Wyżeł węgierski krótkowłosy

rasa psa

Wyżeł węgierski krótkowłosy – (węg. Rövidszörü Magyar Vizsla) rasa psów myśliwskich z grupy wyżłów pochodząca z Węgier, należąca do grupy 7 Federacji Kynologicznej Międzynarodowej (FCI) (Psy wskazujące),[3] grupy 1 Kanadyjskiego Klubu Kynologicznego (CKC) (Grupa sportowa), oraz grupy Sportowej Amerykańskiego Klubu Kynologicznego (AKC).[5] Wyżeł Węgierski, znany również jako Magyar Vizsla lub Wyżeł o krótkiej sierści, to psy sportowe i lojalni towarzysze. Średni rozmiar Vizsla to jedna z najbardziej atrakcyjnych cech tej rasy. Jako pies myśliwski do polowań na ptactwo i zwierzynę, Wyżeł Węgierski zajmuje ważne miejsce wśród psów sportowych – zarówno jako towarzysz domowy, jak i pies rodzinny. Zaklasyfikowana do sekcji wyżłów kontynentalnych, występuje w podsekcji psów w typie gończego.

Wyżeł węgierski krótkowłosy
Ilustracja
Wyżeł węgierski krótkowłosy
Inne nazwy

Magyar vizsla, Wyżeł węgierski gładkowłosy, Hungarian Vizsla

Kraj patronacki

Węgry

Wymiary
Wysokość

58 – 64 cm (psy),
54 – 60 cm (suki)

Masa

20 – 30 kg (psy),
18 – 25 kg (suki)

Klasyfikacja
FCI

grupa VII, sekcja 1.1,
numer wzorca 57

Wzorce rasy

Wyżeł Węgierski to wszechstronny pies myśliwski, który tradycyjnie i obecnie jest używany do polowania, wskazywania i przynoszenia, odnosząc się do naturalnej zdolności psa do śledzenia, wskazywania i przynoszenia zdobyczy, również w wodzie. Choć są pełne życia, łagodne, wyraźnie czułe i wrażliwe, są także odważne i posiadają rozwinięty instynkt ochronny.

Rasa ta powstała w wyniku krzyżowania tureckich żółtych psów myśliwskich z pointerem i wyżłem niemieckim krótkowłosym. Są to psy pojętne i łatwe do prowadzenia. Wytrzymałe i odporne na upał i suszę.

Szata i umaszczenie edytuj

 
Wyżły węgierskie krótkowłose

Wygląd

Różne rasy są często mylone z Wyżłami Węgierskimi i odwrotnie. Najczęściej mylone są z Redbone Coonhounds, Weimaraners i Rhodesian Ridgebacks. Struktura ciała Wyżła Węgierskiego jest bardzo podobna do Weimaranera i Redbone Coonhounda, chociaż Wyżeł Węgierski jest zazwyczaj smuklejszy z bardziej zdefiniowaną muskulaturą. Weimaraners i Rhodesian Ridgebacks są zazwyczaj większe niż Wyżły Węgierskie.

Ze względu na długość i strukturę włosa istnieją dwie odmiany wyżła węgierskiego, zarejestrowane pod dwoma różnymi numerami FCI:

Głowa

Sucha, szlachetna, o dobrych proporcjach.

  • Mózgoczaszka:
    • Czaszka: lekko wysklepiona o średniej szerokości z niezbyt głęboką bruzdą sięgającą od umiarkowanie rozwiniętego guza potylicznego do czoła. Łuki brwiowe umiarkowanie rozwinięte.
    • Przełom czołowo-nosowy (stop): umiarkowany.
  • Trzewioczaszka:
    • Nos: dobrze rozwinięty i szeroki, z nozdrzami tak rozwartymi jak to tylko możliwe. Kolor wierzchołka nosa harmonizuje w odcieniu z kolorem szaty.
    • Kufa: tępo zakończona, niespiczasta, z silnymi szczękami, silnie umięśniona. Grzbiet nosa prosty.
    • Fafle: ciasno przylegające, wargi nie zwisające.
    • Uzębienie: potężne szczęki z doskonałym, regularnym i kompletnym zgryzem nożycowym, górna szczęka dokładnie pokrywa się z żuchwą tworząc kwadrat, 42 zęby.
    • Policzki: silne, dobrze umięśnione.
    • Oczy: lekko owalnego kształtu, średniej wielkości, z dobrze przylegającymi powiekami. Brązowe oczy harmonizują z umaszczeniem szaty, preferowane tak ciemne jak to możliwe, o inteligentnym i żywym wyrazie.
    • Uszy: osadzone niezbyt wysoko i nieco w tyle głowy. Cienkie płaty ucha, długości 3/4 długości części mózgowej czaszki, o kształcie zaokrąglonego V; wiszą blisko policzków.

