Wrzesień (film)

Wrzesień (ang. September) – amerykański dramat psychologiczny[2] w reżyserii Woody’ego Allena z 1987[1].

Wrzesień
September[1]
Ilustracja
Kaufman Astoria Studios gdzie kręcono sceny do Września
Gatunek

dramat psychologiczny[2]

Rok produkcji

1986-1987[3]

Data premiery

18 grudnia 1987 (Stany Zjednoczone)
9 marca 1988 (Francja)[4]

Kraj produkcji

Stany Zjednoczone[5]

Język

angielski
francuski[5]

Czas trwania

82 minut[5]

Reżyseria

Woody Allen[1]

Scenariusz

Woody Allen[1]

Główne role

Denholm Elliott
Mia Farrow
Elaine Stritch[1]

Zdjęcia

Carlo Di Palma[1]

Scenografia

Santo Loquasto[1]

Kostiumy

Jeffrey Kurland[1]

Montaż

Susan E. Morse[1]

Produkcja

Robert Greenhut
Jack Rollins
Charles H. Joffe[1]

Wytwórnia

Orion Pictures

Dystrybucja

Orion Pictures

Budżet

10 000 000 USD[3]

Przychody brutto

486 434 USD[3]

Poprzednik

Złote czasy radia

Kontynuacja

Inna kobieta

Posiada on kameralny charakter[6] i wzorowany jest na dramatach Antona Czechowa[7][8][9]. Stig Björkman porównał go, ze względu na „wyraźnie zarysowaną postać matki”, do Jesiennej sonaty Ingmara Bergmana[10]. Tytuł filmu pochodzi od pory roku, w której rozgrywa się akcja; jest on również metaforą „jesieni życia”.

Film nie spotkał się z uznaniem w Stanach Zjednoczonych[11], czego sam Allen się spodziewał[12] („Zdawałem sobie sprawę, że nie jest to danie dla wszystkich”[13].). Reżyser uznał ten film, wraz z Seksem nocy letniej, za swoje „dwie największe katastrofy finansowe”[14]. Z kolei w Paryżu Wrzesień wyświetlany był w kinach przez 3 miesiące[7]. Dochód filmu wyniósł 486 434 USD, z czego 85 731 USD przyniósł weekend otwarcia (15 seansów) przy budżecie szacowanym na ok. 10 mln USD (został on przekroczony o 20% w stosunku do pierwotnych planów[9])[3].

HistoriaEdytuj

Wybrana obsada aktorska
 
Mia Farrow w 1980
 
Jack Warden w latach 50. XX wieku
 
Diane Wiest w 1990

Pomysł na stworzenie filmu powstał podczas odwiedzin Allena w położonym na wsi domu Mii Farrow. Dom ten posłużył za wzór dla scenografii, gdyż Allen skończył pisać scenariusz pod koniec lata, kiedy nie było już możliwości kręcenia scen w tym budynku[2]. Zdaniem reżysera przedstawiony w filmie dom jest równoważnym bohaterem[15], a jego znaczenie porównuje do znaczenia domu z filmu Wnętrza[16]. Postać Lane podobna jest również do postaci Joey granej przez Mary Beth Hurt[17].

Allen stworzył dwie wersje filmu, które różniły się obsadą aktorską[6][9]. Zdjęcia do pierwszej z nich (która zdaniem reżysera zaginęła[16]) trwały przez 10 tygodni, od października do grudnia 1986; drugiej zaś (już po montażu pierwszej[6]) od stycznia do czerwca 1987[3]. Trudności przyniosło reżyserowi obsadzenie roli Howarda, którą ostatecznie zagrał Denholm Elliott (wcześniej był to Charles Durning[6], zastąpiony później przez Christophera Walkena oraz Sama Sheparda[13])[6]. Pierwotnie Elliott miał wystąpić w roli kochanka Diane[18]. Sam Allen stwierdził:

Można by zaryzykować tezę, że amerykański przemysł filmowy produkuje pewien określony typ facetów: głównie rewolwerowców i twardzieli. Tymczasem w Anglii możesz znaleźć prawdziwych ludzi – zwyczajnych, normalnych mężczyzn, w dodatku bardzo wrażliwych. Dlatego wielokrotnie powierzałem role aktorom angielskim – w Stanach nie mogłem znaleźć nikogo, kto potrafiłby sprostać moim wymaganiom. (...) trudno byłoby mi znaleźć podobnego aktora amerykańskiego[19].

Zagranie roli pani Manson reżyser proponował Geny Rowlands, która odmówiła. Allen obsadził ją w swoim następnym filmie Inna kobieta[20]. Rolę Diany pierwotnie grała matka Farrow, Maureen O’Sullivan[6].

W filmie wykorzystano fragment wiersza Emily Dickinson pt. Because I could not stop for Death, który recytował Walken:

Nie mogłam stanąć i czekać na śmierć
Ona sama mnie podwiozła – uprzejma.

Scena ta została później wycięta, jednak sam wiersz pojawił się w filmie Zbrodnie i wykroczenia, gdzie zaczyna recytować go Cliff (grany przez Allena[21]), kończy zaś Lester (grany przez Alana Aldę[21])[22].

Film kręcony był w studiu Kaufman Astoria Studios, zlokalizowanym w nowojorskiej dzielnicy Queens[23].

ObsadaEdytuj

Opracowano na podstawie materiału źródłowego[1].

MuzykaEdytuj

W filmie wykorzystano następujące utwory: (I’d Like to Get You on a) Slow Boat to China, Out of Nowhere, Just One More Chance, My Ideal, What’ll I Do, I’m Confessin, Moonglow, When Day Is Done oraz Night and Day[1].

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj