Otwórz menu główne

Wyspa Księcia Edwarda

prowincja Kanady
Ten artykuł dotyczy kanadyjskiej prowincji Wyspa Księcia Edwarda. Zobacz też: historię królewskiej kolonii i dominium Wyspy Księcia Edwarda oraz Wyspy Księcia Edwarda w RPA.

Wyspa Księcia Edwarda (ang. Prince Edward Island) – najmniejsza i najmniej ludna, lecz jednocześnie najgęściej zaludniona (25,3 os./1 km²) prowincja Kanady. Prowincja obejmująca całą powierzchnię wyspy leżącej w Zatoce Świętego Wawrzyńca. Największym miastem prowincji jest jej stolica Charlottetown. Drugim co do wielkości miastem jest Summerside. Prowincja połączona jest ze stałym lądem (Nowym Brunszwikiem) mostem Konfederacji oraz połączeniem promowym łączącym Charlottetown z Nową Szkocją.

Wyspa Księcia Edwarda
Prince Edward Island
Île-du-Prince-Édouard
prowincja
ilustracja
Herb Flaga
herb Wyspy Księcia Edwarda Flaga
Dewiza: Parva sub ingenti (Mali chronieni przez wielkich)
Państwo  Kanada
Stolica Charlottetown
Data powstania 1 lipca 1873
akces do Konfederacji Kanady jako 7. prowincja
Kod ISO 3166-2 CA-PE
Premier Robert Ghiz
Gubernator porucznik Frank Lewis
Powierzchnia 5 683,91 km²
Populacja (IV 2011)
• liczba ludności

143 836[1]
• gęstość 25,31 os./km²
Nr kierunkowy 902
Kod pocztowy PE
Strefa czasowa UTC -4
Języki urzędowe angielski, francuski
Liczba przedstawicieli w parlamencie
Liczba Senat 4
Liczba Izba Gmin 4
Położenie na mapie
Położenie na mapie
Strona internetowa
Portal Portal Kanada

Motto jest aluzją do wiersza Wergiliusza:

(...) etiam Parnasia laurus parua sub ingenti matris se subicit umbra (Georg. II, 18-19).

Spis treści

Struktura politycznaEdytuj

Gubernator porucznikEdytuj

Gubernator porucznik jest przedstawicielem głowy państwa, monarchy angielskiego. Choć gubernator mianowany jest przez monarchę, następuje to automatycznie po rekomendacji premiera prowincji. Funkcje gubernatora porucznika są czysto honorowe i ceremonialne, choć teoretycznie może on wpływać na kształt polityki prowincji.

Zgromadzenie legislacyjneEdytuj

Parlament Wyspy Księcia Edwarda Legislative Assembly of Prince Edward Island składa się współcześnie z 27 deputowanych Members of Legislative Assembly, w skrócie MLA. Wybierani są oni w 27 jednomandatowych okręgach wyborczych. Partia zdobywająca większość w parlamencie tworzy rząd prowincji, a jej przewodniczący zostaje Premierem prowincji. Druga co do liczebności partia w parlamencie otrzymuje status oficjalnej opozycji.

W 37. kadencji parlamentu miejsca w parlamencie podzielono następująco:

Dane historyczne na temat składu parlamentów – zobacz: Zgromadzenie Legislacyjne Wyspy Księcia Edwarda.

RządEdytuj

  • Department of Agriculture, Fisheries, Aquaculture and Forestry – Ministerstwo Rolnictwa, Rybołówstwa, Gospodarki Wodnej i Leśnej
  • Department of Office of the Attorney General – Urząd Prokuratora Generalnego
  • Department of Community and Cultural Affairs – Ministerstwo Samorządów i Kultury
  • Department of Development and Technology – Ministerstwo Rozwoju i Techniki
  • Department of Education – Ministerstwo Edukacji
  • Department of Environment & Energy – Ministerstwo Ochrony Środowiska i Energetyki
  • Department of Health and Social Services – Ministerstwo Zdrowia i Spraw Społecznych
  • Department of Provincial Treasury – Ministerstwo Skarbu Prowincji
  • Department of Tourism – Ministerstwo Turystyki
  • Department of Transportation and Public Works – Ministerstwo Transportu i Robót Publicznych

PremierEdytuj

Premier Wyspy Księcia Edwarda jest szefem rządu prowincji. Posiada on bardzo szerokie uprawnienia, pozwalające prowadzić skuteczne rządy, jeśli tylko ma zapewnione poparcie w parlamencie. Premierem zostaje lider partii zdobywającej większość w parlamencie. Jeśli z jakichś powodów, w czasie trwania sesji parlamentu przewodniczący rządzącej partii zostaje zmieniony, następuje automatyczna zmiana na stanowisku premiera prowincji.

Podział administracyjnyEdytuj

Wyspa Księcia Edwarda podzielona jest na trzy hrabstwa:

HistoriaEdytuj

Wyspa została odkryta przez Cartiera w 1534. Przez następne 200 lat formalnie należała do Francji pod nazwą Îsle St-Jean. Była często odwiedzana przez rybaków francuskich i baskijskich. Pierwsze stałe osady francuskie powstały na wyspie między 1720 i 1730. Kolonia rosła raczej powoli i w 1748 liczyła 700 osób. Następnie na wyspę zaczęli napływać uchodzący pod naporem brytyjskim mieszkańcy Nowej Szkocji. W 1758 liczba francuskich osadników urosła do ok. 4,5 tys. Po opanowaniu pobliskiego Louisburga w 1758, Brytyjczycy zdobyli panowanie nad wyspą i zmusili większość osadników francuskich do jej opuszczenia. Wyspa formalnie przeszła pod władze brytyjską według postanowień pokoju paryskiego w 1763.