Szyja

Średniej długości, harmonizującej z wyglądem ogólnym. Kark bardzo umięśniony i lekko wygięty. Mocno przylegająca skóra na podgardlu.

Tułów

  • Kłąb: wyraźny i umięśniony.
  • Grzbiet: solidny, silny, dobrze umięśniony, napięty i prosty. Kręgi powinny być dobrze osłonięte mięśniami.
  • Lędźwie: krótkie i szerokie, proste lub lekko łukowate. Odcinek od grzbietu do lędźwi dobrze związany.
  • Zad: szeroki, dobrze umięśniony i dostatecznie długi, lekko ścięty, nachylający się nieznacznie do ogona.
  • Klatka piersiowa: głęboka i obszerna z dobrze rozwiniętym, umięśnionym i umiarkowanie łukowatym przedpiersiem; mostek zachodzący do tyłu tak mocno, jak to możliwe. Mostek i łokieć powinien być na tej samej wysokości. Żebra umiarkowanie wysklepione, ostatnie wygięte do tyłu.
  • Linia podbrzusza: elegancka, napięta, wygięta w łuk ku tyłowi, brzuch nieznacznie podkasany.

Ogon

Osadzony nieco nisko, silny u nasady, zwężający się ku końcowi, dobrze pokryty gęstą szatą. W krajach, gdzie kopiowanie jest dozwolone, ogon może być skracany do 1/4 naturalnej długości, by uniknąć wypadków w czasie polowania. Jeśli kopiowanie nie jest dozwolone, ogon sięga aż do stawu skokowego i jest sierpowato wygięty w górę. W czasie ruchu noszony poziomo

Amerykański standard rasy zaleca, aby ogon był przycięty do dwóch trzecich swojej pierwotnej długości, chociaż przycinanie ogona z powodów kosmetycznych jest przeciwne stanowisku Amerykańskiego Stowarzyszenia Weterynaryjnego, Amerykańskiego Stowarzyszenia Szpitali dla Zwierząt i Kanadyjskiego Stowarzyszenia Weterynaryjnego. Brytyjski standard rasy Kennel Club pozwala zarówno na przycięty, jak i naturalny ogon; co dostosowuje się do przepisów w Anglii i Walii oraz w Szkocji, które zakazują przycinania z powodów kosmetycznych, ale zwalniają to przycinanie u nowonarodzonych psów do pracy.

Przycięty ogon Wyżła Węgierskiego jest znacznie dłuższy niż u innych psów o tradycyjnie przycinanych ogonach, takich jak Weimaraner, Dobermann, Boxer i Australian Shepherd. Ponieważ ogon jest przycinany, gdy szczeniak ma mniej niż trzy dni, ten dłuższy przycięty ogon może skutkować pewnym zróżnicowaniem długości ogona między psami Wyżła Węgierskiego z różnych programów hodowlanych.

Wyżeł Węgierski to krótkowłosy pies myśliwski o wyjątkowym wyglądzie i portrecie. Solidny, ale raczej lekki, są to smukłe psy o zdefiniowanej muskulaturze.

Nos Wyżła Węgierskiego zawsze ma czerwonawy kolor, który łączy się z kolorem sierści. Czarny, brązowy, jasnoróżowy lub inny kolor nosa jest oznaką innej rasy. Kolor oczu i pazurków Wyżła Węgierskiego powinien również harmonizować z kolorem sierści.

Kończyny

  • Kończyny przednie: o mocnym kośćcu, silnie umięśnione. Widziane od przodu są proste i równoległe. Widziane z profilu są pionowe i dobrze ustawione pod tułowiem.
    • Barki: długie, pochyłe i płaskie; elastyczne, o silnej i suchej muskulaturze. Dobre kątowanie pomiędzy łopatką a ramieniem; łopatka dobrze związana.
    • Ramiona: tak długie jak to możliwe. Dobrze umięśnione.
    • Łokcie: przylegające do tułowia, jednakże nie wygięte ani do wewnątrz ani na zewnątrz. Dobre kątowanie pomiędzy ramieniem a przedramieniem.
    • Przedramiona: długie, proste, wystarczająco umięśnione. Stawy skokowe: silne, związane.
    • Nadgarstki: krótkie, tylko lekko pochyłe.
    • Łapy: koloru ciemnobrązowego, lekko owalne, wystarczająco wygięte, o silnych palcach i mocnych pazurach. Opuszki twarde, jędrne, ciemnoszare. Łapy paralelne w czasie ruchu i w pozycji statycznej.
  • Kończyny tylne: dobrze ukątowane o silnym kośćcu; widziane od przodu są proste i równoległe.
    • Uda: długie, dobrze umięśnione, dobre kątowanie pomiędzy miednicą a udem.
    • Stawy kolanowe: dobrze ukątowane.
    • Podudzia: długie, suche, o silnie rozwiniętej muskulaturze, długości niemal równej długości ud. Dobre kątowanie pomiędzy podudziem a śródstopiem. Stawy skokowe: silne, suche i umięśnione, dobrze opuszczone. Śródstopia: pionowe, krótkie i suche.
    • Łapy: identyczne jak w kończynach przednich.

