Wyszanów (województwo łódzkie)

wieś w województwie łódzkim

Wyszanówwieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie wieruszowskim, w gminie Wieruszów, nad Prosną.

Artykuł 51°21′30″N 18°9′41″E
- błąd 38 m
WD 51°21'26"N, 18°9'17"E, 51°21'43.20"N, 18°9'38.81"E
- błąd 1993 m
Odległość 4 m
Wyszanów
wieś
Ilustracja
Kościół parafialny pw. św. Michała Archanioła
Państwo  Polska
Województwo  łódzkie
Powiat wieruszowski
Gmina Wieruszów
Liczba ludności  ok. 700
Strefa numeracyjna 62
Kod pocztowy 98-400
Tablice rejestracyjne EWE
SIMC 0210826
Położenie na mapie gminy Wieruszów
Mapa lokalizacyjna gminy Wieruszów
Wyszanów
Wyszanów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wyszanów
Wyszanów
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Wyszanów
Wyszanów
Położenie na mapie powiatu wieruszowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu wieruszowskiego
Wyszanów
Wyszanów
Ziemia51°21′30″N 18°09′41″E/51,358333 18,161389

NazwaEdytuj

Miejscowość historycznie należy do ziemi wieluńskiej. Ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od XIV wieku. Wymieniona została w księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305. Pod rokiem 1305 zapisano ją w języku łacińskim jako villa Wyschowo, Wysschonow, Wyzanowo[1][2][3].

HistoriaEdytuj

Miejscowość wspomniały historyczne dokumenty prawne, własnościowe i podatkowe. W dokumencie z 1518 odnotowano we wsi 7. łanów, a w 1553 5. łanów. W 1564 w Wyszanowie 15 kmieci płaciło po 1 florenie i 18 groszy. W roku tym odnotowano również kowala, który płacił 3 floreny oraz 4. zagrodnikow płacących po 6. groszy. We wsi znajdował się także folwark, w którym pracowała ludność wiejska. Mieszkańcy na rzecz zamku zobowiązani byli do świadczenia podwodów. W okolicy wsi wydobywano rudę żelaza, która dostarczana była do kuźnic w Doruchowie. Były również barcie należące do właścicieli z Torzeńca. W 1651 dokumenty odnotowały we wsi 17 łanów należących do kmieci oraz 2. łany miejscowego plebana[1].

Wieś królewska w tenucie bolesławieckiej w powiecie wieluńskim województwa sieradzkiego w końcu XVI wieku[4]. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa kaliskiego.

Zbrodnia niemiecka w 1939Edytuj

Osobny artykuł: Pacyfikacja wsi Wyszanów.

Podczas inwazji Niemiec na Polskę w roku 1939 żołnierze niemieccy z 3. kompanii zmotoryzowanej 10. batalionu saperów z Ingolstadt dokonali mordu na ludności cywilnej. Dnia 2 września 1939, przechodząc przez wieś, wpadli w panikę i w fałszywym przekonaniu, że wpadli pod ostrzał polskich cywili, zaczęli ostrzeliwać siebie nawzajem, a następnie wypędzać mieszkańców z domów, które następnie podpalali. Kilkoro przestraszonych dzieci wraz z starszymi mieszkańcami (razem 21 osób) schroniło się w piwnicy domu rodziny Szyszków. Niemcy odnaleźli jednak to schronienie i mimo błagań o litość, wrzucili do piwnicy granaty ręczne. Ponadto kilku mieszkańców wsi zostało zastrzelonych. Łącznie od kul, płomieni oraz wrzucanych do piwnic granatów zginęły 22 osoby – w większości starcy, kobiety i dzieci. Dzień wcześniej (1 września 1939) Niemcy wywieźli w głąb Rzeszy wszystkich zdolnych do noszenia broni mężczyzn z Wyszanowa. Dwóch z nich zostało po drodze zamordowanych przez konwojentów, co podniosło łączną liczbę ofiar pacyfikacji do 24. Niemcy spalili 27 gospodarstw – w tym 12 całkowicie, a 15 częściowo[5][6].

ZabytkiEdytuj

  • Główne zabytki Wyszanowa:
    • pomnik ofiar wojny
    • groby powstańców
    • zabytkowy, kościół (po niedawnym pożarze)
  • Główne obiekty:
    • Dom Strażaka
    • Jednostka OSP należąca od 2005 roku do KSRG
    • Obiekty byłego Kółka Rolniczego
    • Neoromański kościół katolicki pod wezwaniem św. Michała
    • Szkoła podstawowa
    • Boisko sportowe przy ul. Szkolnej

Według rejestru zabytków NID[7] na listę zabytków wpisany jest obiekt:

  • kościół parafialny pw. św. Michała Archanioła, 1842, nr rej.: 990 z 20.12.1967

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Rosin 1963 ↓.
  2. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online
  3. H. Markgraf, J. W. Schulte, "Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis", Breslau 1889
  4. Województwo sieradzkie i województwo łęczyckie w drugiej połowie XVI wieku. Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 1998, s. 66.
  5. Zbrodnie Wehrmachtu w Wielkopolsce w okresie zarządu wojskowego (1 września – 25 października 1939). Kalisz: OKBZH w Łodzi-Instytut Pamięci Narodowej, 1986, s. 45-53.
  6. Jochen Böhler: Zbrodnie Wehrmachtu w Polsce. Kraków: Wydawnictwo "Znak", 2009, s. 123-127. ISBN 978-83-240-1225-1.
  7. NID: Rejestr zabytków nieruchomych, województwo łódzkie. [dostęp 19 września 2008].

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj