Yali (lud)

lud papuaski

Yali lub Yaly[1]lud papuaski żyjący w indonezyjskiej prowincji Papua, w dolinie Baliem. Yali zamieszkują trudno dostępne górzyste tereny przy skraju doliny[2].

Yali
Ilustracja
Populacja

30 tys.

Miejsce zamieszkania

Indonezja (dolina Baliem)

Język

yali, indonezyjski

Religia

chrześcijaństwo, wierzenia tradycyjne

Grupa

ludy papuaskie

Pokrewne

Dani, Lani

Są karłowatym ludem negroidalnym, cechują się najniższym wzrostem wśród Papuasów[2]. Przed nadejściem misjonarzy nie utrzymywali kontaktu ze światem zewnętrznym[3]. Społeczność Yali została odkryta dopiero w 1976 r.[2]

Są wyraźnie odrębni od ludu Dani, zarówno pod względem języka, jak i kultury[3]. Posługują się językiem yali, który jest dość zróżnicowany dialektalnie[1] i bywa rozpatrywany jako grupa kilku języków[4].

Nazwa yali (jale, jali) pochodzi od wyrażenia jale-mo w mowie ludu Dani, które oznacza „tereny na wschód”. Ich rodzime terytorium określane jest mianem yalimo. Łącznie zamieszkuje je ok. 30 tys. osób[3].

Członkowie ludu mieszkają w tradycyjnych domkach honai, zbudowanych z drewna. Mężczyźni i kobiety żyją osobno. Kobiety zajmują się rolnictwem, mężczyźni zaś polowaniem. Istotną rolę odgrywa hodowla świń[3].

Yali dawniej praktykowali kanibalizm. Działalność misjonarzy doprowadziła jednak do znacznej zmiany w ich stylu życia[3].

PrzypisyEdytuj

  1. a b M. J. Melalatoa: Ensiklopedi Suku Bangsa di Indonesia Jilid L–Z. Jakarta: Direktorat Jenderal Kebudayaan, Departemen Pendidikan dan Kebudayaan, 1995, s. 927. OCLC 1027453789. [dostęp 2022-08-03]. (indonez.).
  2. a b c Remigiusz Mielcarek, Ginąca kultura papuaskiego ludu Dani i wpływ turystyki na jej zachowanie, „Studia Periegetica” (nr 7 Niekonwencjonalne aspekty i formy turystyki), 2012, s. 53–72, ISSN 1897-9262 [dostęp 2022-08-20].
  3. a b c d e Peter Bang, Papua Berdarah: Kesaksian seorang fotografer di Papua Barat yang lebih dari 30 tahun, BoD – Books on Demand, 2018, s. 110–112, ISBN 978-87-430-0142-3 (indonez.).
  4. Barbara F. Grimes, Richard Saunders Pittman, Joseph Evans Grimes, Ethnologue: Languages of the World, wyd. 13, Dallas, Texas: Summer Institute of Linguistics, 1996, s. 622, ISBN 978-1-55671-026-1, OCLC 36787271 [dostęp 2022-08-03] (ang.).