Otwórz menu główne

Xavier Dolan

kanadyjski aktor, reżyser i scenarzysta

Xavier Dolan, także Xavier Dolan-Tadros (ur. 20 marca 1989[1] w Montrealu[2][3]) – kanadyjski reżyser, scenarzysta, aktor, montażysta i producent filmowy.

Xavier Dolan
Ilustracja
Dolan na 69. MFF w Cannes (2016).
Data i miejsce urodzenia 20 marca 1989
Montreal
Zawód reżyser, scenarzysta, aktor, montażysta, producent filmowy
Lata aktywności od 1994

Spis treści

Wczesne lataEdytuj

Urodził się w Montrealu w Quebec w Kanadzie jako syn nauczycielki Geneviève Dolan i Manuela Tadrosa, urodzonego w Egipcie aktora i wokalisty kanadyjskiego[4]. Jako dziecko wystąpił w filmach J'en suis! oraz Le Marchand de sable.

KarieraEdytuj

Zabiłem moją matkęEdytuj

Dolan zyskał międzynarodową sławę dzięki swojemu debiutanckiemu filmowi Zabiłem moją matkę (2009), do którego sam stworzył scenariusz, a następnie wyreżyserował go i zagrał w nim główną rolę. Film miał swoją premierę na 62. MFF w Cannes, gdzie otrzymał ośmiominutową owację na stojąco i zdobył trzy nagrody: Nagrodę Stowarzyszenia Autorów, Reżyserów i Kompozytorów (SACD), Prix Regards Jeune oraz wyróżnienie Międzynarodowego Stowarzyszenia Kin Artystycznych dla najlepszego filmu[5].

Po tym wielkim sukcesie w Cannes, film Dolana otrzymał Nagrodę im. Braci Lumières dla najlepszego filmu francuskojęzycznego oraz cztery statuetki kanadyjskich nagród filmowych m.in. dla najlepszego filmu oraz scenariusza, pokonując tym samym nominowane do Oscara Pogorzelisko w reżyserii Denisa Villeneuve’a. Film Zabiłem moją matkę został również wyróżniony Nagrodą im. Claude'a Jutry, a Dolan otrzymał pieniężną nagrodę dla nowego talentu. Jego debiutanckie dzieło zostało ogłoszone jednym z dziesięciu najlepszych kanadyjskich filmów roku przez MFF w Toronto, a następnie wybrane oficjalnym kanadyjskim kandydatem do Oscara w kategorii najlepszy film nieanglojęzyczny, ostatecznie nie otrzymując jednak nominacji[6]. Zabiłem moją matkę trafiło do kin w ponad 20 krajach świata.[3] Z powodu problemów amerykańskiego dystrybutora, Regent Entertainment, film został pokazany w amerykańskich kinach dopiero w 2013, przez co przyniósł mniejsze zyski.

Wyśnione miłościEdytuj

Wkrótce po Zabiłem moją matkę, Dolan wyreżyserował swój drugi pełnometrażowy film, Wyśnione miłości (2010), który został sfinansowany z pieniędzy reżysera[7]. Obraz ten opowiadał historię dwojga przyjaciół, którzy zaczynają spotykać się z tym samym tajemniczym młodym mężczyzną, przez co ich przyjaźń zostaje wystawiona na próbę. Wyśnione miłości miały swoją premierę na 63. MFF w Cannes w sekcji Un Certain Regard, gdzie otrzymał owacje na stojąco. Film zdobył również główną nagrodę na MFF w Sydney, a później wyświetlany był na jeszcze kilku innych imprezach filmowych. Drugi film Dolana nie znalazł jednak wielu odbiorców w niefrancuskojęzycznych krajach. Pomimo to otrzymał kilka nominacji do kanadyjskich nagród filmowych Genie oraz wyróżnienie AQQC (Québec association of film critics) dla najlepszego filmu[6].

Na zawsze LaurenceEdytuj

Trzeci film Xaviera Dolana, Na zawsze Laurence (2012), znalazł się również w sekcji Un Certain Regard na 65. MFF w Cannes. Suzanne Clément za występ w filmie zdobyła nagrodę dla najlepszej aktorki w ramach tej festiwalowej sekcji[8]. Sam film otrzymał wiele pozytywnych recenzji od krytyków, jednak – podobnie do Wyśnionych miłości – nie znalazł wielu odbiorców wśród niefrancuskojęzycznej widowni.

