Wybuch jądrowy

eksplozja, do której dochodzi w wyniku szybkiego uwolnienia energii spowodowanego reakcją jądrową

Wybuch jądrowyeksplozja, do której dochodzi w wyniku szybkiego uwolnienia energii spowodowanego reakcją jądrową, czyli rozszczepieniem jąder pierwiastków ciężkich, lub reakcji termojądrowej, czyli syntezy jąder pierwiastków lekkich, która zachodzi w ładunku jądrowym. Tego typu wybuch stanowi istotę działania broni jądrowej[1].

Eksplozja ładunku atomowego Badger o mocy 23 kiloton, którą przeprowadzono podczas serii testów atomowych (poligon Nevada, 1953)

Przebieg wybuchuEdytuj

Kula ognia wybuchu George (225 kiloton) podczas testów operacji Greenhouse

Wybuch jądrowy prowadzi do wydzielenia olbrzymich ilości energii, w bardzo krótkim czasie, blisko 10−6s, w niewielkiej objętości materii. W wyniku czego produkty rozszczepienia, obudowa wraz z innymi częściami broni oraz otaczające powietrze ogrzane zostają do niezwykle wysokiej temperatury, czyli kilku milionów stopni Celsjusza. Tak wysoka temperatura powoduje, że w czasie wybuchu w fazę gazową przechodzą wszystkie materiały. Powstaje wówczas ogromne ciśnienie rzędu kilku miliardów atmosfer. Spowodowane jest to tym, że początkowa objętość powstających w czasie wybuchu gazów ograniczona jest przez rozmiary bomby[2].

W pierwszej fazie po wybuchu bomby jądrowej dochodzi do powstania ognistej kuli gazów, której temperatura jest bardzo wysoka i ciśnienie jest ogromne. Taka kula rozszerza się w bardzo krótkim czasie, jednocześnie zmniejsza się jej temperatura i ciśnienie, przez co obniża się również jasność świecenia. Ognista kula składa się z radioaktywnych produktów rozczepienia uranu lub plutonu, a także różne składniki bomby[2].

Grzyb atomowyEdytuj

Po wybuchu jądrowym tworzy się potężny słup, którego wysokości może wynieść dziesiątki kilometrów. Jego szczyt przyjmuje postać obłoku w charakterystycznym kształcie grzyba. Tworzące ten obłok drobne pyły i aerozole radioaktywne są unoszone przez wiatr i przebywają duże odległości. Później opadają na powierzchnię ziemi i tworzą promieniotwórczy opad, co wywołuje skażenie terenu[1].

SkutkiEdytuj

Następstwami wybuchu jądrowego są:

Zjawisko Opis Uwolniona energia w procentach Źr.
fala uderzeniowa powoduje zniszczenie obiektów znajdujących się w zasięgu wybuchu ok. 50 [1]
promieniowanie świetlne wywołuje pożary i oparzenia ciał ok. 30
promieniowanie jonizujące wywołuje negatywne skutki u organizmów żywych, czyli chorobę popromienną ok. 10

HistoriaEdytuj

Do pierwszego naziemnego wybuchu jądrowego bomby atomowej, testu o kryptonimie Trinity, doszło 16 lipca 1945 roku na terenie amerykańskiego poligonu wojskowego w Alamagordo (Nowy Meksyk). Z kolei pierwszy wybuch bomby wodorowej (reakcja syntezy) miał miejsce 1 listopada 1952 roku na poligonie leżącym w obrębie atolu Enewetak, na Wyspach Marshalla (zajęte w 1944 roku, na czas testów, przez Stany Zjednoczone[3])[1].

W 1963 roku zawarto międzynarodowe porozumienie o „Układzie zakazującym prób z bronią jądrową w atmosferze, w przestrzeni kosmicznej i pod wodą” (inaczej: „Układ o częściowym zakazie prób nuklearnych”) ze względu na ich skrajną szkodliwość[1]. Pakt wszedł w życie 10 października tego samego roku. Stronami tego traktatu jest obecnie 125 państw (stan na: 2014 r.)[4].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e wybuch jądrowy, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2020-06-29].
  2. a b Rodzaje wybuchów jądrowych. pw.edu.pl. [dostęp 2020-06-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-06-29)].
  3. Charles Robert Anderson: Western Pacific. Government Printing Office, 1994, s. 3. ISBN 978-0-16-088266-1.
  4. Dominik Balawender: Proliferacja broni masowego rażenia. W: Organizacje międzynarodowe w działaniu (pod (redakcja: Agnieszka Florczak, Alicji Lisowska) [on-line]. uni.wroc.pl, 2014. s. 44 (PDF: 8). [dostęp 2020-06-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-09-06)].

Linki zewnętrzneEdytuj