Złotniki (województwo świętokrzyskie)

wieś w województwie świętokrzyskim

Złotnikiwieś sołecka[2] w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie jędrzejowskim, w gminie Małogoszcz[3].

Złotniki
wieś
Ilustracja
Kościół pw. Wszystkich Świętych w Złotnikach
Państwo  Polska
Województwo  świętokrzyskie
Powiat jędrzejowski
Gmina Małogoszcz
Liczba ludności  850
Strefa numeracyjna 41
Kod pocztowy 28-366[1]
Tablice rejestracyjne TJE
SIMC 0249627
Położenie na mapie gminy Małogoszcz
Mapa lokalizacyjna gminy Małogoszcz
Złotniki
Złotniki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Złotniki
Złotniki
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Złotniki
Złotniki
Położenie na mapie powiatu jędrzejowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu jędrzejowskiego
Złotniki
Złotniki
Ziemia50°45′02″N 20°15′03″E/50,750556 20,250833

Do 1954 roku siedziba gminy Złotniki.

Były wsią klasztoru cystersów jędrzejowskich w województwie sandomierskim w ostatniej ćwierci XVI wieku[4]. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa kieleckiego.

Części wsiEdytuj

Integralne części wsi Złotniki[5][6]
SIMC Nazwa Rodzaj
0249656 Hektary kolonia
0249633 Kolonie część wsi
0249640 Poprzeczaki część wsi
0249662 Pręty kolonia

HistoriaEdytuj

Złotniki wieś i folwark w powiecie jędrzejowskim, gminie i parafii Złotniki, odległe 13 wiorst od Jędrzejowa.

W roku 1893 wieś posiada kościół parafialny murowany, szkołę początkową, urząd gminny[7].

W r. 1833 Złotniki wchodziły (w tym wieś folwark i młyn) w skład dóbr rządowych Jędrzejów.

W 1827 r. było tu 40 domów 368 mieszkańców Jest to dawna osada. Wieś książęca (w części zapewne), od r. 1306 biskupia[8].

Złotniki wymienione są w liczbie wsi, z których dziesięciny oddawano na stół arcybiskupi. Około 1176 arcybiskup Jan przeznaczył wieś dla klasztoru jędrzejowskiego przy jego fundacji (Kod. Małop., t.II s.8,29). Arcybiskup Jan pochodził z rodu Jaksów-Gryfitów, dziedziców wsi. Ponieważ nadał klasztorowi tylko dziesięciny z łanów kmiecych, przez co można przypuszczać, iż wówczas już dwór dawał dziesięcinę miejscowemu kościołowi parafialnemu[7].

Z opisu Długosza wiadomo że Złotniki w połowie XV w. mają kościół parafialny drewniany, są własnością Złotkowskiego herbu Szarza, mają łany kmiece, z których dziesięcinę dawano klasztorowi jędrzejowskiemu, były tu karczmy. Zagrodnicy i folwark rycerski dawały dziesięcinę plebanowi w Złotnikach (Długosz, L. B., III, 362, 373).

Jan Łaski podaje, że na początku XVI w. istnieje w Złotnikach kościół parafialny pw. Wszystkich Świętych. Cztery wsie składające się na parafię stoją w większej części pustką. Do kościoła należą dwie role karczemne (jedna obsadzona daje czynszu 1 grzyw.) także kawał roli z obszarem dwu łanów i sześć łąk. Z tych jedna nad rzeką „Zarczyczka" ma szerokość łanu i na staję długości (Łaski, L. B., I. 578)[7].

W r. 1540 Złotniki były wsią szlachecką, w powiecie chęcińskim, własność Złotnickich, było 6 karczem, które płaciły po pół grzywny, 2 kmieci na łanach a 7 na półłanach osiadłych, 6 1/4 półłanków pustych. Pięciu zagrodników, młyn, sadzawkę, dwór, folwark, 2 karczmy plebana płaciły po 1 grzywnie czynszu, były też lasy, łąki, zagajniki. Mostowe płacono po 2 denary. Ogólna wartość wraz z wsią Kanice szacowana na 908 grzywien (Pawiński, Kod. Małopolski, s.272, s.564)[7].

Znaczna ilość karczem (8) i pobór mostowego wskazują, iż wieś miała w XVI wieku charakter dużego targowiska.

Na miejscu dawnego z drewna, podupadłego już kościoła wzniósł ksiądz Aleksander Denhoff, opat jędrzejowski, nowy murowany w r. 1666. Rubrycele kościelne oznaczają datę erekcji parafii na r. 1595. Być może, iż kościół uległ profanacji (w okresie 1595–1666) w czasie szerzenia się reformacji i że nastąpiła nowa konsekracja a może i nowe uposażenie ogołoconego z funduszów kościoła[7].

W 1841 kościół został gruntownie odrestaurowany. Złotniki jako parafia podlegają dekanatowi jędrzejowskiemu w parafii było 1647 dusz.

Złotniki gmina, należy do sądu gminnego okręgu IV we wsi Brzegu, urząd pocztowy najbliżej w Małogoszczy. Gmina posiadała 11732 mórg obszaru i 3231 mieszkańców. Wśród zapisanych do ksiąg ludności osiadłej było 66 żydów.

ZabytkiEdytuj

Kościół pw. Wszystkich Świętych, wzniesiony w 1666 r., wpisany do rejestru zabytków nieruchomych (nr rej.: A.117 z 8.01.1957 i z 11.02.1967)[9].

WydarzeniaEdytuj

W Złotnikach został ochrzczony Stanisław Konarski urodzony w Żarczycach 30 września 1700 roku o czym świadczy metryka wystawiona przez tutejszy kościół, rodzicami chrzestnymi byli Teofil Komornicki i Zofia Czermińska kasztelanka Zawichostska[10].

PrzypisyEdytuj

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. s. według wyboru. [dostęp 2014–03–09].
  2. Jednostki organizacyjne gminy Małogoszcz. Urząd Gminy Małogoszcz. [dostęp 26.03.2015].
  3. Główny Urząd Statystyczny: Rejestr TERYT. [dostęp 2013-03-10].
  4. Województwo sandomierskie w drugiej połowie XVI wieku. ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 1993, s. 112.
  5. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1867, 2013–02–15. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2014–03–09]. 
  6. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].
  7. a b c d e Złotniki (7) w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. XIV: Worowo – Żyżyn. Warszawa 1895.
  8. Złotniki w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. XV, cz. 2: Januszpol – Wola Justowska. Warszawa 1902.
  9. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo świętokrzyskie. 2018-09-30. s. 8. [dostęp 2015-10-15].
  10. Borkiewicz i Linowski 1937 ↓, s. 222.

BibliografiaEdytuj