Wysokie Mazowieckie (gmina wiejska)

gmina wiejska w województwie podlaskim

Wysokie Mazowieckie (do 1919 gmina Mazowieck) – gmina wiejska w województwie podlaskim, w powiecie wysokomazowieckim.

Wysokie Mazowieckie
gmina wiejska
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo

 Polska

Województwo

 podlaskie

Powiat

wysokomazowiecki

TERYT

2013102

Wójt

Krzysztof Krajewski

Powierzchnia

166,48 km²

Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności


5 395[1]

• gęstość

32,4 os./km²

Nr kierunkowy

86

Tablice rejestracyjne

BWM

Adres urzędu:
ul. Mickiewicza 1a
18-200 Wysokie Mazowieckie
Szczegółowy podział administracyjny
Plan gminy Wysokie Mazowieckie
Liczba sołectw

54[2][3]

Liczba miejscowości

54[3]

Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa konturowa województwa podlaskiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Wysokie Mazowieckie”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po prawej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Wysokie Mazowieckie”
Ziemia52°55′N 22°31′E/52,919167 22,514444
Strona internetowa
Biuletyn Informacji Publicznej
Portal Polska

Siedziba gminy to Wysokie Mazowieckie.

Według danych z 30 czerwca 2004[4] gminę zamieszkiwało 5318 osób, a w 2010 było już 5183 osoby[5].

PołożenieEdytuj

 
Siedziba Urzędu Gminy

W latach 1975–1998 gmina wchodziła w skład województwa łomżyńskiego.
Gmina Wysokie Mazowieckie położona jest w granicach Wysoczyzny Wysokomazowieckiej. Od strony północnej wysoczyzna graniczy z Kotliną Biebrzańską, od strony wschodniej z Doliną Górnej Narwi. Od strony południowej granicę obszaru wyznacza dolina rzeki Bug, a od strony zachodniej Międzyrzecze Łomżyńskie z wałem Czerwonego Boru.
Gmina znajduje się w centralnej części powiatu wysokomazowieckiego. Zajmuje obszar w południowo-zachodniej części województwa Podlaskiego, leży na terenie Zielonych Płuc Polski. Z obszarem opisywanej gminy sąsiaduje miasto Wysokie Mazowieckie. Od północnego zachodu graniczy z gminą Kołaki Kościelne, od północy z gminą Kulesze Kościelne, od północnego wschodu z gminą Sokoły, od południowego wschodu z gminą Nowe Piekuty, od południa z gminą Szepietowo, od południowego zachodu z gminą Czyżew i od zachodu z gminą Zambrów[6].

HistoriaEdytuj

Nie jest znany fakt powstania osady, która dała początek późniejszemu miastu Wysokie Mazowieckie. Pewnym jest, że kiedy powstawało państwo Piastów, nie było tu siedzib Jaćwingów, zajmujących tereny na północ od Biebrzy.

W początkach polskiej państwowości było to pogranicze Mazowsza z Rusią, a później Polski i Litwy. Najaktywniej o te tereny rywalizowali książęta mazowieccy, którym w okresie od X do XIII w. udało się stworzyć na tym terenie organizację grodową i przyporządkować te ziemie. Dzisiejsi mieszkańcy tej ziemi są potomkami drobnej szlachty mazowieckiej, która osiedliła tu za czasów Księstwa Mazowieckiego.

Dzięki Mazowieckim osadnikom powstały pierwsze osady na tych terenach. Jedną z nich była osada Wysokie. Nazwa Wysokie ma pochodzenie topograficzne i wiąże się z rzeźbą terenu. Pierwotnie osadę wzniesiono po prawej stronie rzeki Brok na wysoczyźnie, która w tej okolicy wznosi się ok. 150 m n.p.m. Jest to osada dawnej ziemi drohickiej leżącej w kasztelanii święckiej, której ślady pozostały do dziś w postaci grodziska w Święcku Strumiany.

W 1464 r. Kazimierz IV Jagiellończyk założył osadę Wysokie, natomiast w 1492 r. osadził miasto Wysokie na czynszu. Książę Aleksander aktem z dnia 11 września 1494 r. określił granicę nowo założonego miasta i nadał wójtostwo Janjowi Hińczy. W 1503 r. ten sam Aleksander, już jako król, wydał w Wilnie przywileje, na mocy których miasto otrzymało prawa magdeburskie. Następstwem czego był szybki rozwój miasta, które w XVI w. stało się jednym z najważniejszych ośrodków miejskich na Podlasiu[7].

Struktura powierzchniEdytuj

Według danych z roku 2002[8] gmina Wysokie Mazowieckie ma obszar 166,11 km², w tym:

  • użytki rolne: 72%
  • użytki leśne: 23%

Gmina stanowi 12,96% powierzchni powiatu.

InfrastrukturaEdytuj

Komunikacja drogowaEdytuj

Gmina posiada stosunkowo dogodne położenie przy głównych trasach komunikacyjnych.
Przez teren gminy przebiegają drogi:

Komunikacja kolejowaEdytuj

Ważnym czynnikiem komunikacyjnym w gminie jest bliskie sąsiedztwo linii kolejowej w Szepietowie relacji WarszawaBiałystok.
Linia kolejowa znajduje się w niedużej odległości od miast (ok. 6 km), co zapewnia dobrą dostępność do transportu kolejowego i drogowego[9].

ElektroenergetykaEdytuj

W gminie zapotrzebowanie na energię elektryczną jest całkowicie zaspokajane. Przez obszar gminy przebiegają napowietrzne linie energetyczne 110 kV krajowego systemu sieci WN[9].

GazyfikacjaEdytuj

Od 1999 r. realizowany jest rozwój gazyfikacji gminy. Przez teren gminy przebiega gazociąg wysokiego ciśnienia relacji BiałystokŁapyWyszków[9].

DemografiaEdytuj

Dane z 30 czerwca 2004[4]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób % osób % osób %
populacja 5318 100 2607 49 2711 51
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
32 15,7 16,3
  • Piramida wieku mieszkańców gminy Wysokie Mazowieckie w 2014 roku[1].


 

WójtowieEdytuj

Wójtowie pracujący w gminie (od roku 1886):

  • Józef Kulesza (1886–1888)
  • Bronisław Moczydłowski (1894–1904, 1895)
  • Ignacy Pruszyński (1906)
  • Tomasz Czarnowski (1912)
  • Aleksander Kaczyński (1910?, 1914)
  • Feliks Gołaszewski (1914)[10].
  • Józef Mystkowski (od 1.04.1928,1931)
  • Wiktor Grodzki (17.03.1939)
  • Władysław Siennicki (26.09.1945)
  • Władysław Sadowski (10.05.1947)[11].
  • Aleksander Łapiński (01.01.1948)[12].

NaczelnicyEdytuj

Naczelnicy pracujący wspólnie miasto-gmina (od roku 1976):

  • Witalis Wnorowski (1976)
  • Stanisław Żebrowski (1978)
  • Józef Chrzanowski (1981–1988)
  • Józef Szepietowski (1989)
  • Marek Skarżyński (1990)

WójtowieEdytuj

Wójtowie gminy (od roku 1992):

  • Kazimierz Włostowski (1992–1995)
  • Henryk Wyszyński (1995–2010)
  • Krzysztof Krajewski (od 2010)[13].

MiejscowościEdytuj

Brok, Bryki, Brzóski Brzezińskie, Brzóski-Falki, Brzóski-Gromki, Brzóski-Markowizna, Brzóski Stare, Brzóski-Tatary, Buczyno-Mikosy, Bujny-Biszewo, Dąbrowa-Dzięciel, Faszcze, Gołasze-Górki, Gołasze-Puszcza, Jabłonka Kościelna, Jabłonka-Świerczewo, Jabłoń-Rykacze, Jabłoń-Uszyńskie, Kalinowo-Czosnowo, Mazury, Michałki, Miodusy-Litwa, Miodusy-Stasiowięta, Miodusy-Stok, Miodusy Wielkie, Mścichy, Mystki-Rzym, Nowa Ruś, Nowe Osipy, Osipy-Kolonia, Osipy-Lepertowizna, Osipy-Wydziory Drugie, Osipy-Wydziory Pierwsze, Osipy-Zakrzewizna, Rębiszewo-Studzianki, Sokoły-Jaźwiny, Stara Ruś, Stare Osipy, Święck-Nowiny, Święck Wielki, Trzeciny, Tybory-Jeziernia, Tybory-Kamianka, Tybory-Misztale, Tybory-Olszewo, Tybory-Trzcianka, Tybory-Wólka, Tybory-Żochy, Wiśniówek, Wiśniówek-Kolonia, Wólka Duża, Wólka Mała, Wróble, Zawrocie-Nowiny[2]

Sąsiednie gminyEdytuj

Czyżew, Kołaki Kościelne, Kulesze Kościelne, Nowe Piekuty, Sokoły, Szepietowo, Wysokie Mazowieckie, Zambrów

GaleriaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Gmina Wysokie Mazowieckie w liczbach, Polska w liczbach [dostęp 2016-03-16] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. a b BIP gminy, sołectwa
  3. a b Urząd Statystyczny w Białymstoku
  4. a b Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  5. Urząd Statystyczny w Białymstoku. (2012-04-08).
  6. Gmina Wysokie Mazowieckie – Położenie (pol.). [dostęp 2015-12-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-12-22)].
  7. Gmina Wysokie Mazowieckie – Historia (pol.). gminawysokiemazowieckie.pl. [dostęp 2015-12-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-12-22)].
  8. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  9. a b c d BIP Urząd Gminy Wysokie Mazowieckie dostęp 05.06.2012
  10. 4/6/0 Rząd Gubernialny Łomżyński, Skarga mieszkańców gminy Mazowieck na niezgodną z prawem działalność wójta w/w gminy Feliksa Gołaszewskiego Jednostka: 1591. szukajwarchiwach.pl. [dostęp 2018-12-27].
  11. 4/71/0 Urząd Wojewódzki Białostocki, Zjazdy burmistrzów, wójtów i sekretarzy gminnych powiatu Wysokie Mazowieckie, Jednostka: 1361 s. 38. szukajwarchiwach.pl. [dostęp 2018-11-27].
  12. 4/71/0 Urząd Wojewódzki Białostocki, Dane personalne pracowników Starostwa Powiatowego, burmistrzów i vice-burmistrzów, wójtów, sekretarzy gminnych i sołtysów w pow. Wysokie Mazowieckie, Jednostka: 616 s. 11. szukajwarchiwach.pl. [dostęp 2018-11-27].
  13. Emil Kalinowski, Historia obszaru gminy Wysokie Mazowieckie. Wysokie Mazowiekcie 2015 r. s. 243, 245