Otwórz menu główne

Wyśmierzyce

miasto w województwie mazowieckim
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Wyśmierzycemiasto w województwie mazowieckim, w powiecie białobrzeskim, położone w Dolinie Białobrzeskiej. Leży na prawym brzegu Pilicy, na historycznym Mazowszu.

Wyśmierzyce
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Kościół św. Teresy z Ávili w Wyśmierzycach
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat białobrzeski
Gmina Wyśmierzyce
Prawa miejskie 1338
Burmistrz Wojciech Sępioł
Powierzchnia 16,84 km²
Populacja (2019)
• liczba ludności
• gęstość

886[1]
54,6 os./km²
Strefa numeracyjna +48 48
Kod pocztowy 26-811
Tablice rejestracyjne WBR
Położenie na mapie gminy Wyśmierzyce
Mapa lokalizacyjna gminy Wyśmierzyce
Wyśmierzyce
Wyśmierzyce
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wyśmierzyce
Wyśmierzyce
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Wyśmierzyce
Wyśmierzyce
Położenie na mapie powiatu białobrzeskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu białobrzeskiego
Wyśmierzyce
Wyśmierzyce
Ziemia51°37′30″N 20°48′48″E/51,625000 20,813333
TERC (TERYT) 1401064
SIMC 0974044
Urząd miejski
ul. Mickiewicza 75
26-811 Wyśmierzyce
Strona internetowa

Miasto jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej Wyśmierzyce oraz rzymskokatolicckiej należą do parafii św. Teresy z Ávili.

Miasto zostało założone w 1338 roku[2]. Było miastem duchownym[3].

W latach 1973–2017 (pomijając rok 1993 kiedy miastem stało się zaludniające się Borne Sulinowo) Wyśmierzyce były najmniejszym pod względem ludności miastem Polski; 31 grudnia 2014 liczyły 921 mieszkańców[4], a rok później 924 osoby[5]. Status najmniejszego miasta Polski utraciły 1 stycznia 2018, kiedy to status miasta odzyskała Wiślica w województwie świętokrzyskim z 503 mieszkańcami, wypierając Wyśmierzyce o 45%[6] (Natomiast od 1 stycznia 2019 roku najmniejszym miastem w Polsce jest Opatowiec liczący 330 mieszkańców).

Lokalny ośrodek rolniczo-usługowy. Przez miasto przebiega droga krajowa nr 48 (Tomaszów MazowieckiKock).

PołożenieEdytuj

 
Przykład starej drewnianej zabudowy

Według danych z 1 stycznia 2009 powierzchnia miasta wynosi 16,84 km²[7].

Wyszemierzyce, będące własnością duchowną, położone były w drugiej połowie XVI wieku w powiecie wareckim ziemi czerskiej województwa mazowieckiego[8]. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. radomskiego, zaś przed 1976 r. do woj. kieleckiego.

DemografiaEdytuj

  • Piramida wieku mieszkańców Wyśmierzyc w 2014 roku[9].


 


 

    Populacja miasta Wyśmierzyce na przestrzeni lat 1995–2014
    Źródło: Bank Danych Lokalnych[10]

ToponimiaEdytuj

Do końca XVII wieku nazwa brzmiała Wyszemierzyce, o czym świadczą zapiski z 1398 (Vyszemierzice) i 1576 (Wyssemierzyce). Nazwa ta pochodziła od imienia Wyszemir, nosiła ją osoba poświadczona przez źródła historyczne. Zmiana nazwy na obecną nastąpiła poprzez zanik nieakcentowanego -e-, i przejście grupy spółgłoskowej -szm'- w -śm'-[11].

HistoriaEdytuj

Osada otrzymała prawa miejskie 12 grudnia 1338, które utraciła po upadku powstania styczniowego w 1869.

W 1378 powstała parafia wyśmierzycka. W 1657 wojska siedmiogrodzkie księcia Jerzego II Rakoczego zniszczyły doszczętnie Wyśmierzyce. W 1808 ówczesny zaborca austriacki sprzedał Wyśmierzyce Józefowi Teodorowi Makomaskiemu. W 1809 zostają włączone do departamentu radomskiego Księstwa Warszawskiego. 19 grudnia 1889 urodził się tam błogosławiony ks. prof. dr hab. Franciszek Rosłaniec (obecny patron miasta). Wyśmierzyce odzyskały prawa miejskie 1 lipca 1922[12].

ZabytkiEdytuj

 
Dzwonnica przykościelna

EdukacjaEdytuj

  • Publiczna Szkoła Podstawowa
  • Publiczne przedszkole

SportEdytuj

W mieście, od 1965 roku, działa klub piłki nożnej, MKS Wyśmierzyce, grający w A klasie.

Burmistrzowie WyśmierzycEdytuj

 
Plac Wolności
  • Marek Bielewski (1990-1998) i (2014-2018)
  • Władysław Jasiński (1998-2014)
  • Wojciech Sępioł (od 2018)

Urodzeni w WyśmierzycachEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2019 r.
  2. Stanisław Pazyra, Geneza i rozwój miast mazowieckich, Warszawa 1959, s. 112.
  3. Polska XVI wieku, t. V Mazowsze, Warszawa 1895, s. 38.
  4. Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 31 XII 2014 r. (strona 77).
  5. Miasta najmniejsze pod względem liczby ludności.
  6. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2017 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta, zmiany nazwy gminy oraz siedzib władz niektórych gmin (Dz.U. z 2017 r. poz. 1427)
  7. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2009 r.. , 2009-08-20. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1505-5507. 
  8. Mazowsze w drugiej połowie XVI wieku ; Cz.1, Mapa, plany, Warszawa 1973, k. 4.
  9. http://www.polskawliczbach.pl/Wysmierzyce, w oparciu o dane GUS.
  10. Bank Danych Lokalnych Ostatnia aktualizacja: 2015-05-25.
  11. Kazimierz Rymut: Nazwy miast Polski. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1987, s. 273. ISBN 83-04-02436-5.
  12. Dz.U. z 1922 r. nr 47, poz. 412.

Linki zewnętrzneEdytuj