Otwórz menu główne

Wolgast (hist. Wołogoszcz) – miasto w Niemczech, w kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie, w powiecie Vorpommern-Greifswald, nad cieśniną Piana, na historycznym Pomorzu Zachodnim, siedziba Związku Gmin Am Peenestrom (Amt Am Peenestrom). Zwane jest „bramą na wyspę Uznam” – dwa miejskie mosty łączą Uznam ze stałym lądem; na wyspie leży również dzielnica Mahlzow. Na koniec grudnia 2009 roku miasto liczyło 12 394 mieszkańców.

Wolgast
Ilustracja
Ratusz w Wolgast
Herb
Herb
Państwo  Niemcy
Kraj związkowy Meklemburgia-Pomorze Przednie
Powierzchnia 61,52 km²
Populacja (31.12.2013)
• liczba ludności
• gęstość

12 355
201 os./km²
Nr kierunkowy 03836
Kod pocztowy 17438
Tablice rejestracyjne OVP
Plan Wolgast
Położenie na mapie Meklemburgii-Pomorza Przedniego
Mapa lokalizacyjna Meklemburgii-Pomorza Przedniego
Wolgast
Wolgast
Położenie na mapie Niemiec
Mapa lokalizacyjna Niemiec
Wolgast
Wolgast
Ziemia54°03′11″N 13°46′31″E/54,053056 13,775278
Strona internetowa
Portal Portal Niemcy

Przez wiele lat stolica dzielnicy wołogoskiej w Księstwie Pomorskim.

W Wolgast znajduje się stocznia Peene-Werft.

ToponimiaEdytuj

W dokumentach średniowiecznych nazwa miasta została zapisana w formie Wologost (1140), Wolgust (1229), Wolgast (1250). Wywodzi się z języka połabskiego, od imienia Woligost[1]. W języku polskim rekonstruowana jest w formie Wołogoszcz[2], ew. Ołogoszcz[3]. W Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego w XIX w. miasto opisano pod nazwą Wołgoszcz.

HistoriaEdytuj

 
Panorama miasta na Wielkiej Mapie Księstwa Pomorskiego, XVII w.

Miejscowość została założona przez Słowian połabskich. Początki grodu sięgają X-XI w. W pierwszej poł. XII w. weszła w skład Pomorza Zachodniego stając się siedzibą kasztelanii. Obok grodu istniał targ wspomniany w 1128 roku. Gród był ważnym punktem strategicznym podczas walk duńsko-słowiańskich w 2 poł. XII w. W 1162 Wołogoszcz tymczasowo znalazła się pod zwierzchnictwem duńskim, a na dłużej w 1185, pozostając duńskim lennem do połowy XIII w.

W 1282 lokowana na prawie lubeckim. W roku 1296 po podziale księstwa (zachodnio)pomorskiego na księstwo szczecińskie i księstwo wołogoskie, stała się stolicą tego drugiego. Pomiędzy 1478 a 1532 ponownie w granicach zjednoczonego Księstwa Pomorskiego ze stolicą w Szczecinie, po czym ponownie, do 1625, stolica księstwa wołogoskiego. W okresach stołecznych rezydencja książąt wołogoskich mieściła się na zamku książęcym, obecnie nieistniejącym, a średniowieczny kościół św. Piotra stał się jednym z głównych miejsc spoczynku pomorskich książąt. Miasto było również członkiem Ligi Hanzeatyckiej.

 
Plac Ratuszowy ok. 1900 r.

W czasie wojny trzydziestoletniej w 1628 stoczona tu została duńsko-austriacka bitwa pod Wołogoszczą, a 26 czerwca 1630 w pobliskim Peenemünde wylądowały wojska króla szwedzkiego Gustawa Adolfa rozpoczynając szwedzką okupację – po zakończeniu wojny pokojem westfalskim w 1648 miasto weszło w skład szwedzkiej prowincji Pomorze Przednie. Na mocy postanowień kongresu wiedeńskiego w 1815 miasto przeszło w ręce pruskie, od 1871 w granicach Niemiec. W 1849 rozebrano pozostałości zamku książęcego[4]. W 1910 zbudowano kościół katolicki pw. Najświętszego Serca Jezusa na potrzeby pracujących tu Polaków[5].