TomEdytuj

Czwarty film w karierze Dolana był adaptacją sztuki Tom à la ferme autorstwa Michela Marca Boucharda[9]. Obraz pt. Tom miał premierę 2 października 2013 w konkursie głównym na 70. MFF w Wenecji, gdzie zdobył prestiżową Nagrodę FIPRESCI. Choć film w 2013 wyświetlany był na różnych festiwalach na świecie, do kin w Stanach Zjednoczonych trafił dopiero w 2015. Dolan skomentował tę sytuację w sierpniu 2015 w wywiadzie dla brytyjskiego "Guardiana":

„Nikt mnie nie zna w Stanach, ponieważ filmy dystrybuowane są według dość skomplikowanej, zmiennej mody, przez różnych dystrybutorów... Nie chcę, by brzmiało to pretensjonalnie, ale jest to zagadkowe.”[10]

MamaEdytuj

Jednym z największych sukcesów Dolana był film Mama (2014). Obraz ten typowano do głównej nagrody, Złotej Palmy na 67. MFF w Cannes. Ostatecznie Dlan musiał zadowolić się jedynie Nagrodą Jury, przyznaną ex aequo dla filmu Pożegnanie z językiem autorstwa mistrza francuskiego kina, Jean-Luka Godarda[11]. Przewodniczącą jury konkursu głównego była wtedy nowozelandzka reżyserka Jane Campion. Odbierając wyróżnienie Dolan ogłosił: „Film Fortepian był pierwszym filmem, który zdefiniował kim jestem… Spowodował, że chciałem robić filmy dla pięknych kobiet z duszą, chęciami i siłą. Nawet bycie na tej samej scenie, co Campion, jest niezwykłe.”[12]

Film został uznany przez krytyków za najbardziej dojrzałe dzieło Dolana[13]. Stał się również jego pierwszym sukcesem kasowym - w 2014 przyniósł dochód w wys. ponad 3,5 miliona dolarów. Według "Montreal Gazette" tylko we Francji zobaczyło film ponad milion widzów[14]. W 2015 Mama otrzymała Cezara w kategorii najlepszego filmu zagranicznego[15], a Dolan zasiadał w jury konkursu głównego na 68. MFF w Cannes[16].

W 2015 Dolan wyreżyserował również teledysk do piosenki Hello, pierwszego singla z płyty 25 brytyjskiej wokalistki Adele[17]. Teledysk do piosenki pobił rekord Vevo, a video zostało odtworzone w ciągu jednej doby ponad 27,7 miliona razy[18].

To tylko koniec świataEdytuj

Następnym fabularnym projektem Dolana była adaptacja sztuki Juste la fin du monde autorstwa Jean-Luka Lagarce'a. W filmie To tylko koniec świata (2016) wystąpiła plejada gwiazd francuskiego kina: Gaspard Ulliel, Marion Cotillard, Vincent Cassel, Léa Seydoux i Nathalie Baye[19]. Film startował w konkursie głównym na 69. MFF w Cannes, gdzie zdobył drugą nagrodę, Grand Prix.

The Death and Life of John F. DonovanEdytuj

Pierwszym anglojęzycznym filmem Dolana był obraz The Death and Life of John F. Donovan (2018)[20], do którego napisał scenariusz wraz z Jacobem Tierneyem. Była to historia znanego hollywoodzkiego aktora (Kit Harington), którego kariera podupada, kiedy dziennikarka magazynu plotkarskiego publikuje jego korespondencję z jedenastoletnim fanem z Wielkiej Brytanii. W filmie wystąpiły również Susan Sarandon i Kathy Bates[21].

Upodobania filmoweEdytuj

W 2009 Dolan wyznał, że jednym z jego ulubionych reżyserów jest Michael Haneke, którego ceni za precyzję w pracy kamerą oraz intensywne emocjonalnie historie, określając Funny Games (1997) i Pianistkę (2001) jako jedne z jego ulubionych filmów[22]. Przy innej okazji Dolan stwierdził, że Fortepian (1993) Jane Campion był jego główną filmową inspiracją, a jego ulubiony film to Titanic (1997) Jamesa Camerona[23].

Życie prywatneEdytuj

Dolan otwarcie przyznaje, że jest gejem[24], co znjaduje odzwierciedlenie w jego filmach. Już debiutanckie dzieło Zabiłem moją matkę (2009) zawierało wiele wątków autobiograficznych z życia twórcy[22][25].

