilnych.

Komendantem składnicy od 1938 roku był major Henryk Sucharski, a dowódcą załogi wartowniczej – kapitan Franciszek Dąbrowski. Na uzbrojenie placówki składały się karabiny Mausera, około 40 ciężkich i ręcznych karabinów maszynowych, dwa działka przeciwpancerne kalibru 37 mm, armata polowa wz. 1902/26 kalibru 75 mm oraz cztery moździerze kalibru 81 mm. Komendant składnicy podlegał szefowi Wydziału Wojskowego Komisariatu Generalnego RP w Wolnym Mieście Gdańsku.

1 września 1939 roku o godz. 4.48[potrzebny przypis], salwa 280-milimetrowych dział przybyłego do Gdańska z rzekomo pokojową wizytą niemieckiego pancernikaSchleswig-Holstein” rozpoczęła szturm piechoty na polską placówkę na Westerplatte. Przez siedem dni załoga odpierała liczne ataki od strony nasady półwyspu, bombardowana z powietrza i ostrzeliwana przez niemieckie działa i moździerze. 7 września wobec zdecydowanej przewagi nieprzyjaciela i wyczerpania załogi major Henryk Sucharski podjął decyzję o kapitulacji. W czasie tych walk poległo co najmniej piętnastu polskich żołnierzy, wielu było rannych. Straty niemieckie do dziś są nieznane.

Po kapitulacji polscy żołnierze trafili do niemieckich obozów jenieckich, gdzie przebywali do 1945 roku.

Stan liczebny załogiEdytuj

1 września 1939 r. załoga WST liczyła 205 żołnierzy, w tym:

  • 5 oficerów
  • 3 chorążych
  • 1 zbrojmistrz
  • 7 urzędników cywilnych
  • 18 pracowników kontraktowych
  • 14 podoficerów zawodowych
  • 27 podoficerów służby zasadniczej
  • 7 podoficerów nadterminowych
  • 2 matów zawodowych
  • 1 mat nadterminowy
  • 17 starszych legionistów i strzelców
  • 102 legionistów i strzelców
  • 1 zawiadowca stacji handlowej PKP Westerplatte
Komendanci składnicy
Dowódcy oddziału wartowniczego[5]

Uzbrojenie WesterplatteEdytuj

W chwili wybuchu walk na uzbrojenie załogi składały się następujące ilości broni:

W chwili kapitulacji pozostało tylko ok. 10 000 naboi do karabinów maszynowych i karabinów.

UpamiętnienieEdytuj

W 1989 został wybity medal z podobizną Henryka Sucharskiego o treści Wojskowa Składnica Tranzytowa na Westerplatte, wydany przez Mennicę Państwową, a zaprojektowany przez Andrzeja Nowakowskiego[11].

Od 1 września 2016 na Westerplatte, obok reliktów Placówki "Wał", rokrocznie realizowane są pomorskie edycje Koncertu Niepodległości[12], cyklicznego spektaklu słowno-muzycznego, który od 2009 roku odbywa się w Muzeum Powstania Warszawskiego.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Artur Jendrzejewski: Powstanie Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte i udział polskiego wywiadu wojskowego w sporze polsko-gdańskim. Konflikty.pl, 2014-02-26. [dostęp 2014-02-27].
  2. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 28 stycznia 1931 roku, s. 24.
  3. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 22 grudnia 1934 roku, s. 266.
  4. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 22 grudnia 1934 roku, s. 258.
  5. Witkowski 1977 ↓, s. 35.
  6. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 listopada 1928 roku, s. 337.
  7. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 listopada 1928 roku, s. 356.
  8. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 21 stycznia 1930 roku, s. 14, z dniem 1 lutego 1930 roku został powołany na XV Kurs unitarny w Doświadczalnym Centrum Wyszkolenia w Rembertowie.
  9. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 26 marca 1931 roku, s. 102, został przeniesiony z Wydziału Wojskowego Gen. Kom. RP w Gdańsku do 37 pp na stanowisko obwodowego komendanta pw.
  10. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 26 marca 1931 roku, s. 100.
  11. Andrzej Romaniak: Medale, medaliony, plakiety. Katalog zbiorów. Sanok: Muzeum Historyczne w Sanoku, 2005, s. 101. ISBN 83-919305-8-0.
  12. Koncerty, Koncert Niepodległości [dostęp 2019-08-18] (pol.).

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj