Otwórz menu główne

Wybór pomiędzy bogactwem a młodością

obraz

Wybór pomiędzy bogactwem a młodością[1]obraz olejny holenderskiego malarza Jana Steena. Dzieło początkowo należało do kolekcji Stanisława Augusta, pod koniec XIX wieku zostało wywiezione do Petersburga i było wystawione w Ermitażu. Do Polski powróciło w 1929 i do II wojny światowej było eksponowane w Pałacu Łazienkowskim. Obecnie znajduje się w Galerii Malarstwa Szkół Północnych Muzeum Narodowego w Warszawie[2].

Wybór między bogactwem a młodością
Ilustracja
Autor Jan Steen
Rok wykonania ok. 1661-1663
Technika wykonania olej na desce
Rozmiar 63,5 × 51,5 cm
Muzeum Muzeum Narodowe w Warszawie

Spis treści

Opis obrazuEdytuj

Jest to typowa dla Jana Steena rubaszna scena rodzajowa zawierająca pełne szyderstwa pouczenie moralne. W centrum obrazu malarz umieścił postać młodej, śmiejącej się kobiety. Dziewczyna siedzi na krześle w otoczeniu dwóch mężczyzn starających się o jej względy. Starszy, ubrany w strój wieśniaka, podaje kobiecie pierścionek, a prawą ręką wskazuje na skrzynię zawierającą zapewne kosztowności. Młodszy mężczyzna, wyraźnie spoufalony z dziewczyną, przytula się do niej i patrzy znacząco w oczy. W ręce ma jedynie fujarkę, której falliczny kształt może sugerować wcześniejsze doświadczenia erotyczne. Kobieta swoją postawą i gestem dłoni wyraźnie odtrąca starca i odchyla się w stronę młodzieńca.

Scena rozgrywa się w dość ciemnym wnętrzu i oświetlona jest ostrym światłem z lewej strony. Za plecami dziewczyny, na ścianie znajduje się rycina, która przedstawia alegorię życia ludzkiego. U sufitu wisi wieniec weselny z napisem i dzwonkiem w środku, na podłodze leżą rozrzucone gałązki, które zapewne z niego odpadły. Przez otwarte drzwi widać zbliżającą się postać starej kobiety.

Obraz ma stonowaną kolorystykę, złamaną przez jedyne silne akcenty bieli (fartuch dziewczyny i koszula chłopca) oraz czerwieni (beret młodzieńca i ubiór staruszki).

InterpretacjeEdytuj

Dzieło posiada alegoryczną wymowę, świadczą o niej zarówno wisząca na ścianie rycina, jak i napis umieszczony na zawieszonym pod sufitem wieńcu weselnym: Dat ghij socht, socht ick nie ("Czego ty szukałeś, ja nie szukałam"), świadczący o stosunku kobiety do starszego mężczyzny. Postać zbliżającej się staruszki zapewne symbolizuje nieuchronnie nadciągającą starość. Podobne znaczenie mają opadające z wieńca suche gałązki.

Sposób przedstawienia konkurentów może świadczyć o zainteresowaniu autora teatrem. W XVII-wiecznym holenderskim teatrze zakochanego starca przedstawiano w ubiorze wieśniaka, natomiast atrybutem młodych kochanków była fujarka[3].

PrzypisyEdytuj

  1. W źródłach występują drobne różnice w tytule obrazu, m.in. Wybór między bogactwem i młodością (J. Michałkowa, 1955), Wybór między młodością i bogactwem (R. Genaille, 1975). Przyjęto tytuł opublikowany na oficjalnej stronie Muzeum Narodowego w Warszawie.
  2. Strona Muzeum Narodowego w Warszawie.
  3. Pisał o tym m.in. S. J. Gudlaugsson w De komedianten bij Jan Steen en zijn tijdgenoten. Haga, 1945.

BibliografiaEdytuj

  • Janina Michałkowa [red.]: Holenderskie i flamandzkie malarstwo rodzajowe XVII wieku. Warszawa: Wydawnictwo Sztuka, 1955, s. 68-69.

Literatura uzupełniającaEdytuj

  • Robert Genaille [red.]: Słownik malarstwa holenderskiego i flamandzkiego. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1975, s. 190-191.