Chody

Typowy chód to ożywiony, energiczny i lekko kryjący ziemię kłus, elegancki i o dużym zasięgu. W czasie pracy w polu porusza się niewyczerpującym galopem. Grzbiet i linia podbrzusza są ustabilizowane i pozostają w poziomie. Dobre, wysokie noszenie głowy. Kroczenie niepożądane.

Kolor i sierść

  • Skóra: ciasno przylegająca, bez fałd, dobrze wybarwiona.
  • Włos: krótki i gęsty, powinien być szorstki i twardy w dotyku. Na głowie i uszach cieńszy, bardziej aksamitny i krótki. Włos pod ogonem powinien być nieznacznie, lecz niezbyt wiele, dłuższy. Szata powinna pokrywać całe ciało, podbrzusze jest nieco bardziej odkryte. Brak podszerstka.
  • Umaszczenie: różne odcienie rudego i piaszczystego złota. Skóra nieco ciemniejsza lub w tym samym kolorze. Czerwony, brązowy lub rozjaśniony kolor niepożądany. Mała łata na klatce piersiowej lub podgardlu, o średnicy nie większej niż 5 cm i białe znaczenia na palcach nie stanowią wady. Kolor fafli i obwódek oczu odpowiada barwie nosa.

Standardowa sierść jest w odcieniach francuskiej żółci. Sierść może być również opisana jako kolor żółty, pomarańczowy, miedziano-brązowy, złocisto-rdzawy i ciemny piaskowy złoty. Jednolite, ciemne, mahoniowe czerwienie i bladożółte są uważane za wady i dyskwalifikację w konkursach. Małe obszary białego koloru na przedpiersiu, szyi lub ogonie są dopuszczalne, ale niepreferowane. Niektóre zmiany w kolorze sierści Wyżła Węgierskiego wzdłuż grzbietu (znakowane jak siodło) są typowe.

Amerykański Klub Kynologiczny (AKC) w swoich standardach rasy dla Wyżła Węgierskiego stwierdza, że sierść powinna być krótka, gładka, gęsta i przylegająca, bez wełnistej podszerstki. Wyżeł Węgierski nie nadaje się do życia na zewnątrz, ponieważ, w przeciwieństwie do większości innych ras, nie ma podszerstka. Są to psy samoczyszczące się i rzadko potrzebują kąpieli, jeśli w ogóle. Mają mało zauważalnego "psiego zapachu", który można wyczuć przez ludzi. Po kilku kąpielach w jeziorach i strumieniach nabiorą zapachu, który jest słabszą wersją zapachu "mokrego psa". Szybka kąpiel i ten zapach zniknie.

Rozmiar

Wyżeł Węgierski to pies średniej wielkości. Średnie wymiary wzrostu i wagi to:

  • Samce
    • Wysokość: 58–64 cm
    • Waga: 20–30 kg
  • Samice
    • Wysokość: 54–60 cm
    • Waga: 18–25 kg

Te wartości stanowią średnie, a poszczególne psy mogą nieco różnić się od tych parametrów. Warto zauważyć, że proporcje ciała, zwłaszcza w kontekście wysokości do wagi, nadają Wyżłowi Węgierskiemu charakterystyczny wygląd średniej budowy i smukłej sylwetki.

Wady

Wszystkie odstępstwa wzorca FCI nr 57, powinny być traktowane jako wady, powodujące odpowiednie obniżenie oceny.