Wyspa Księcia Edwarda została wydzielona z Nowej Szkocji, jako oddzielna kolonia w 1764. W 1851 kolonia otrzymała status dominium. Większość ludności kolonii było emigrantami z Anglii, Szkocji i Irlandii. Istniały tam także nieliczne gminy ludności akadyjskiej i Indian z plemienia Mikmaków (Mi'kmaq, Micmac). W momencie powołania kolonii, wyspa została podzielona na 67 działek ziemskich, a one same rozlosowane pośród osób bliskich królewskiego dworu. Rozpoczęło to długotrwały kryzys społeczny, który trawił wyspę przez ponad 100 lat i zakończył się do dopiero przystąpieniu dominium do Konfederacji Kanady w 1873.

Zobacz artykuł główny: historia Wyspy Księcia Edwarda.

GeografiaEdytuj

Osobny artykuł: Geografia Kanady.

Ukształtowanie powierzchniEdytuj

Niewielka wyspa, o kształcie zbliżonym do podłużnego prostokąta, ma średnio rozwiniętą linię brzegową. Tworzy ją kilka wcinających się głęboko w ląd zatok: Hillsborough, Malpeque i Cascumpec oraz wiele fiordowatych zatoczek. Południowe wybrzeża tworzą niewysokie klify. Północne posiadają bardziej płaskie i wydmowe plaże. Powierzchnia wyspy niemal idealnie płaska wznosi się średnio 25 m n.p.m. Jedynymi wzniesieniami są 2 wzgórza Glen Valley o wysokości 142 m oraz drugie 125 m n.p.m.

Wody śródlądoweEdytuj

Wyspa nie posiada większych naturalnych zbiorników wodnych. Przecina ją za to wiele strumieni i niewielkich rzek. Dzięki obfitym opadom i racjonalnej gospodarce wodnej wyspa nie cierpi na brak słodkiej wody.

KlimatEdytuj

Na wyspie panuje klimat atlantycki powodujący ekstremalne zmiany temperatur, dużą wilgotność, częste burze i huragany. Nasłonecznienie jest przeciętne i wynosi średnio 1925 godzin pełnego słońca w roku. Lato na wyspie jest względnie łagodne i ciepłe, lecz niewiele jest dni upalnych. Zima natomiast jest długa i zwykle mroźna, choć wpływ oceanu, działającego jako „pompa cieplna”, potrafi zmienić drastycznie temperaturę w ciągu krótkiego czasu. Generalnie jednak okres mrozów i przymrozków rozciąga się od października do maja.

Opady deszczu sięgają od 1000 do 1100 mm na większości terenów wyspy. W ciągu roku zdarza się przeciętnie 9-12 burz deszczowych z bardzo intensywnymi opadami. Rekordowy opad odnotowano w 1942 - 164 mm wody spadło w ciągu jednej burzy. Zdarzają się także intensywne opady śniegu dochodzące do 330 cm, brak jednak akumulacji śniegu. Wyspa jest także miejscem bardzo wietrznym. Wiatry często przekraczają prędkość 100 km/h.

Zasoby naturalneEdytuj

Na wyspie występują złoża węgla kamiennego, gazu ziemnego oraz rud uranu i wanadu.

GospodarkaEdytuj

Gospodarka wyspy opiera się na 3 podstawowych dziedzinach:

Rolnictwo i przemysł wytwórczy
bardzo urodzajne, żelaziste gleby, typowe dla wyspy, znakomicie nadają się pod uprawę ziemniaków. Ziemniaki uprawiane na wyspie cieszą się wielkim uznaniem w całej Kanadzie. Na wyspie zlokalizowanych jest także wiele zakładów przetwórstwa spożywczego, głównie wytwórnie frytek. Łączna wartość produkcji przemysłu wytwórczego wynosi około 950 milionów dolarów rocznie, z czego ponad 700 przypada na przetwórstwo rolne. Produkcja ziemniaków wynosi blisko 3 miliony ton. Dochód rolnictwa ze sprzedaży ziemniaków wynosi około 150 milionów dolarów. Drugą ważną dziedziną produkcji rolniczej jest hodowla, głównie krów mlecznych.
Rybołówstwo
przybrzeżne i pełnomorskie zorientowane na ryby, małże i raki przynosi rocznie ok. 160 mln dolarów.
Turystyka
głównie krajoznawcza i wypoczynkowa jest istotnym źródłem dochodu narodowego prowincji.

CiekawostkiEdytuj

  • Na Wyspie Księcia Edwarda, w Clifton (obecnie New London), urodziła się pisarka Lucy Maud Montgomery, autorka wielu powieści, których akcja osadzona jest na jej rodzinnej wyspie. Jedną z bohaterek jej utworów jest rudowłosa Ania Shirley, symbol tej wyspy.
  • Nazwa wyspy została użyta w grze Unturned, gry Free-to-play.

PrzypisyEdytuj