FilmografiaEdytuj

Na podstawie źródeł:[26]

Rok Tytuł Reżyser Scenarzysta Producent Aktor Rola Uwagi
1994 Misericorde  T Fils serial telewizyjny
1996 Omerta, la loi du silence  T Nicholas Favara serial telewizyjny
1997 J'en suis!  T Edouard reż. Claude Fournier
1999 Le Marchand de sable  T rola nieznana reż. Nadine Fournelle
2001 Forteresse suspendue, La  T Michael reż. Roger Cantin
2007 Miroirs d'été  T Julien film krótkometrażowy
2008 Martyrs. Skazani na strach  T Antoine reż. Pascal Laugier
2008 Suzie  T punk reż. Micheline Lanctôt
2009 Zabiłem moją matkę  T  T  T  T Hubert Minel reżyserski debiut
2010 Dobrzy sąsiedzi  T Jean Marc reż. Jacob Tierney
2010 Wyśnione miłości  T  T  T  T Francis
2011 Boys on Film 7: Bad Romance  T Julien Część cyklu Boys on Film
2012 Na zawsze Laurence  T  T  T  T mężczyzna na przyjęciu cameo
2013 Tom  T  T  T  T Tom Podowski
2014 Cud  T Etienne reż. Daniel Grou
2014 Pieśń słonia  T Michael Aleen reż. Charles Binamé
2014 Mama  T  T  T -
2016 To tylko koniec świata  T  T  T -
2018 The Death and Life of John F. Donovan  T  T  T - reżyserski debiut anglojęzyczny
2018 Wymazać siebie  T Jon reż. Joel Edgerton
2018 Źle się dzieje w El Royale  T Buddy Sunday reż. Drew Goddard
2019 To. Rozdział drugi  T Adrian Mellon reż. Andy Muschietti
2019 Matthias & Maxime  T  T  T  T Max

Dubbing (francuski)Edytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Xavier Dolan Wywiad (ang.). Ioncinema. [dostęp 2015-05-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-05-19)].
  2. Xavier Dolan (fr.). Allociné. [dostęp 2015-05-15].
  3. Xavier Dolan (ang.). fr. [dostęp 2019-03-18].
  4. Québécois filmmaker electrifies Cannes (ang.). The Globe and Mail. [dostęp 2015-05-15].
  5. Québécois filmmaker electrifies Cannes, The Globe and Mail [dostęp 2016-01-03].
  6. a b Xavier Dolan, The Canadian Encyclopedia [dostęp 2016-01-03].
  7. Rezo wraps up Dolan's 'Love', Variety [dostęp 2016-01-03] (ang.).
  8. 2012 Official Selection, Festival de Cannes [dostęp 2016-01-03].
  9. Xavier Dolan Announces Fourth Film, Will Direct Adaptation of Michel Marc Bouchard's Play 'Tom à la Ferme', The Playlist [dostęp 2016-01-03].
  10. Nigel M. Smith, Xavier Dolan: 'Film-making is not liberating', the Guardian [dostęp 2016-01-03].
  11. Awards 2015 : Competition, Festival de Cannes [dostęp 2019-03-18] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-14].
  12. Xan Brooks, Cannes festival ready for shut-eye after Winter Sleep wins Palme d’Or, the Guardian [dostęp 2016-01-03].
  13. Mommy is a more mature and fully rounded expression of everything Xavier Dolan has gleaned in the past half-decade, www.vancouversun.com [dostęp 2016-01-03].
  14. Mommy continues its box office dominance, Montreal Gazette [dostęp 2016-01-03] (ang.).
  15. Xavier Dolan's Mommy wins best foreign film at France's César Awards, www.cbc.ca [dostęp 2016-01-03].
  16. The Jury of the 68th Festival de Cannes, Festival de Cannes [dostęp 2016-01-03].
  17. Watch: Xavier Dolan Directed Video For Adele's „Hello”, The Playlist [dostęp 2016-01-03].
  18. Hello: Adele breaks Taylor Swift Vevo record for single-day views | EW.com, www.ew.com [dostęp 2016-01-03].
  19. Xavier Dolan's Next Film Teams Him With Marion Cotillard For 'Juste la fin du Monde', /Bent [dostęp 2016-01-03].
  20. Xavier Dolan Writing His First American Film 'The Death & Life of John F. Donovan' & More from MoMA - BlackBook, BlackBook [dostęp 2016-01-03] (ang.).
  21. Susan Sarandon and Kathy Bates Board 'Mommy' Director's First English-Language Project (Exclusive), The Hollywood Reporter [dostęp 2016-01-03].
  22. a b Xavier Dolan: «J'ai toujours vu Cannes dans ma soupe» | Normand Provencher | Festival de Cannes, La Presse [dostęp 2016-01-03] (fr.).
  23. How Titanic Changed Director Xavier Dolan’s Life, Vanity Fair [dostęp 2016-01-03].
  24. Xavier Dolan: The New Woody Allen, Only Younger, Cuter and Gay, The Huffington Post [dostęp 2016-01-03].
  25. Xavier Dolan's long road to instant success, The Globe and Mail [dostęp 2016-01-03].
  26. Xavier Dolan (ang.). imdb.com. [dostęp 2019-01-25].

Linki zewnętrzneEdytuj