  • Wady dyskwalifikujące:
  • Odchylenia w cechach rasowych.
  • Silne odchylenia od właściwości płci.
  • Nietypowa głowa.
  • Plamisty (motyli) nos.
  • Zwisające lub śliniące się wargi.
  • Podwinięte lub zwisające fafle.
  • Nadliczbowe zęby poza linią zgryzu; brak jednego lub więcej siekaczy, kła, 2-4 przedtrzonowców, 1-2 zębów trzonowych; więcej niż dwa P1; M3 są ignorowane. Niewidoczne zęby są uznawane za brakujące.
  • Rozszczepione podniebienie, zajęcza warga.
  • Jasnożółte oczy. Bardzo luźne powieki, wywinięte lub podwinięte. Distichiasis (podwójny rząd rzęs).
  • Luźne podgardle.
  • Wilcze pazury.
  • Bardzo wadliwy chód.
  • Nietypowa szata.
  • Umaszczenie ciemnobrązowe lub jasnopłowe. Partikolor, niejednolite umaszczenie. Biała łata na klatce piersiowej o średnicy większej niż 5 cm.
  • Białe łapy. - Brak pigmentacji na skórze lub faflach i obwódkach oczu.
  • Jakikolwiek typ słabości charakteru.
  • Odchylenie większe niż 2 cm powyżej górnego zakresu wzrostu określonego przez wzorzec.

UWAGA: Samce muszą mieć dwa, prawidłowo wykształcone jądra, całkowicie umieszczone w worku mosznowym.

Temperament edytuj

Wyżeł Węgierski to pies o bardzo energicznym, łagodnym usposobieniu, lojalny, opiekuńczy i bardzo uczuciowy. Szybko tworzą silne więzi z właścicielami, dziećmi, a nawet obcymi. Często określa się je jako psy "velcro" ze względu na ich lojalność i uczuciowość. Wyżeł Węgierski potrafi płakać lub skomleć, gdy czuje się zaniedbany lub niezadowolony. Niektóre osobniki będą szczekać na obcych, jeśli odczują, że naruszają przestrzeń . Niezwykła chęć utrzymywania kontaktu z przewodnikiem w czasie pracy jest jedną z jego głównych zalet, jednak ze względu na dużą emocjonalność psychiki psa nie może być źle traktowany.

Wyżeł Węgierski to doskonali pływacy. Są naturalnymi myśliwymi o doskonałej zdolności do przyswajania nauki. Nie tylko są świetnymi wskazującymi, ale także doskonałymi aportującymi. Potrafią przynosić zarówno na lądzie, jak i w wodzie, wykorzystując swoje naturalne instynkty. Jednak muszą być szkoleni delikatnie, bez surowych komend czy silnych poprawek fizycznych, ponieważ mają wrażliwy temperament i mogą łatwo ucierpieć, jeśli są zbyt surowo szkoleni. Właściciel musi jednak okazywać spokojną władzę podczas szkolenia, w przeciwnym razie pies może przejąć kontrolę nad sesją treningową.

Wyżeł Węgierski kwitnie, gdy otrzymuje uwagę, ruch i interakcję. Są inteligentnymi psami i potrzebują dużej stymulacji umysłowej, zwłaszcza gdy są młode. Jeśli zostaną same przez długi czas, mogą się znudzić i stawać się destrukcyjne. Z odpowiednią socjalizacją i szkoleniem są bardzo łagodnymi psami, które świetnie radzą sobie w obecności dzieci. Wyżeł Węgierski pragnie być jak najbliżej swojego właściciela i często zauważa się, że wyżeł węgierski upiera się, aby spać pod kołdrą w łóżku swojego właściciela.

Zdrowie edytuj

Wyżeł Węgierski, który mieszka w klimatach o zimowej pogodzie, często potrzebuje ochrony przed surowymi warunkami atmosferycznymi. Amerykański Klub Kynologiczny[22] podaje, że typowy okres życia dla Wyżła Węgierskiego wynosi od 12 do 14 lat, podczas gdy badanie przeprowadzone w 2008 roku przez Klub Wyżłów Węgierskich w Ameryce określiło średnią długość życia Wyżła Węgierskiego na 9,15 lat. Wyżeł Węgierski uważany jest za mocnego psa, ale niektóre lokalne programy hodowlane, używające niewielkiej liczby psów, doprowadziły do dziedzicznych chorób u niektórych potomstwa, w tym:

  • Dysplazja stawu biodrowego jest bardzo rzadka, ale możliwa.
  • Epilepsja u psów
  • Nowotwory (guzy komórkowe, hemangiosarcoma, chłoniak)
  • Adenitis łojotokowa

Odpowiedzialni hodowcy nie wybierają psów do hodowli, jeśli mają takie wrodzone problemy. Wyżeł Węgierski może również cierpieć na niedoczynność tarczycy, karłowatość, uporczywą tętnicę łukowatą prawą, dysplazję zastawki trójdzielnej i postępującą atrofię siatkówki. Duże ryzyko obejmuje epilepsję i chłoniaka. Wyżeł Węgierski może być także podatny na alergie skórne i pokarmowe.