W latach 1949–1990 miasto należało do NRD.

W 2006 doszczętnie spłonął zabytkowy spichlerz z XIX w.[6]

1 stycznia 2012 do miasta włączono gminy Buddenhagen oraz Hohendorf, które stały się automatycznie jego dzielnicami.

ZabytkiEdytuj

  • Kościół św. Piotra – gotycki kościół z XIII-XV w., jedno z głównych miejsc spoczynku książąt zachodniopomorskich z dynastii Gryfitów. W 1489 w została tu pochowana Małgorzata, pierwsza małżonka Bogusława X. W kościele zachowane sarkofagi książąt pomorskich ich żon oraz dzieci: Filipa I (1515-60) jego żony Marii Saskiej (zm. 1583), ich córki Amelii pomorskiej (1547-80), Ernesta Ludwika (1545-92), jego żony Zofi Jadwigi (1561-1631), ich córki Jadwigi Marii (1579-1606), Filipa Juliusza (1584-1625). W kościele spoczęli także inni książęta pomorscy Warcisław IX (1400-57) i prawdopodobnie Warcisław VIII (1373-1415)[7].
  • Mury miejskie
  • Plac Ratuszowy (Rathausplatz)
    • Ratusz, barokowy z l. 1720-1724
    • Muzeum historyczne (Stadtgeschichtliches Museum) w dawnym spichlerzu z XVII w.
    • gmach banku z dwudziestolecia międzywojennego
  • Nowy Ratusz z XVIII w.
  • Kościół Najświętszego Serca Jezusa – neogotycki kościół katolicki, wzniesiony w 1910 na potrzeby Polaków[5]
  • Stary Cmentarz z gotycką kaplicą św. Gertrudy
  • Spichlerze i młyny
  • Domy i kamienice
  • Gmach poczty z l. 1884-1885
  • Kaplica św. Jerzego, gotycka
  • Dworzec kolejowy z XIX w.

Urodzeni w mieścieEdytuj

W mieście na świat przyszli liczni przedstawiciele pomorskiej dynastii Gryfitów:

  • Barnim X Młodszy – książę darłowski (1569-1600), bytowski (1573-1600) i szczeciński (1600-1603)
  • Bogusław XIII – książę wołogoski (1560-1569), bardowsko-nowopolski (1569-1605), szczeciński (1603-1606) i darłowsko-bytowski (1605-1606)
  • Ernest Ludwik – książę wołogoski (1569-1592)
  • Filip Juliusz – książę wołogoski (1592-1625) i bardowsko-nowopolski (1605-1625)
  • Jan Fryderyk – książę wołogoski (1560-1569) i szczeciński (1569-1600), biskup kamieński (1557-1574)
  • Kazimierz VII – książę darłowsko-bytowski (1600-1605) i szczeciński (1603), biskup kamieński (1574-1602)
  • Amelia pomorska – księżniczka pomorska
  • Anna pomorska – księżniczka wołogoska i księżna meklemburska
  • Jadwiga Maria pomorska – księżniczka wołogoska

Ponadto w 1777 urodził się tu niemiecki malarz epoki romantyzmu Philipp Otto Runge.

WspółpracaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Dieter Berger, Geographische Namen in Deutschland, Dudenverlag, Mennheim 1993, s. 280.
  2. Kazimierz Ślaski, Pomorze Zachodnie. Nasza ziemia ojczysta, Poznań 1960, s. 110.
  3. ks. Stanisław Kozierowski: Atlas nazw geograficznych Słowiańszczyzny Zachodniej. T. Zeszyt IIA. Poznań: 1937.
  4. Petra Dubilski, Die Ostseeküste: Mecklenburg-Vorpommern, DuMont, 2003, s. 173, ​ISBN 3-7701-5926-8​.
  5. a b Herz Jesu Kirche (kath.), kirche-wolgast.de [dostęp 2019-02-23] (niem.).
  6. Zum Verlust Wolgaster Wahrzeichen, usedom-exclusiv.de [dostęp 2019-02-23].
  7. Kazimierz Kozłowski, Jerzy Podralski: Gryfici Książęta Pomorza Zachodniego. Szczecin: 1985.
  8. Partnerstwa.

Linki zewnętrzneEdytuj