Historia edytuj

Przodkowie węgierskiego Vizsla przybyli do Węgier przez Karpaty z koczowniczymi plemionami tamtego regionu. Opisy i ilustracje graficzne dotyczące tej rasy odnaleziono w dokumentach sięgających XIV stulecia. Pierwsza pisemna wzmianka o rasie psa Wyżeł Węgierski została odnotowana w Ilustrowanej Kronice Wiedeńskiej, przygotowanej na zlecenie króla Ludwika I Węgierskiego przez karmelitów w 1357 roku.

Wyżeł Węgierski przetrwał okres okupacji tureckiej (1526–1696), Węgierską Rewolucję z 1848 roku, I wojnę światową, II wojnę światową i Węgierską Republikę Ludową. Pod koniec XIX wieku były organizowane na Węgrzech konkursy dla wyżłów, w których Vizsla uczestniczyły z wielkim sukcesem. W tym okresie psy polujące odegrały ważną rolę w rozwoju rasy. Nowoczesny typ hodowli zapoczątkowano w 1920. roku, czego wynikiem było uznanie przez FCI wyżłów węgierskich krótkowłosych w roku 1936. Niemniej jednak, Wyżeł Węgierski stanął w obliczu kilku bliskich wyginięć w swojej historii, w tym inwazji Pointerów angielskich i Pointerów niemieckokrótkowłosych w XIX wieku (Boggs, 2000:19) oraz ponownego bliskiego wyginięcia po II wojnie światowej. Staranne poszukiwania na Węgrzech i ankieta wśród węgierskich myśliwych ujawniły zaledwie kilkanaście egzemplarzy Wyżłów Węgierskich prawdziwego typu, które przetrwały w kraju. Z tego minimalnego zapasu rasa ponownie zyskała na znaczeniu. Różne "odmiany" Wyżła Węgierskiego stały się dość charakterystyczne, gdy jednostki hodowały zwierzęta, które odpowiadały ich stylowi polowania. Poza Węgrami, wyżły były powszechnie hodowane w Rumunii, Austrii, Słowacji i Serbii.

Wyżeł Węgierski zaczął pojawiać się w Stanach Zjednoczonych po zakończeniu II wojny światowej. W miarę wzrostu zainteresowania i oddania rasie, właściciele utworzyli Klub Wyżła Węgierskiego w Ameryce, aby zdobyć uznanie Amerykańskiego Klubu Kynologicznego (AKC). W wyniku rejestracji fundamentów rasy w AKC, właściciele Wyżłów Węgierskich uzyskali oficjalne uznanie 25 listopada 1960 roku, a Wyżeł Węgierski stał się 115. rasą uznawaną przez Amerykański Klub Kynologiczny.

Wyżeł Węgierski był używany przy hodowli innych ras, zwłaszcza Weimaranera, Wyżła Węgierskiego szorstkowłosego i Niemieckiego Krótkowłosego Pointera. Istnieje wiele przypuszczeń na temat tego, czy te same rasy, wraz z innymi rasami wskaźnikowymi, były używane do odtworzenia rasy Wyżła Węgierskiego pod koniec XIX wieku

Przypisy edytuj

Bibliografia edytuj

  • Alain Fournier: Ilustrowana encyklopedia psów rasowych. Warszawa: Carta Blanca. Grupa Wydawnicza PWN, 2012. ISBN 978-83-7705-179-5.
  • Eva Maria Krämer: Rasy psów. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 1998, s. 224. ISBN 83-7073-122-8.
  • Boggs, B. C. The Vizsla; Glenbrier Publishing Company; Revised Edition, 1972. ISBN 0-9608838-0-0.
  • Coffman, Marion I. Versatile Vizsla; Alpine Blue Ribbon Books; 2nd edition (May 2004). ISBN 1-57779-056-1.
  • Hart, Ernest H. Vizslas; TFH Publications, 1990. ISBN 0-86622-436-X.
  • Pinney, Chris C., D.V.M. Vizslas: A Complete Owner's Guide; Barron's, 1898. ISBN 0-7641-0321-0.
  • White, Robert L. Hungarian Vizsla; PetLove Books (Published in UK by Interpret Books). ISBN 1-903098-59-9.
  • Wzorzec FCI nr 57 WYŻEŁ WĘGIERSKI KRÓTKOWŁOSY